Перейти к основному содержанию

4510 просмотров

В Казахстане придумали криптовалюту для сельского хозяйства

Ее хотят использовать в сделках на зерновом рынке

Фото: Venot

Бидайкоин – казахстанская криптовалюта, с помощью которой трейдеры и производители пшеницы будут вести расчеты напрямую, без посредничества банков. Ее запуск планируется в первой половине 2020 года на электронной платформе Qoldau.kz.

Бидайкоин – цифровая валюта с твердым курсом, один бидайкоин равен одному тенге. Майнинга бидайкиона не существует; криптовалюта создается, чтобы участники сельхозрынка смогли уйти от расчетов в банках второго уровня.

«Введение бидайкоина на сегодняшний день мы уже согласовали с Нацбанком, нас поддерживает Ассоциация финансистов Казахстана; в настоящее время Министерство сельского хозяйства рассматривает разработанный нами механизм функционирования этого платежного средства. В случае положительного решения и принятия соответствующих поправок в законодательство ИУЦ готов к практической реализации концепции «Бидайкоин» уже в первой половине 2020 года», – говорит главный специалист отдела ценных бумаг АО «Информационно-учетный центр» (ИУЦ) Гульмира Онайбек.

Проект Закона «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты по вопросам регулирования цифровых технологий» сейчас проходит финальное согласование в заинтересованных госорганах и в администрации президента. В информационно-учетном центре рассчитывают, что в парламент этот законопроект поступит вскоре после январских праздников и будет принят в первой половине следующего года.

Зачем понадобился бидайкоин

Свой токен на внутреннем сельскохозяйственном рынке – это не дань моде и не попытка генерировать прибыль, уверяют в ИУЦ (сейчас именно эта организация является регистратором электронных зерновых расписок). Главная цель – создать собственную систему расчетов на базе Qoldau.kz и уйти от расчетов через банки второго уровня. Гульмира Онайбек перечисляет претензии участников сельхозрынка к БВУ: банковские сервисы не позволяют моментально проводить платежи, сопровождаются высокими комиссиями, а также создают риски для обеих сторон сделок по зерну – фермеры могут не получить денег, покупатель может заплатить за воздух.

Также при существующей схеме расчетов остается риск дефолта банка по платежным поручениям. В системе с использованием бидайкоина сделки будут производиться автоматически и моментально, участники будут защищены от мошенничества, поскольку сведения о наличии у них продаваемых ресурсов являются частью этой системы. 

«Схема предполагает, что покупать и продавать зерновую расписку можно за бидайкоины следующим образом: потенциальный покупатель перечисляет сумму в тенге на расчетный счет нашего центра, который выступает онлайн-посредником сделок. Мы без комиссии переводим тенге в бидайкоины, которые зачисляются на лицевой счет потенциального покупателя, – говорит представитель ИУЦ. – При расчете на лицевой счет продавца автоматически зачисляются бидайкоины, а зерновая расписка автоматически списывается на покупателя». 

Гульмира Онайбек добавляет, что ИУЦ по желанию продавца опять же без комиссий переводит бидайкоины в тенге либо бидайкоины лежат на лицевом счете фермера до востребования.

Как не дать бидайкоину превратиться обратно в тенге

Какой прок фермеру от накоп­ления бидайкоинов на своем лицевом счете без их обналичивания? Планируется, что накопленные бидайкоины можно будет использовать внутри платформы, расплачиваясь ими за ГСМ, удобрения, семена, услуги по страхованию посевов, использование различных сервисов – таких, к примеру, как прогноз урожайности и прогноз погоды, а также определение фитосанитарного состояния полей.

Все эти сервисы ресурса Qoldau.kz разработчики хотят вовлечь в накопительную систему бидайкоина, чтобы фермеры не обналичивали полученные суммы, а расплачивались ими с другими участниками рынка за их товары, работы и услуги. Уже сейчас на платформе зарегистрировано более 170 тыс. пользователей. «Использование учетной единицы – бидайкоина – предполагается в режиме 24 часа в сутки, 7 дней в неделю, 365 дней в году, бесплатно для участников системы, а хранение и перечисление токенов будет защищено криптографическими методами шифрования, – подчеркивает главный специалист отдела ценных бумаг ИУЦ Гульмира Онайбек. – Чистота сделок с бидайкоинами будет гарантирована нашей компанией как государственным институтом, финансово-хозяйственная деятельность которого проверяется Счетным комитетом, комитетом внутреннего аудита, также мы регулируемся Национальным банком как финансовая организация, а наши информационные системы аттестует на информационную безопасность комитет технической службы КНБ».

Руководитель IT-подразделения ИУЦ Дастан Молдабеков добавляет, что сейчас решается вопрос материальной мотивации пользователей к сбережениям в бидайкоинах. «Мы прорабатываем с Нацбанком вопрос о том, чтобы на бидайкоин, то есть на тот кэш, который находится внутри системы, начислялись проценты, чтобы у держателя бидайкоина появилась мотивация не вытаскивать кэш из системы», – поясняет он. 

До бидайкоин надо разобраться с элеваторами

В Союзе фермеров Казахстана идею появления оперативной платежной системы со своей расчетной единицей приветствуют, утверждает заместитель председателя этой отраслевой структуры Серик Ибраев. Он напоминает, что свои платежные системы сейчас существуют у многих интернет-ресурсов и даже у социальных сетей – тот же Facebook предпочитает проводить ряд платежных операций внутри системы, без посредников. Аналогичный принцип заложен и в системе, внутри которой будет обращаться бидайкоин.

«На сегодняшний день при совершении сделок с зерном деньги не всегда оборачиваются день в день, а за счет внутренней системы сделка оплачивается моментально, секунда в секунду, не нужно ждать, когда банк исполнит ваше поручение, – говорит Ибраев. – Вот логика бидайкоина: зачем нам лишние взаимосвязи участников рынка, если они на нашей платформе могут взаимодействовать напрямую? Я обижу, наверное, банки, но их информационные системы на сегодняшний день очень тяжелые, они написаны иностранцами, и на их любое изменение и адаптацию уходит полгода минимум. Просто надоело так работать, давайте поднимем свою систему и просто забудем про нынешние проблемы», – добавляет он.

Препятствием на пути расчетов за зерно бидайкоинами в Союзе фермеров считают вопрос сохранности зерна на эмитентах зерновых расписок – элеваторах. Решать его, по мнению Ибраева, должен не ИУЦ, а Минсельхоз: речь идет об ужесточении регуляторных требований к элеваторам по страхованию хранящегося на них зерна.

«Сейчас регуляторные требования к эмитентам – элеваторам со стороны МСХ слабые: есть набор квалификационных требований в рамках лицензирования деятельности элеваторов, но модель страхования по этим требованиям слабая, – утверждает представитель Союза фермеров. – Условно говоря, достаточно застраховать один килограмм зерна – и ты уже выполняешь требование регулятора. Поэтому мы и говорим сейчас МСХ: давайте параметрическую модель по страхованию пересмотрим и сделаем достаточно жесткой. Да, полис при этом будет дороже, но тогда страховщики будут контролировать деятельность элеватора так, чтобы он не мог это зерно «толкнуть». Соответственно, мы получим большую защиту новой системы», – заключает эксперт.

banner_wsj.gif

224 просмотра

Теңге және төтенше жағдай. Карантин Қазақстан экономикасына қалай әсер етеді?

Сарапшының айтуынша, күзде доллар бағамы 550 теңгеге жетпек

Фото: shutterstock.com

Коронавирусқа байланысты елде төтенше жағдайдың жариялануы ел азаматтарының әлеуметтік тұрмысына кері әсерін тигізе бастады. Алматы облысы, Қарасай ауданы, Ұлан елдімекенінің тұрғыны Берік Айтқазиев (аты-жөні өзгертілді) тапсырыс қабылдап, сантехникалық, құрылыс жұмысымен айналысады. Ол жыл басынан бері негізінен Қалқаман ықшам ауданындағы жеке үйлерде жұмыс істеп келген. Енді қалада карантин енгізілуіне байланысты, жұмысқа бара алмай қалған. Ал қаладан жұмыс табуына байланысты бірнеше ай бұрын облыс аумағындағы тапсырыстардан бас тартқан. 

«Әрине, табысымыз азаятын болды. Тіпті дәл қазір тоқтап тұр. Үйдеміз. Жеке көлігіммен адам тасымалдауға да қорқамын. Бірақ отбасымды асырау үшін тым құрыса Қаскелеңнен немесе жақын ауылдардан жеке тапсырыс табуға тырысамын. Біз солай күн көрерміз. Ал кәсіпорын, фабрикаларда істеп жүріп қысқарып қалған азаматтарға обал», – дейді Берік. 

Жұмысы қашықтан істеуге мүмкіндік бермейтін мұндай адамдардың күнкөрісі қиындап жатыр. Базардағы азық-түлік те қымбаттаған. Үкіметтің базардағы бағаны бақылаймыз дегені сөз жүзінде қалып жатқан сияқты. Себебі, үш күн бұрын Қаскелең қаласындағы көтерме базарға барғанымызда, қызанақ – 1200, қияр – 800, алма – 600 теңгеден сатылып жатты. Басқа да өнімдердің негізгі құнына 200-300 теңге үстемелей қосылған. 20 мың теңгенің өзіне пакетіңіздің толмай шығатыны содан. 

Бірер күн бұрын мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Алматыдағы кәсіпорындардан 266 мың жұмысшы қысқарып қалғанын мәлімдеді. Жағдай осылай жалғаса берсе (теңге және вирус факторы) жұмыссыздар саны еселеп артпақ. 

«Алдын ала есептеу бойынша, қазіргі жағдай 500 мыңға жуық қала тұрғынының қаржылық ахуалына кері әсер тигізді. Сол себепті төтенше жағдай кезінде табысынан айырылған азаматтарға ең төменгі жалақы (42 500 теңге) көлемінде ай сайынғы төлемақы жасауды тапсырамын. Негізінен мұндай көмекті 1,5 миллион азаматымыз алады. Қолдау түрін, адамдарды қамту көлемін және қаржы көлемін арттыру үшін бізде тиісті резерв бар»,– деген еді президент. 

Экономист Қасымхан Қаппаровтың пікірінше, бұл жәрдемақының нақты кімдерге берілетінін анықтау қажет.  

«Бұл көмек кімге беріледі? Атаулы әлеуметтік көмек алып жүргендерге ме? Оларда бұрыннан табыс жоқ қой. Негізінен бұл көмек жұмыс істеп жүріп табысынан айырылған азаматтарға берілуі қажет. Ондай азаматтардың тізімін БЖЗҚ-дағы төлемдер бойынша анықтап, кім зейнетақы қорына тұрақты жарна жасады, соларға берілсін. Сосын бұл бір реттік көмек пе, әлде тұрақты ма? Өйткені карантин біткеннен кейін де адамдар жұмыс тауып, табысқа қол жеткізу үшін де біршама уақыт қажет болады. Ең бастысы ақшаны қайдан алмақ? Бұл мақсатта ай сайын бюджеттің 135 млн доллар ақшасы жұмсалады. Әзірге үкіметтің осыншама ақшаны қайдан алатыны белгісіз», – деп жазады сарапшы өзінің телеграм каналында. 

Сондай-ақ мемлекет басшысы барлық азаматтардың тұтынушылық қарыздарын төлеуді 3 айға дейін тоқтата тұруды тапсырды. Оның ішінде орта және шағын бизнес те бар. Осындай қиын-қыстау кезеңде ең көп зардап шегетін де осы сектор болмақ. Айтпақшы, мемлекет бірер күн бұрын аталған секторды қолдау мақсатында мол қаржы бөлді. Экономист Мақсат Халықтың айтуынша, бұл қаржыны бөлу механизмін дұрыстап құрастырмаса, ақша діттеген межеге жетпей қалмақ. 

"Былтырдың өзінде шағын және орта бизнесті қаржыландыру 18 пайызға түсіп кеткен. Екінші деңгейлі банктер де пайызды жоғарылатқан. Әрі кепілдік қою керек деген талап шығарды. Ал жақында президент қазіргі жағдайға байланысты 400 млрд және 600 млрд бөлді. Бұл дегеніңіз – 1 триллион теңге. Бұл жақсы қаржы. Бірақ оны екінші деңгейлі банктер арқылы несие қылып бермеу керек. Бұл нұсқа өте тиімсіз. Яғни, бұл ақшаның қызығын ешкім көріп жарытпайды. Көрсе, ірі бизнес өкілдері көреді. Сондықтан ол ақшаны бәлкім шағын несиелік ұйымдар арқылы беру әлдеқайда жеңілірек. Егер несиені 2-6 пайыз аралығында беріп, қалған соманы субсидияласа жақсы мүмкіндік болар еді. Бірақ шалғайдағы кәсіпкерлердің несие алу үшін кепілге қоятын мүлкі жоқ. Ал оларды мұндай кезде жергілікті әкімдік немесе әлеуметтік корпорациялар «біз кепіл боламыз» деп қолдауы керек», – дейді GSB UIB бизнесті талдау орталығының сарапшысы. 

Қосымша ақпарат: Ranking.kz мәліметінше, 2019 жылы жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) орта және шағын бизнестің үлесі 29,5 пайызға дейін құрап, бұл жалпы экономикалық өсімнің 4,5 пайызға дейін көтерілуіне әсер еткен. Ал 2019 жылдың үшінші тоқсанындағы мәлімет бойынша, орта және шағын бизнес секторында 3,3 миллион адам жұмыс істейді. 

Мұны да әзірге түйіні тарқатылмаған бір проблема деп қоялық. Екіншісі – нарықтағы бағаның шарықтауы. Бұған қатысты Shanghai University of Finance and Economics университетінің магистрі, экономист Оразбек Мырзақұл былай пікір білдірді. 

«Коронавирус өндіріске шығын келтіреді дейін десек, бізде соншалықты көп өндіріс те жоқ. Кесірі тисе, жолаушылар тасымалымен айналысып отырған ҚТЖ сияқты компанияларға тиюі мүмкін. Ал бізге тауар негізінен шет елден келеді. Соған байланысты электронды дүкендеріндегі бағалар 10-15 пайызға қымбаттаған. Вирустың күш алып келе жатқанын, теңге бағамының әзір оңалмайтынын ескерсек, алдағы уақытта біздегі баға кем дегенде 10 пайызға өседі. Кейбір тұтынушылық заттар тапшы болады», – дейді экономист. 

Бұдан кейінгі түйткіл – теңгенің жайы және жұмыссыздық. Оразбек Мырзақұл теңге бағамына қатысты оптимисті көзқарас таныта алмаймын дейді. Оның ойынша күзде теңге курсы 550-ге жетпек. 

«Инфляция деңгейі 6 пайыз (ақпан айының қорытындысы бойынша). Қазіргі дүрбелеңге байланысты күзге дейін оның шегі 8 пайыздан асады. Мұндай кезде мемлекет кешенді жұмыс жүргізуі керек. Бірінші кезекте, әлеуметтік төлемақы мөлшерін кем дегенде 10-15 пайызға өсіру. Одан кейінгі міндеті – азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығы саласында жұмыс істейтін кәсіпорындарды салықтан босату. Әрине, одан кейін жұмыссыздық мәселесін шешу. Төтенше жағдайға байланысты оны қазір реттей алмаса тиісті жәрдемақылар беру деген сияқты. Өйткені жұмыссыздық деңгейі 20 пайыздан асып кетсе, бұл – елге қауіп төндіреді», – дейді маман. 

Қосымша пікір. Андрей Чеботарев

«Мұнай бағасының 35 доллардан төмен болуы – бюджет пен Ұлттық қор үшін ауыр соққы. Онда төлемдер үш есе қысқарады. Ал мұнай 25 доллардан төмен түссе экспорттық кеден баж салығы жойылады. Яғни, біз бір тиынсыз қаламыз. Қазірдің өзінде Қазақстан 1 млрд долларынан айырылды. Бұлай жалғаса берсе еліміздің мұнай-газ саласы алапат тұрақсыздыққа тап болады. Сондықтан бізге тап қазір оңтайлы шешімдер керек». 

Мақсат Халықтың айтуынша, бізді алда бюджет тапшылығы күтіп тұр. Өйткені, біздегі қазына қаржысының көп бөлігін мұнай секторындағы компаниялардан түсетін салық құрайды. 

«Мұнай бағасы 25 доллар деңгейінде тұр. Алдағы уақытта әлде де түсуі мүмкін. Бізде ЖІӨ – 26 пайыз деп айтылады, есептеп қарасақ бұл – 15 триллион теңге. Егер осы қаражат жарыққа шықса, онда бюджет тапшылығын жаба аламыз. Алайда біздегі қиындық – көлеңкелі экономиканың әлі жұмыс істеп тұрғаны. Соның арқасында көп қаржы үкіметке көрінбей жатыр. Олай болмас үшін төлемді қолма-қол емес, арнайы банктік аударымдар арқылы жолға қою керек», – деп түйіндейді сарапшы. 
 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif