Перейти к основному содержанию

3008 просмотров

В ШОС снова заговорили о необходимости расчетов в нацвалютах

Всего на встрече в Узбекистане было подписано 14 соглашений

Фото: Пресс-служба правительства КР / Сабыр Аильчиев

2 ноября в Ташкенте прошло заседание совета глав правительств стран ШОС (Шанхайская организация сотрудничества). На нем была утверждена новая программа экономического взаимодействия до 2035 года, а также принят целый ряд документов. Всего на встрече в Узбекистане было подписано 14 соглашений. 

Еще 15 лет

Действующая сегодня стратегия экономического сотрудничества стран-участниц ШОС была разработана еще в начале 2000-х, когда организация только создавалась. Программа была рассчитана до 2020 года и уже подходит к своему завершению. Новый проект на 15 лет, по словам генерального секретаря ШОС Владимира Норова, разработан «с учетом требований современности и нового формата деятельности объединения». 

Внедрение программы будет проходить поэтапно. До 2025 года страны ШОС намерены разработать и начать реализацию проектов с применением инновационных и зеленых технологий.

«До 2030 года планируется разработать общие правила в области торговли и инвестиций, а также продвижения сферы услуг и интернет-коммерции», – заявил генсек ШОС.

На заключительном этапе страны нацелились повысить конкурентоспособность и обеспечить цифровое обновление экономик, а также создать условия для свободного передвижения товаров, капитала и услуг. 

Платите своими

В очередной раз на саммите ШОС был поднят вопрос о переходе на расчеты в национальных валютах между странами – участницами организации. Премьер-министр Киргизии Мухаммедкалый Абылгазиев в своем выступлении заявил: «Необходимо активизировать вопрос создания банка ШОС и фонда развития. Необходимо обеспечить переход расчетов в национальных валютах для снижения рисков при мировых финансовых кризисах». 

Отметим, что данная тема на саммитах ШОС звучит регулярно. Год назад на аналогичной встрече в Душанбе председатель правительства России Дмитрий Медведев заявлял о важности расчетов в национальных валютах и говорил о поддержке данной инициативы. В Ташкенте российский премьер в очередной раз озвучил необходимость таких изменений и пригласил обсудить этот вопрос в Москве.

«Хорошая инициатива, ее нужно проработать. Приглашаем финансистов, банковских экспертов ШОС принять участие в круглом столе, который пройдет в начале следующего года в Москве. Рассчитываем, что там будут конкретные результаты, которые позволят нам использовать эти современные и актуальные в нынешних торговых условиях средства расчетов», – заявил на встрече Дмитрий Медведев. 

В продолжение темы глава правительства Казахстана Аскар Мамин призвал своих коллег разработать дорожную карту по увеличению доли национальных валют во взаимных расчетах. 

До Китая на перекладных

На совете ШОС особое внимание было уделено транспортным коммуникациям между странами объединения. Сегодня, по словам участников встречи, есть целый ряд препятствий, которые мешают полноценному развитию товарно-экономических отношений в регионе. По итогам работы была принята концепция взаимодействия железнодорожных администраций государств – членов ШОС. Документ предполагает развитие инфраструктуры для более эффективного использования транзитных возможностей, увеличения грузопотока и роста товарооборота.

«Мы планируем создавать новые маршруты. Недавно мы приняли решение о финансировании строительства новой платной автомагистрали Москва – Казань в рамках проекта международного транспортного коридора из Европы до Западного Китая. Работы начнутся в следующем году», – рассказал о планах российского правительства Дмитрий Медведев. 

Казахстанский премьер Аскар Мамин, в свою очередь, обратил внимание на необходимость модернизации автотранспортного сообщения. Он предложил ускорить внедрение автоматизированной системы выдачи бланков разрешений для автоперевозок грузов и утвердить совместную программу развития автомобильных дорог государств – членов ШОС.

Продолжая транспортную тему, премьер-министр Киргизии Мухаммедкалый Абылгазиев предложил соседям посотрудничать в создании логистического комплекса на границе Киргизии с Китаем на территории свободной экономической зоны «Нарын».

«Данный проект, оснащенный комплексной инфраструктурой и развитой логистической системой контрольно-пропускного пункта, будет направлен на развитие транзитного потенциала и торгово-экономического межрегионального сотрудничества государств – членов ШОС. Реализация проекта позволит всем странам получить экономическую и коммерческую выгоду», – заявил премьер Кыргызстана.

С каждым по отдельности

Оценивая итоги сессии ШОС в Ташкенте, профессор Европейского университета в Санкт-Петербурге, доктор политических наук Григорий Голосов в разговоре с «Курсивом» отметил, что договоренности, достигнутые участниками саммита, не будут конкретизироваться.

«Это связано с тем, что Китай, который является главным арбитром организации, не заинтересован устанавливать в рамках ШОС слишком обязывающие правила игры. Китаю выгоднее договориться с каждой страной по отдельности. Что касается выгод, то Россия, например, скорее получит политические, чем экономические баллы. А вот Казахстан и Узбекистан вряд ли смогут о чем-то договориться с Китаем при содействии ШОС, если на двустороннем уровне им этого не удалось». 

1073 просмотра

Коронавирус Қытай тауарларының беделін түсіріп жатыр

Қазақстан Қытай өнімдерінсіз өмір сүре ала ма?

Фото: из открытых источников

Қазіргі таңда бүкіл әлемнің назары Қытайдағы эпидемияда. Соңғы мәлімет бойынша коронавирусты әлемде 60 386 адам жұқтырған, 1370 адам қаза болған, 6 мыңға жуығы айыққан. Осы ретте, адамзатты не істеу керек, деген сұрақ толғандыруда.

Гонконгтың бас эпидемиологы,  профессор Габриэль Люн «Уханннан шыққан Covid-19 коронавирусы қарқынды тарауын тоқтатпаса, әлем халқының 60 пайызына жұғып, 45 миллионнан аса адамның өмірін қиюы мүмкін», - деп мәлімдеме жасады. 

Бұл ретте, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының басшысы Тедрос Адханом Гебрейус: «коронавирустың Қытайдан тыс жерде тарауы «мұзтаудың басы». Вирустың әлемге таралу ықтималдығына дайындалу үшін барлық мүмкіндікті пайдалануға шақырамын», - деді. 


Әлемнің дамыған және дамушы елдері қазірде Қытайдан сәлемдеме алуға, импорт, экспорт қатынасын дамытуға күдікпен қарап, жүрексініп отыр.

Әсіресе, Қытаймен тығыз байланыстағы ТМД елдері үшін Қытай нарығынан келетін тауарлардың тасқыны ойлантып-ақ тұр. Қазір Армения, Өзбекстан, Грузия елдері ішкі нарығында өнім тапшылығын тудырмауға жанталасып, өзін-өзі қамту үшін түрлі шаралар ойластыруда.

Ал Қазақстан Қытай өнімдерінсіз өмір сүре ала ма? Қытайдағы вирус одан әрі өршіп, Қытайдан жеткізілетін тауарлар саны одан әрі қысқарса, ішкі нарықты немен толтырамыз? 

Сәуір болмай тәуір болмайды... 

Отандық мамандардың пайымдауынша, Қытай соңғы 15 жылда Қазақстанға қыстың уақытында жеміс-жидек, көкөністі молынан жеткізіп отырған ел. Мандарин, апельсин, лимон, бұрыш, баклажан, қырыққабат тағы басқа көкөніс пен жеміс атаулыны қыс мезгілінде біз Қытайдан тасимыз.

Бұған қатысты экономист-сарапшы Тоғжан Шаяхметованың айтуынша, біздің нарықтағы қымбатшылық әлі өседі. Тек сәуір айында ғана жағдай тұрақтала бастайды. 

Сарапшының айтуынша, қараша айынан сәуір айына дейін Қытай елі Қазақстанды жеміс-жидек, көкөніспен қамтиды. Ішкі нарыққа келетін көкөністердің 60 пайызын біз Қытайдан аламыз.  Ал қазіргі жағдайда Қытайдан тараған вирусқа байланысты транзиттік тасымалға белгілі бір шектеулер қойылды.

Еуропа елдерінің біразы Қытайдан тауар алмаса, біраз елдер Қытайға өз өнімдерін бермей жатыр. Импорт, экспорт қатынасы азайған Қытайдың өзіне қазір 3 млрд халқын асырау қиынға соғады.

"Болашақта Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда тасымалы азаюуы әбден мүмкін. Қазірдің өзінде бізде Қытай тауарлары азайып, сөрелер босап, өнім бағалары қымбаттап жатыр. Енді көкніс, жеміс-жидекке қатысты бұл жағдайдан тек сәуірде ғана шыға бастаймыз. Сәуір айында отандық жылыжай өнімдері жемісін беріп, оңтүстік аймақтағы кәсіп иелері саудаға еккен өнімдерін шығара бастайды. Міне, сол кезде нарықта өзі өнімдеріміз пайда болып, өнім бағасы да біршама түсіп, жағдай тұрақтала бастайды»,- дейді Тоғжан Шаяхметова. 


«Вирус жеңіледі» деп отыра беруге болмайды

Жалпы, отандық мамандардың пайымдауынша, «Қытай алпауыт ел, медицинасы дамыған ел - «вирусты жеңеді» деп отыра беруге тағы болмайды. 

Мәселен, қазір Армения Қытайдағы жағдайға байланысты кәсіпкерлеріне арнайы жеңілдіктер жасау жоспарын құрып отыр.  

Бұл ретте, Арменияның үкімет басшысы Никол Пашинян:

«Қытайдағы коронавирусқа байланысты отандық кәсіпкерлерге монополистер тарапынан қысым көрсетілмеуін қадағалау керек. Кәсіпкерлердің жарық, су, газға төлейтін коммуналдық төлемдерін төмендете тұру керек. Қажет болса, салықтық жеңілдіктер қарастыру жағын да ойластырған жөн», - деп үкімет мүшелеріне тапсырма берді. 

Бұған қатысты экономист-ғалым Жаңабай Алдабергеновтың айтуынша, Қазақстандағы дистрибьюторлық желіде кейбір супермаркеттерде Қытайдан келетін азық-түліктер 35-40 пайызды құрайды. Бұл арада әңгіме көкөністерге емес, азық-түліктерге қатысты. Міне, осы Қытайдан азық-түлік, техника әкелетін саудагерлерге  жасалатын салықтық жеңілдік. Оларға кедендік салық бойынша жеңілдіктер берсек, тауарлар мен өнімдерді қымбаттатпауға кепілдік болар еді.

«Қазір Қазақстан бойынша Қытайдан келетін өнімдер 10-15 пайызға қымбаттап жатыр. Саудагерлер шекарадағы шектеулерді, өнімдердің тапшылығын, салықтық төлемдерді алға тартып әкелген заттарын қымбаттата қояды. Ал бұдан қарапайым тұтынушы қатты зардап шегеді. Сондықтан біздің тиісті инстанцияларға да арнайы жоспар құрып, қымбатшылықтың алдын-алуды ойластырған жөн», - дейді сарапшы. 

Біреуге жалынышты болғанша, қағиданы өзгерту керек

Негізінде, мамандардың байыптауынша, бізге Қытайдан немесе көрші Өзбекстаннан, Қырғызстаннан өнім сұрағанша, алдымен, ішкі нарықтағы біраз келеңсіздіктерді реттеп алу қажет. Ол үшін экономист-ғалым Жаңабай Алдабергенов алға тартып отырғандай, келесі жайттарға назар аударған жөн:

А) Біріншіден, тауар бағасын өсіруге бірден-бір әсер ететін дүние жемқорлық қадам. Оларға кедендегі, жол үстіндегі және басқа да тексеруші құрылымдардағы заңсыз алым-салықтарды жатқызуға болады. Мұндайға кеткен шығынын кәсіпкерлер тауар бағасына үстеме қосып, шығарып алуға тырысады. Міне, бірінші кезекте бағаның шарықтауына осы бастау болады. 

Ә) Екіншіден, мемлекеттік монополиялардың аздығы. Бұл ретте,  өнім шығаратын жекеменшік ірі компаниялардың монополиясына тәуелдігі ойлантуы тиіс. Мәселен, мұнай өнімдерін сатудың жекелеген топтарға мүдделі болуы. Олардың бір-бірімен текетіресіп, бәсекелестерін болдырмау үшін нарықтан орын бермеуі бізде әбден өршіген.  Мұның соңы, мұнай өнімдерінің бағасын қымбаттатып отыр. Қазір әлемдік нарықта мұнай арзан болғанымен, бізде жанар-жағармай бағасы қымбат. Ал бұл жанармай қымбаттаса, барлық тауардың бағасы көтеріледі деген сөз. Міне, бізге екінші осы мәселені шешуге тырысқан абзал. 

Б) Үшіншіден, табиғи газ, жарық, су нарығының жекеменшікке өтуі. Бұл нарықта делдалдардың көптігі көгілдір отын, су, жарық бағасының шектен тыс қымбаттауына жол беріп отыр. Газ тасымалдау инфрақұрылымы дамымағандықтан, кейбір өндіріс орындары қымбат бағаға газ енгізеді. Оны енгізіп алғаннан кейін, ай сайынғы төлейтін бағасы да қымбат. Өнім шығару үшін не керек: газ керек, жарық, су керек. Сонда коммуналдық төлемге қымбат ақы төлеп отырған кәсіпорынға «тауарыңды арзанға сат», деп қайтіп айта аламыз?!

Сондықтан бұл да шешімін табуы керек дүние. 

В) Төртіншіден, агросекторда бәсекенің төмен болуы. Бұл салада өнім сақтайтын қоймалардың жоқтығы, биржалық сауда түрінің кемшіндігі, мемлекет тарапынан бөлінетін көмектің дұрыс бөлінбеуі тауар бағасына әсер етіп отыр. Жыл басынан бері ет пен сүт бағасының екі есеге қымбаттауы осының анық айғағы. Агро-өнім өндірушілерге бақылау жоқ. Бақылау болса да қолдау жоқ. Сосын, олар да нарықты бағдарлай алмай, «тек пайдаға шықсам болды», деп өнім бағасын қымбаттата береді. 

Г) Бесіншіден,  мемлекеттік сатып алу жүйесінің жетілмеуі, тендер өткізудегі заңсыздық. Мемлекеттік ведмоствалық кәсіпорындардың астыртын монополия құруы. Мемлекеттен бөлінген қаржының 97%-ын осындай кәсіпорындар алады. Тендерді тамыр-таныстық жайлаған. Бұл да нарықтық экономиканың заңына қайшы дүние. 

Экономист-ғалым Жаңабай Алдабергенов айтып отырғандай, осы бес бағытта бақылауды мықтасақ, қымбатшылық пен тапшылықты қалай тежейміз деп уайымға салынбайтын едік. 

«Сондықтан алдағы уақытта тиісті инстанциялар  бірінші кезекте осы мәселелерді ескергені жөн», - деді маман.
 
 

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif