Перейти к основному содержанию

837 просмотров

ЕБРР прогнозирует рост ВВП Узбекистана

Экономика страны будет развиваться за счет внутренних и иностранных инвестиций

Фото: Shutterstock

Европейский банк реконструкции и развития (ЕБРР) спрогнозировал рост ВВП Узбекистана в 2019 году на 5,5%. В следующем году ожидается повышение до 5,8%. Об этом говорится в отчете «Региональные экономические перспективы» (Regional Economic Prospects) ЕБРР.

Озвученные цифры в 0,5 и 0,6% по 2019 и 2020 гг., соответственно, больше, чем в майском прогнозе банка. Эксперты предполагают, что ВВП страны поднимется за счет устойчивого роста внутренних и иностранных инвестиций, а также быстрой кредитной экспансии. 

Согласно отчету банка, в первые три квартала 2019 года экономика Узбекистана продолжала подниматься на фоне высоких показателей в промышленности и строительстве (+5,7% в годовом исчислении). По данным ЕБРР, благодаря политике либерализации торговли за первые восемь месяцев экспорт вырос на 45%, а импорт – на 33%. Кредитная экспансия остается высокой – на уровне 60,4%, что способствует росту инвестиций в инфраструктуру и увеличению импорта. Средняя инфляция в первые три квартала 2019 года снизилась до 14,1%, в прошлом году этот показатель был равен 18,2%. «Это связано главным образом с более медленным ростом цен на продовольствие, что компенсировало рост инфляции в сфере услуг», – говорится в сообщении банка. 

В ЕББР также отметили важность сохранения правительством ставки рефинансирования на уровне 16%, отмены пятипроцентного лимита на ежедневные колебания обменного курса и разрешения на продажу иностранной валюты коммерческим банкам. Все эти меры, по данным аналитиков, стали частью более широкого комплекса действий по дальнейшей либерализации валютного рынка. 

Эксперты ожидают, что темп роста в развивающихся странах, где присутствует ЕБРР, будет замедляться из-за слабых прогнозов для глобальной экономики, а также давления в связи с уменьшением темпов роста стран Еврозоны и Китая. На показатели могут повлиять и напряженность в торговых отношениях между США и КНР, а также глобальное сокращение объемов автомобильного производства. Предполагается, что средний темп роста для всех стран, в которых инвестирует банк, в 2019 г. составит 2,4% против 3,4% в 2018 году. Но уже в 2020-м этот показатель должен подняться до 2,9%. 

Напомним, в 1992-2012 годах ЕБРР инвестировал в проекты Узбекистана 894 млн евро. В 2017 году банк возобновил свою деятельность в стране, вложив в шесть проектов 153 млн евро. В 2018 году ЕББР принял новую страновую стратегию для Узбекистана и в течение года подписал 12 проектов на сумму 397 млн евро, что стало рекордным для его бизнеса в РУз. Ожидается, что по итогам текущего года общий объем инвестиций ЕББР в узбекские проекты вырастет до 1 млрд евро.

banner_wsj.gif

242 просмотра

Теңге және төтенше жағдай. Карантин Қазақстан экономикасына қалай әсер етеді?

Сарапшының айтуынша, күзде доллар бағамы 550 теңгеге жетпек

Фото: shutterstock.com

Коронавирусқа байланысты елде төтенше жағдайдың жариялануы ел азаматтарының әлеуметтік тұрмысына кері әсерін тигізе бастады. Алматы облысы, Қарасай ауданы, Ұлан елдімекенінің тұрғыны Берік Айтқазиев (аты-жөні өзгертілді) тапсырыс қабылдап, сантехникалық, құрылыс жұмысымен айналысады. Ол жыл басынан бері негізінен Қалқаман ықшам ауданындағы жеке үйлерде жұмыс істеп келген. Енді қалада карантин енгізілуіне байланысты, жұмысқа бара алмай қалған. Ал қаладан жұмыс табуына байланысты бірнеше ай бұрын облыс аумағындағы тапсырыстардан бас тартқан. 

«Әрине, табысымыз азаятын болды. Тіпті дәл қазір тоқтап тұр. Үйдеміз. Жеке көлігіммен адам тасымалдауға да қорқамын. Бірақ отбасымды асырау үшін тым құрыса Қаскелеңнен немесе жақын ауылдардан жеке тапсырыс табуға тырысамын. Біз солай күн көрерміз. Ал кәсіпорын, фабрикаларда істеп жүріп қысқарып қалған азаматтарға обал», – дейді Берік. 

Жұмысы қашықтан істеуге мүмкіндік бермейтін мұндай адамдардың күнкөрісі қиындап жатыр. Базардағы азық-түлік те қымбаттаған. Үкіметтің базардағы бағаны бақылаймыз дегені сөз жүзінде қалып жатқан сияқты. Себебі, үш күн бұрын Қаскелең қаласындағы көтерме базарға барғанымызда, қызанақ – 1200, қияр – 800, алма – 600 теңгеден сатылып жатты. Басқа да өнімдердің негізгі құнына 200-300 теңге үстемелей қосылған. 20 мың теңгенің өзіне пакетіңіздің толмай шығатыны содан. 

Бірер күн бұрын мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Алматыдағы кәсіпорындардан 266 мың жұмысшы қысқарып қалғанын мәлімдеді. Жағдай осылай жалғаса берсе (теңге және вирус факторы) жұмыссыздар саны еселеп артпақ. 

«Алдын ала есептеу бойынша, қазіргі жағдай 500 мыңға жуық қала тұрғынының қаржылық ахуалына кері әсер тигізді. Сол себепті төтенше жағдай кезінде табысынан айырылған азаматтарға ең төменгі жалақы (42 500 теңге) көлемінде ай сайынғы төлемақы жасауды тапсырамын. Негізінен мұндай көмекті 1,5 миллион азаматымыз алады. Қолдау түрін, адамдарды қамту көлемін және қаржы көлемін арттыру үшін бізде тиісті резерв бар»,– деген еді президент. 

Экономист Қасымхан Қаппаровтың пікірінше, бұл жәрдемақының нақты кімдерге берілетінін анықтау қажет.  

«Бұл көмек кімге беріледі? Атаулы әлеуметтік көмек алып жүргендерге ме? Оларда бұрыннан табыс жоқ қой. Негізінен бұл көмек жұмыс істеп жүріп табысынан айырылған азаматтарға берілуі қажет. Ондай азаматтардың тізімін БЖЗҚ-дағы төлемдер бойынша анықтап, кім зейнетақы қорына тұрақты жарна жасады, соларға берілсін. Сосын бұл бір реттік көмек пе, әлде тұрақты ма? Өйткені карантин біткеннен кейін де адамдар жұмыс тауып, табысқа қол жеткізу үшін де біршама уақыт қажет болады. Ең бастысы ақшаны қайдан алмақ? Бұл мақсатта ай сайын бюджеттің 135 млн доллар ақшасы жұмсалады. Әзірге үкіметтің осыншама ақшаны қайдан алатыны белгісіз», – деп жазады сарапшы өзінің телеграм каналында. 

Сондай-ақ мемлекет басшысы барлық азаматтардың тұтынушылық қарыздарын төлеуді 3 айға дейін тоқтата тұруды тапсырды. Оның ішінде орта және шағын бизнес те бар. Осындай қиын-қыстау кезеңде ең көп зардап шегетін де осы сектор болмақ. Айтпақшы, мемлекет бірер күн бұрын аталған секторды қолдау мақсатында мол қаржы бөлді. Экономист Мақсат Халықтың айтуынша, бұл қаржыны бөлу механизмін дұрыстап құрастырмаса, ақша діттеген межеге жетпей қалмақ. 

"Былтырдың өзінде шағын және орта бизнесті қаржыландыру 18 пайызға түсіп кеткен. Екінші деңгейлі банктер де пайызды жоғарылатқан. Әрі кепілдік қою керек деген талап шығарды. Ал жақында президент қазіргі жағдайға байланысты 400 млрд және 600 млрд бөлді. Бұл дегеніңіз – 1 триллион теңге. Бұл жақсы қаржы. Бірақ оны екінші деңгейлі банктер арқылы несие қылып бермеу керек. Бұл нұсқа өте тиімсіз. Яғни, бұл ақшаның қызығын ешкім көріп жарытпайды. Көрсе, ірі бизнес өкілдері көреді. Сондықтан ол ақшаны бәлкім шағын несиелік ұйымдар арқылы беру әлдеқайда жеңілірек. Егер несиені 2-6 пайыз аралығында беріп, қалған соманы субсидияласа жақсы мүмкіндік болар еді. Бірақ шалғайдағы кәсіпкерлердің несие алу үшін кепілге қоятын мүлкі жоқ. Ал оларды мұндай кезде жергілікті әкімдік немесе әлеуметтік корпорациялар «біз кепіл боламыз» деп қолдауы керек», – дейді GSB UIB бизнесті талдау орталығының сарапшысы. 

Қосымша ақпарат: Ranking.kz мәліметінше, 2019 жылы жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) орта және шағын бизнестің үлесі 29,5 пайызға дейін құрап, бұл жалпы экономикалық өсімнің 4,5 пайызға дейін көтерілуіне әсер еткен. Ал 2019 жылдың үшінші тоқсанындағы мәлімет бойынша, орта және шағын бизнес секторында 3,3 миллион адам жұмыс істейді. 

Мұны да әзірге түйіні тарқатылмаған бір проблема деп қоялық. Екіншісі – нарықтағы бағаның шарықтауы. Бұған қатысты Shanghai University of Finance and Economics университетінің магистрі, экономист Оразбек Мырзақұл былай пікір білдірді. 

«Коронавирус өндіріске шығын келтіреді дейін десек, бізде соншалықты көп өндіріс те жоқ. Кесірі тисе, жолаушылар тасымалымен айналысып отырған ҚТЖ сияқты компанияларға тиюі мүмкін. Ал бізге тауар негізінен шет елден келеді. Соған байланысты электронды дүкендеріндегі бағалар 10-15 пайызға қымбаттаған. Вирустың күш алып келе жатқанын, теңге бағамының әзір оңалмайтынын ескерсек, алдағы уақытта біздегі баға кем дегенде 10 пайызға өседі. Кейбір тұтынушылық заттар тапшы болады», – дейді экономист. 

Бұдан кейінгі түйткіл – теңгенің жайы және жұмыссыздық. Оразбек Мырзақұл теңге бағамына қатысты оптимисті көзқарас таныта алмаймын дейді. Оның ойынша күзде теңге курсы 550-ге жетпек. 

«Инфляция деңгейі 6 пайыз (ақпан айының қорытындысы бойынша). Қазіргі дүрбелеңге байланысты күзге дейін оның шегі 8 пайыздан асады. Мұндай кезде мемлекет кешенді жұмыс жүргізуі керек. Бірінші кезекте, әлеуметтік төлемақы мөлшерін кем дегенде 10-15 пайызға өсіру. Одан кейінгі міндеті – азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығы саласында жұмыс істейтін кәсіпорындарды салықтан босату. Әрине, одан кейін жұмыссыздық мәселесін шешу. Төтенше жағдайға байланысты оны қазір реттей алмаса тиісті жәрдемақылар беру деген сияқты. Өйткені жұмыссыздық деңгейі 20 пайыздан асып кетсе, бұл – елге қауіп төндіреді», – дейді маман. 

Қосымша пікір. Андрей Чеботарев

«Мұнай бағасының 35 доллардан төмен болуы – бюджет пен Ұлттық қор үшін ауыр соққы. Онда төлемдер үш есе қысқарады. Ал мұнай 25 доллардан төмен түссе экспорттық кеден баж салығы жойылады. Яғни, біз бір тиынсыз қаламыз. Қазірдің өзінде Қазақстан 1 млрд долларынан айырылды. Бұлай жалғаса берсе еліміздің мұнай-газ саласы алапат тұрақсыздыққа тап болады. Сондықтан бізге тап қазір оңтайлы шешімдер керек». 

Мақсат Халықтың айтуынша, бізді алда бюджет тапшылығы күтіп тұр. Өйткені, біздегі қазына қаржысының көп бөлігін мұнай секторындағы компаниялардан түсетін салық құрайды. 

«Мұнай бағасы 25 доллар деңгейінде тұр. Алдағы уақытта әлде де түсуі мүмкін. Бізде ЖІӨ – 26 пайыз деп айтылады, есептеп қарасақ бұл – 15 триллион теңге. Егер осы қаражат жарыққа шықса, онда бюджет тапшылығын жаба аламыз. Алайда біздегі қиындық – көлеңкелі экономиканың әлі жұмыс істеп тұрғаны. Соның арқасында көп қаржы үкіметке көрінбей жатыр. Олай болмас үшін төлемді қолма-қол емес, арнайы банктік аударымдар арқылы жолға қою керек», – деп түйіндейді сарапшы. 
 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif