Перейти к основному содержанию

478 просмотров

Әр шахтерге – үш блогерден

Шығыс Қазақстанға жаңа форматтағы жұмысшылар керек

Фото: Shutterstock.com

Шығыс Қазақстан облысындағы көші-қонның теріс сальдосы және еңбек нарығындағы теңгерімсіздік жұмысшы мамандардың тапшылығына әкеп соқты. Орта білімді жұмыссыз азаматтар бағдарламалаудың негізін білетін және ағылшын тілін меңгерген металлургтарды іздейтін жұмыс берушілердің талабына сай келмей тұр. 

Қазақстан электронды еңбек биржасының деректеріне сүйенсек, Шығыс Қазақстан облысындағы бос жұмыс орындарының саны 20 мыңнан асып жығылады. Соның ішінде бос жұмыс орындарының 23%-ы  – кәсіби білікті мамандар үшін, 15%-ы  – өнеркәсіп, құрылыс, көлік саласындағы бос жұмыс орындары, 13% немесе 2 783 адам өндірістік құрал-жабдықтарды басқару үшін қажет.

«Өкінішке қарай, көші-қон салдарынан тау-кен металлургиясы, өңдеу өнеркәсібі мен құрылыс саласындағы негізгі  кәсіпорындарда жұмыс күшінің тапшылығы сезіліп келеді. Облыста еңбек күші жетіспейді, бос жұмыс орындарын жұмысшылармен қамтамасыз ету үшін жастарды осы салаға көптеп тарту қажет», – деп атап өтті «Қазмырыш» ЖШС кәсіподақ комитетінің төрағасы Сергей Солдатов.

Құрамында 14 кеніш пен бірнеше байыту фабрикасы бар аймақтағы  ең ірі компанияға тек металлургтер ғана емес, техниканың құлағында ойнап, бағдарламалық қамтамасыз ету негіздерін білетін, ағылшын тілін меңгерген мамандар қажет. Ал машина жасау саласындағы кәсіпорындарға фрезерлеуші, жаңа форматтағы токарь, автоматтандырылған жүйе инженерлері керек.

Бұндай саусақпен санарлық мамандарға жұмыс берушілер жоғары жалақы ұсынып, бір-бірінен шақырып алып жатыр.
Өкінішке қарай, қазіргі еңбек нарығы кәсіпорындарды осындай деңгейдегі қызметкерлермен қамтамасыз ете алмайды. Өскемен қалалық жұмыспен қамту орталығы жұмыс іздеушілерді қолдау бөлімінің бастығы Зарина Смағұлованың айтуынша, орталыққа жұмыс іздеп  келген төрт мыңға жуық өскемендіктердің  72%-ның орта арнаулы білімі болса, 23%-ы жоғары білімге ие, алайда олар да белгілі бір себептермен жұмыс таба алмай жүріп қалады. 

«Кәсіби білікті мамандар жұмыссыз ұзақ отырмайды. Ары кетсе 1-2 айдан соң ыңғайлы жұмыс орны табылады. Ал еңбек нарығындағы теңгерімсіздіктің бірнеше себебі бар. Біріншіден, жұмыс берушілер жағдайдың өзгеруіне, заманның дамауына байланысты, цифрландыру аясында белгілі бір біліктің болғанын талап етеді. Ал қызметкерлердің барлығы бұл талаптың үдесінен шыға бермейді, елдің бәрінде қажетті білім мен білік жоқ. Екіншіден, компаниялар ұсынатын жалақы төмен болып,  үміткердің көңілінен шықпай жатады», – дейді Зарина Смағұлова. 

«Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ мамандарының орта мерзімді болжамына сәйкес, алдағы бес жылда Шығыс Қазақстан облысындағы жұмыс күші теріс динамика көрсетеді. Жұмыспен қамтылған халықтың саны 41 мыңға азаюы мүмкін. Экономиканың барлық салаларында жалдамалы жұмысшыларға деген сұраныс артпақ. Пайыздық түрғыда алсақ, ең үлкен өсім ақпарат және байланыс саласында (+ 41%) байқалады. Цифрландыру заманында ІТ-мамандарға, бизнес басқару саласындағы кәсіпқойларға, бағдарламалаушыларға сұраныс жоғары болмақ.

Дәл осындай мамандарға деген сұраныстың артып келе жатқанын ескере отырып, облыстың жоғары оқу орындарында да ақпараттық технологиялар мамандығындағы грант саны көбейген. Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университеті Ақпараттық технологиялар департаментінің директоры Наталья Денисованың мәліметіне сүйенсек, кейінгі кезде әр мамандық бойынша грант саны үш есе өскен.

banner_wsj.gif

124 просмотра

Коронавирустың кесірінен дүние жүзінде 25 млн адам жұмыссыз қалуы мүмкін

Бұл жағдай Қазақстанды да айналып өтпейді

Фото:shutterstock.com

Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) жаңа болжамына сәйкес, COVID-19 пандемиясынан туындаған экономикалық және еңбек дағдарысы кесірінен дүние жүзінде жұмыссыздардың саны 24,7 миллионға жетеді. Салыстыру үшін айтсақ, 2008-2009 жылдағы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде әлемдегі жұмыссыздар саны 22 миллионға жеткен деп жазады Finprom.kz.

Ұйымның болжамы бойынша, көбіне жоғары табыс табатын қызметкерлер жұмыссыз қалмақ. Жағдай аса қиындамаса 2,8 миллион адам қызметінен айырылуы мүмкін. Ал өте жағымсыз сценариймен өрбитін болса, әлемде 14,6 млн топ-менеджерлер жұмыссыз қалуы ықтимал. Ал ортадан төмен табыс табатын 2,8 млн адам, жалақысы ортадан жоғары 7,4 млн қызметкер жұмысынан шығып қалуы мүмкін. 

Жұмыс пен қызметтен шығу деген – күнделікті табыс көзінен айылу деген сөз. Халықаралық еңбек ұйымының есебі бойынша, оның көлемі 2020 жылдың соңына қарай 860 миллиардтан 3,4 трлн долларға дейін жетуі мүмкін. Бұл өз кезегінде халықтың тұтынушылық қабілетін төмендетіп, бизнес пен экономикаға кері әсерін тигізеді. 

Сонымен қатар ұйым әлемдегі кедейлердің де қатары арта түседі деп болжам жасап отыр. ХЕҰ мәліметі бойынша, дүние жүзінде кедейліктің азабын тартатын адамдардың қатары 35 миллионға жетпек.  

COVID-19 тудырған пандемия Қазақстанның еңбек нарығына да кері әсерін тигізеді.

Айталық, карантин енгізілген соң тек Алматының өзінде кәсіпорындардың қызметкерлер саны 266 мың адамға қысқарды. Дәл осындай жағдай жеке кәсіпте де байқалды. Олардың 80 пайызы өз қызметін тоқтатқан.  Бұл туралы төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі айтқан еді. Осылайша, алдын ала есептеулерге сәйкес, төтенше жағдай шамамен 500 мың азаматтың қаржылық жағдайына кері әсерін тигізген. Сондықтан мемлекет басшысы төтенше жағдай кезінде табысынан айырылғандарға ең төменгі жалақы мөлшерінде, 42500 теңге жәрдемақы төлеуді тапсырған болатын. Жалпы алғанда бұл көмекті еліміздің 1,5 млн тұрғыны ала алады. 

Осы ретте «Жұмыспен қамту жол картасы» да елдегі іскерлік белсенділікті қолдау мен жұмыспен қамтудың тағы бір тетігі болуы тиіс. Оған 300 млрд теңге қаражат қарастырылған. Аймақтардан түскен өтінімдердің негізінде бұл қаржы 1 трлн теңгеге жетуі мүмкін, ол өз кезегінде 250 мыңға жуық жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. 

Жалпы алғанда Үкімет дағдарысқа қарсы шараларға 4,4 трл теңге немесе 10 млрд доллар қаржы жұмсамақ. 

2019 жылдың төртінші тоқсанында Қазақстанда 441,4 мың жұмыссыз тіркелген, ал жұмыссыздық деңгейі 4,8%-ды құрағанын айта кетейік. 15-28 жас аралығындағы жұмыссыз жастар саны 81,1 мың адамға жеткен. Ал осы тоқсанның көрсеткіші бұл санды басып озары анық, тек мемлекеттік қолдау ғана еңбек нарығындағы жағдайды біршама жақсартуы ықтимал. 

Мәселен, 27 наурызда өткен брифингте Алматы қаласы әлеуметтік әл-ауқат басқармасының басшысы Данияр Әлкебайұлы Алматыда бір күннің ішінде 400 адам жұмыссыз ретінде тіркелгенін айтып өтті.

Жұмыссыз қалған халық күнкөріс көзін іздеуге мәжбүр. Соңғы күндері "Google " іздеу жүйесінде «Қазақстандағы жұмыссыздық, жәрдемақы» тақырыбындағы ақпаратты іздестіру соңғы 5 жыл ішіндегі рекордтық көрсеткішке жеткен.  Сонымен қатар «доставка», «жұмыс» деген сөздер де 22-28 наурыз аралығында іздеу жүйелерінде ең көп жазылған. 
 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif