Перейти к основному содержанию

1 просмотр

Объемы выданных ипотечных займов в западном регионе выросли более чем два раза

Больше всего должников банков в Актюбинской области

Фото: Shutterstock

Как меняется ситуация на ипотечном рынке западных областей Казахстана, насколько актуальна для региона проблема просроченных займов и как народ принял новую госпрограмму ипотечного кредитования «7-20-25», выяснил «Курсив».

Ипотека идет в рост

Областные филиалы Национального банка РК предоставили «Курсиву» статданные по ипотечным займам в разрезе трех последних лет.

Так, по итогам 2016 года в лидерах по объемам выданных на покупку жилья кредитов были две области – Мангистауская и Актюбинская. Жители этих областей оформили за год в банках займы на приобретение квартир в суммах 11,9 млрд и 11,3 млрд тенге соответственно. В ЗКО ипотечные кредиты в 2016 год составили 7,8 млрд тенге, в Атырауской области – 6,8 млрд тенге. 

Интерес населения к ипотечным кредитам продолжил расти и в 2017 году. На конец 2017 года Актюбинская область продолжила удерживать пальму первенства по объемам выданных ипотек – на покупку жилья актюбинцы за год оформили в банках кредитов на сумму 20,7 млрд тенге (рост по сравнению с 2016 годом – 95%). Активнее стали и жители ЗКО – их жилищные займы составили 17,6 млрд тенге (рост за 2017 год – 124%). На 83% больше, чем годом ранее, оформили ипотечных кредитов жители Атырауской области – 13,3 млрд тенге. В Мангистауской же области объемы ипотек выросли лишь на 30% и составили 15 млрд тенге.

По итогам прошедшего 2018 года года Актюбинская область также оказалась самой активной в плане оформления жилья в кредит – здесь рост ипотеки за год составил 61% (в сумме это 33,3 млрд тенге). Мангистауская область за ушедший год вновь вернулась на лидирующие позиции – в сумме ипотечные кредиты здесь выросли по сравнению с 2017 годом на 49% (23 млрд тенге). При этом Атырауская область и ЗКО показали снижение интереса населения к кредитам – за год жители оформили ипотечные займы лишь на 20% и 15% больше, чем в 2017 году (15,9 млрд и 20 млрд соответственно).

Специалисты филиалов Нацбанка РК с начала 2019 года отмечают рост активности населения в оформлении ипотечных займов в трех из вышеуказанных областей. И лишь Мангистауская область демонстрирует снижение спроса к ипотечным продуктам. Так, самыми деятельными покупателями жилья в кредит продолжают оставаться жители Актюбинской области: за январь 2019 года они оформили ипотечных займов на сумму 2,7 млрд тенге (в противовес 1,5 млрд тенге в январе 2018 года), в апреле кредиты на жилье здесь были выданы на сумму 3,8 млрд тенге (в апреле прошлого года – 3,3 млрд тенге).

Всплеск интереса к ипотечным продуктам уловили в филиале Нацбанка РК Атырауской области: в январе этого года атыраусцы получили в банках кредитов на покупку жилья на сумму 1,7 млрд тенге, более чем вдвое больше прошлогоднего (за тот же период 2018 года эта сумма равнялась 803,6 млн тенге). В апреле 2019 года жители Атырауской области также не снизили планку – на ипотеку они взяли 1,7 млрд тенге (в противовес 928,9 млн тенге в апреле 2018 года).

В филиале Нацбанка РК по ЗКО отмечают стабильный, без резких колебаний интерес населения к ипотеке: за январь 2019 года западноказахстанцы взяли кредитов на приобретение жилья на сумму 1,7 млрд тенге (за аналогичный период прошлого года – 1,3 млрд тенге); в апреле сумма ипотечных займов здесь составила 1,5 млрд тенге, равно как и в апреле 2018 года.
Мангистауский филиал Нацбанка зафиксировал с начала года падение интереса населения к кредитному жилью: так, в январе 2019 года мангистаусцы оформили займов на ипотеку на сумму 1,5 млрд тенге (за январь 2018 года эта сумма равнялась 2,5 млрд тенге); в апреле этого года – на сумму 2,4 млрд тенге (за аналогичный период прошлого года – 3,2 млрд тенге).

Лидеры по ипотеке – в лидерах по просрочке

Вместе с тем на начало мая 2019 года самая большая просроченная задолженность по кредитам на строительство и приобретение жилья гражданами зафиксирована в Актюбинской области – 953,9 млн тенге, чуть меньше проблемный долг по ипотеке у жителей Мангистауской области – 936 млн тенге. В ЗКО – 272,7 млн тенге, по Атырауской области филиал данными не располагает.

В то же время специалисты финрегулятора отмечают: просрочка по ипотечным займам населения не достигла критичных размеров, более того, она медленно, но верно снижается. Так, всего за год западноказахстанцы сумели уменьшить свой проблемный долг по ипотеке в 1,5 раза – на 1 мая 2018 года он был равен 466,5 млн тенге. Актюбинцы сократили сумму просрочки по жилищным кредитам на 28% по сравнению с январем 2018 года (на начало прошлого года она равнялась 1,3 млрд тенге). В Мангистауской же области, как свидетельствует статистика, по сравнению с декабрем 2018 года вновь наметился рост просроченной задолженности населения по ипотеке – на 5% (на конец 2018 года просрочка по кредитам на покупку жилья у мангистаусцев составляла 888,7 млн тенге).

«7-20-25»: темпы нарастают?

Относительно самой новой государственной программы «7-20-25», призванной обеспечить жильем все нуждающиеся слои населения, в Актюбинском филиале Нацбанка РК «Курсиву» пояснили, что этот филиал по количеству принятых заявок и одобренных займов занимает третье место в стране после Нур-Султана и Алматы. Так, на конец 2018 года, по данным АО «Ипотечная организация «Баспана», по Актюбинской области было одобрено 183 заявки на выдачу кредита по программе «7-20-25» на сумму 1,6 млрд тенге. Уже за январь-апрель 2019 года здесь же было одобрено 1136 заявок на сумму 9,9 млрд тенге. В Атырауской области по той же программе в 2018 году была одобрена 121 заявка на сумму 1,5 млрд тенге. По состоянию на 16 мая прошли одобрение еще 224 заявки на сумму 2,9 млрд тенге.

В ЗКО, согласно информации ИО «Баспана», за 2018 год было одобрено 132 заявки на ипотеку по программе «7-20-25», за четыре месяца этого года – еще 749. Суммы, одобренные к выдаче, в филиале Нацбанка по ЗКО не озвучили.

По Мангистауской области по программе «7-20-25» в 2018 году банкиры одобрили к выдаче займы по 265 заявкам на сумму 2,2 млрд тенге, за январь-апрель 2019 года наметилось снижение интереса населения к программе: были одобрены 103 заявки на 1 млрд тенге.

Отметим, что средняя стоимость квартиры, согласно всем поданным заявкам и выделенным суммам, по программе «7-20-25» в двух областях – Актюбинской и Мангистауской – равна 8,7 млн тенге. В Атырауской области средняя цена квартиры, приобретаемой жителями по той же программе, составляет 12,7 млн тенге.

Точка зрения:

Ергазы Мусатаев, аналитик рынка недвижимости:

«Почему ипотека начала становиться популярнее? Не будем в этом плане забывать о девальвации тенге в августе 2015 года, когда доллар за сутки вырос в цене на 60 позиций. Тогда на рынке недвижимости был хаос: продавцы не знали, какую цену выставлять за свои квартиры, постоянно ее повышали, и в результате наметился спад продаж. В стабилизации цен на жилье помог Закон «О дедолларизации», принятый в феврале 2016 года, когда вся недвижимость в стране стала продаваться за тенге, и рынок опять оживился.
 
Еще один момент, способствующий популяризации ипотеки, – это всевозможные госпрограммы, которые правительство запускает, чтобы обеспечить население со средним достатком доступным жильем. При этом «7-20-25» и «Баспана хит» более популярны у населения, чем «Нурлы жер». Почему? Потому что по этим программам срок кредитования растянут до 25 лет, соответственно, снижен и ежемесячный платеж. Кроме того, на тот же срок по программе «Баспана хит» можно приобрести не только новое, но и вторичное жилье. 

Хорошие условия по ипотеке у Жилстройсбербанка, другое дело, что покупателю нужно три года копить и ждать, чтобы получить кредит на покупку жилья под 5%. Но при том, что во многих БВУ кредиты выдаются в среднем под 15–17%, займы в этом банке очень популярны у населения. 

Сейчас в Казахстане идет усиленное жилищное строительство, новые микрорайоны появляются буквально за 3–5 лет. И если в 2014–2016 году у людей было недоверие к небольшим строительным компаниям, которые привлекали их к строительству в качестве дольщиков и потом просто переставали строить дома, то теперь можно сказать, что появились небольшие строительные компании, которые себя зарекомендовали, им доверяют – они строят качественное жилье, и люди его приобретают. Я считаю, что, если ситуация не поменяется и госпрограммы по льготному кредитованию жилищного рынка будут продолжать действовать, выдача ипотечных займов будет расти и расти».

1028 просмотров

Коронавирус Қытай тауарларының беделін түсіріп жатыр

Қазақстан Қытай өнімдерінсіз өмір сүре ала ма?

Фото: из открытых источников

Қазіргі таңда бүкіл әлемнің назары Қытайдағы эпидемияда. Соңғы мәлімет бойынша коронавирусты әлемде 60 386 адам жұқтырған, 1370 адам қаза болған, 6 мыңға жуығы айыққан. Осы ретте, адамзатты не істеу керек, деген сұрақ толғандыруда.

Гонконгтың бас эпидемиологы,  профессор Габриэль Люн «Уханннан шыққан Covid-19 коронавирусы қарқынды тарауын тоқтатпаса, әлем халқының 60 пайызына жұғып, 45 миллионнан аса адамның өмірін қиюы мүмкін», - деп мәлімдеме жасады. 

Бұл ретте, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының басшысы Тедрос Адханом Гебрейус: «коронавирустың Қытайдан тыс жерде тарауы «мұзтаудың басы». Вирустың әлемге таралу ықтималдығына дайындалу үшін барлық мүмкіндікті пайдалануға шақырамын», - деді. 


Әлемнің дамыған және дамушы елдері қазірде Қытайдан сәлемдеме алуға, импорт, экспорт қатынасын дамытуға күдікпен қарап, жүрексініп отыр.

Әсіресе, Қытаймен тығыз байланыстағы ТМД елдері үшін Қытай нарығынан келетін тауарлардың тасқыны ойлантып-ақ тұр. Қазір Армения, Өзбекстан, Грузия елдері ішкі нарығында өнім тапшылығын тудырмауға жанталасып, өзін-өзі қамту үшін түрлі шаралар ойластыруда.

Ал Қазақстан Қытай өнімдерінсіз өмір сүре ала ма? Қытайдағы вирус одан әрі өршіп, Қытайдан жеткізілетін тауарлар саны одан әрі қысқарса, ішкі нарықты немен толтырамыз? 

Сәуір болмай тәуір болмайды... 

Отандық мамандардың пайымдауынша, Қытай соңғы 15 жылда Қазақстанға қыстың уақытында жеміс-жидек, көкөністі молынан жеткізіп отырған ел. Мандарин, апельсин, лимон, бұрыш, баклажан, қырыққабат тағы басқа көкөніс пен жеміс атаулыны қыс мезгілінде біз Қытайдан тасимыз.

Бұған қатысты экономист-сарапшы Тоғжан Шаяхметованың айтуынша, біздің нарықтағы қымбатшылық әлі өседі. Тек сәуір айында ғана жағдай тұрақтала бастайды. 

Сарапшының айтуынша, қараша айынан сәуір айына дейін Қытай елі Қазақстанды жеміс-жидек, көкөніспен қамтиды. Ішкі нарыққа келетін көкөністердің 60 пайызын біз Қытайдан аламыз.  Ал қазіргі жағдайда Қытайдан тараған вирусқа байланысты транзиттік тасымалға белгілі бір шектеулер қойылды.

Еуропа елдерінің біразы Қытайдан тауар алмаса, біраз елдер Қытайға өз өнімдерін бермей жатыр. Импорт, экспорт қатынасы азайған Қытайдың өзіне қазір 3 млрд халқын асырау қиынға соғады.

"Болашақта Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда тасымалы азаюуы әбден мүмкін. Қазірдің өзінде бізде Қытай тауарлары азайып, сөрелер босап, өнім бағалары қымбаттап жатыр. Енді көкніс, жеміс-жидекке қатысты бұл жағдайдан тек сәуірде ғана шыға бастаймыз. Сәуір айында отандық жылыжай өнімдері жемісін беріп, оңтүстік аймақтағы кәсіп иелері саудаға еккен өнімдерін шығара бастайды. Міне, сол кезде нарықта өзі өнімдеріміз пайда болып, өнім бағасы да біршама түсіп, жағдай тұрақтала бастайды»,- дейді Тоғжан Шаяхметова. 


«Вирус жеңіледі» деп отыра беруге болмайды

Жалпы, отандық мамандардың пайымдауынша, «Қытай алпауыт ел, медицинасы дамыған ел - «вирусты жеңеді» деп отыра беруге тағы болмайды. 

Мәселен, қазір Армения Қытайдағы жағдайға байланысты кәсіпкерлеріне арнайы жеңілдіктер жасау жоспарын құрып отыр.  

Бұл ретте, Арменияның үкімет басшысы Никол Пашинян:

«Қытайдағы коронавирусқа байланысты отандық кәсіпкерлерге монополистер тарапынан қысым көрсетілмеуін қадағалау керек. Кәсіпкерлердің жарық, су, газға төлейтін коммуналдық төлемдерін төмендете тұру керек. Қажет болса, салықтық жеңілдіктер қарастыру жағын да ойластырған жөн», - деп үкімет мүшелеріне тапсырма берді. 

Бұған қатысты экономист-ғалым Жаңабай Алдабергеновтың айтуынша, Қазақстандағы дистрибьюторлық желіде кейбір супермаркеттерде Қытайдан келетін азық-түліктер 35-40 пайызды құрайды. Бұл арада әңгіме көкөністерге емес, азық-түліктерге қатысты. Міне, осы Қытайдан азық-түлік, техника әкелетін саудагерлерге  жасалатын салықтық жеңілдік. Оларға кедендік салық бойынша жеңілдіктер берсек, тауарлар мен өнімдерді қымбаттатпауға кепілдік болар еді.

«Қазір Қазақстан бойынша Қытайдан келетін өнімдер 10-15 пайызға қымбаттап жатыр. Саудагерлер шекарадағы шектеулерді, өнімдердің тапшылығын, салықтық төлемдерді алға тартып әкелген заттарын қымбаттата қояды. Ал бұдан қарапайым тұтынушы қатты зардап шегеді. Сондықтан біздің тиісті инстанцияларға да арнайы жоспар құрып, қымбатшылықтың алдын-алуды ойластырған жөн», - дейді сарапшы. 

Біреуге жалынышты болғанша, қағиданы өзгерту керек

Негізінде, мамандардың байыптауынша, бізге Қытайдан немесе көрші Өзбекстаннан, Қырғызстаннан өнім сұрағанша, алдымен, ішкі нарықтағы біраз келеңсіздіктерді реттеп алу қажет. Ол үшін экономист-ғалым Жаңабай Алдабергенов алға тартып отырғандай, келесі жайттарға назар аударған жөн:

А) Біріншіден, тауар бағасын өсіруге бірден-бір әсер ететін дүние жемқорлық қадам. Оларға кедендегі, жол үстіндегі және басқа да тексеруші құрылымдардағы заңсыз алым-салықтарды жатқызуға болады. Мұндайға кеткен шығынын кәсіпкерлер тауар бағасына үстеме қосып, шығарып алуға тырысады. Міне, бірінші кезекте бағаның шарықтауына осы бастау болады. 

Ә) Екіншіден, мемлекеттік монополиялардың аздығы. Бұл ретте,  өнім шығаратын жекеменшік ірі компаниялардың монополиясына тәуелдігі ойлантуы тиіс. Мәселен, мұнай өнімдерін сатудың жекелеген топтарға мүдделі болуы. Олардың бір-бірімен текетіресіп, бәсекелестерін болдырмау үшін нарықтан орын бермеуі бізде әбден өршіген.  Мұның соңы, мұнай өнімдерінің бағасын қымбаттатып отыр. Қазір әлемдік нарықта мұнай арзан болғанымен, бізде жанар-жағармай бағасы қымбат. Ал бұл жанармай қымбаттаса, барлық тауардың бағасы көтеріледі деген сөз. Міне, бізге екінші осы мәселені шешуге тырысқан абзал. 

Б) Үшіншіден, табиғи газ, жарық, су нарығының жекеменшікке өтуі. Бұл нарықта делдалдардың көптігі көгілдір отын, су, жарық бағасының шектен тыс қымбаттауына жол беріп отыр. Газ тасымалдау инфрақұрылымы дамымағандықтан, кейбір өндіріс орындары қымбат бағаға газ енгізеді. Оны енгізіп алғаннан кейін, ай сайынғы төлейтін бағасы да қымбат. Өнім шығару үшін не керек: газ керек, жарық, су керек. Сонда коммуналдық төлемге қымбат ақы төлеп отырған кәсіпорынға «тауарыңды арзанға сат», деп қайтіп айта аламыз?!

Сондықтан бұл да шешімін табуы керек дүние. 

В) Төртіншіден, агросекторда бәсекенің төмен болуы. Бұл салада өнім сақтайтын қоймалардың жоқтығы, биржалық сауда түрінің кемшіндігі, мемлекет тарапынан бөлінетін көмектің дұрыс бөлінбеуі тауар бағасына әсер етіп отыр. Жыл басынан бері ет пен сүт бағасының екі есеге қымбаттауы осының анық айғағы. Агро-өнім өндірушілерге бақылау жоқ. Бақылау болса да қолдау жоқ. Сосын, олар да нарықты бағдарлай алмай, «тек пайдаға шықсам болды», деп өнім бағасын қымбаттата береді. 

Г) Бесіншіден,  мемлекеттік сатып алу жүйесінің жетілмеуі, тендер өткізудегі заңсыздық. Мемлекеттік ведмоствалық кәсіпорындардың астыртын монополия құруы. Мемлекеттен бөлінген қаржының 97%-ын осындай кәсіпорындар алады. Тендерді тамыр-таныстық жайлаған. Бұл да нарықтық экономиканың заңына қайшы дүние. 

Экономист-ғалым Жаңабай Алдабергенов айтып отырғандай, осы бес бағытта бақылауды мықтасақ, қымбатшылық пен тапшылықты қалай тежейміз деп уайымға салынбайтын едік. 

«Сондықтан алдағы уақытта тиісті инстанциялар  бірінші кезекте осы мәселелерді ескергені жөн», - деді маман.
 
 

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif