Из-за нового тарифа на перевозки может подорожать уголь в ВКО

«Курсив» разбирался вместе с экспертами

Фото:shutterstock

Комитет по регулированию естественных монополий, защите конкуренции и прав потребителей РК (КРЕМиЗК) принял на рассмотрение вторую в этом году заявку КТЖ о повышении тарифа на грузовые перевозки. Эксперты уверены – если перевозчику утвердят новую цену на услуги, это напрямую скажется на себестоимости грузов – угля, зерна, нефтепродуктов. «Курсив» узнал причины возможного удорожания грузоперевозок и последствия, к которым оно может привести.

Попытка номер два

В феврале специалисты АО «НК «КТЖ» подали заявку на повышение тарифа на услуги локомотивной тяги на 30% (в среднем на перевозки на 7,7%). На общественных слушаниях 15 марта представители Союза товаропроизводителей и экспортеров заявили, что перевозчики должны заявку отозвать в связи с тем, что она недостаточно обоснована. 1 апреля специалисты КРЕМиЗК отказали национальному оператору железнодорожных перевозок в согласовании тарифа. 
Спустя почти два месяца, согласно информации, размещенной на сайте базы «Монополист» (электронный ресурс КРЕМиЗК), представители АО «КТЖ – Грузовые перевозки» вновь опубликовали уведомление о предстоящем повышении предельной цены на свои услуги.

«Да, заявка подана и принята. АО «КТЖ – Грузовые перевозки» считают необходимым увеличить тариф на 12% с 1 июля. Решение о согласовании или отказе в повышении тарифа будет обнародовано только после проведения всех предусмотренных законодательством процедур – общественных слушаний, непосредственно согласования», – сообщили «Курсиву» в пресс-службе КРЕМиЗК.

Необходимое обоснование

В компании АО «НК «КТЖ» назвали четыре объективные причины, которые влияют на ценообразование железнодорожных перевозок.

«Основными факторами, определяющими необходимость повышения тарифов на услуги локомотивной тяги, являются недостаточный уровень заработной платы, заложенный в тарифе, рост цен на дизельное топливо, необходимость обновления подвижного состава, рост расходов по сервисному обслуживанию локомотивов», – заявили в ответе на запрос «Курсива» представители правления «Казахстан Темир Жолы».

Сообщается, что еще в прошлом году фактические затраты АО на заработную плату превысили заложенные в тарифе средства по этой статье расходов на 18%. Кроме того, с 1 января 2019 года на предприятии также прошло повышение зарплаты. Существенно влияет на тариф железнодорожных перевозок цена на дизельное топливо. По расчетам рост расходов на солярку в 2019 году составит 47% к утвержденному уровню. Увеличение затрат на сервисное обслуживание локомотивов в компании объясняют долларовой составляющей, ведь курс американской валюты по сравнению с прошлым годом увеличился с 345 до 380 тенге.

Именно низкие тарифы и фактический рост расходов представители правления АО «НК «КТЖ» называют причиной убыточности предприятия по итогам 2018 года. Согласно данным из консолидированной финансовой отчетности «Казахстан Темир Жолы», опубликованной на сайте компании, прошлый год АО завершило с убытком 86 млрд 455 млн тенге. Однако причиной того, что предприятие ушло «в минус», в официальном документе указывается курсовая разница в размере 112,7 млрд тенге, возникшая по займам «КТЖ» в иностранной валюте. Общий размер долга перед кредиторами, который должен быть погашен до конца этого года, составляет 175 млрд тенге. Большая задолженность и отрицательная доходность привели КТЖ – дочку АО «Фонд национального благосостояния «Самрук-Казына» – в «красную зону» финансового риска среди компаний ФНБ.

Повлияет на все?

Еще на мартовских общественных слушаниях эксперты Ассоциации горнодобывающих и горно-металлургических предприятий, Союза товаропроизводителей и экспортеров дали прогноз на существенное удорожание всех значимых перевозимых грузов в случае роста транспортной составляющей.

«В случае согласования с уполномоченным органом повышения цены на услуги локомотивной тяги рост общего железнодорожного тарифа к уровню 2018 года составит 7,7%. Учитывая, что транспортная составляющая в себестоимости угля равна 7%, то увеличение стоимости перевозки на рост цены твердого топлива скажется не более чем на 1%», – сообщили «Курсиву» в правлении «КТЖ».

Представители крупнейшего в Восточном Казахстане угольного месторождения – АО «Каражыра» называют совершенно другие цифры. По информации начальника отдела маркетинга АО «Каражыра» Алмата Арсламбаева, доля грузоперевозок в цене на каражыринский уголь составляет от 20 до 22%.

«Если КРЕМиЗК одобрит новый тариф на услуги локомотивной тяги, это однозначно повлияет на ценообразование угля. Мы будем вынуждены увеличить стоимость тонны твердого топлива. Можно понять, что КТЖ хочет выйти на безубыточную деятельность, совершить экономический прорыв, обновить машинный парк, путевое хозяйство, но рост на 12 или даже на 7% существенно повлияет на всех грузоотправителей», – сказал Алмат Арсламбаев в интервью «Курсиву».

Ценовая политика АО «Каражыра», как поставщика стратегического товара, тоже зависит от решений Комитета по регулированию естественных монополий. И, по словам Алмата Арсламбаева, процент роста отпускной цены на уголь в 2019 году был утвержден только в инфляционном коридоре – не более 5,3%. То есть, по сути, это индексация стоимости товара.
«Если тариф на грузоперевозки КТЖ увеличится, то не только мы поднимем шум, но и все грузоотправители. Если бы удорожание как-то поэтапно прошло, возможно, оно было бы безболезненно. А с ростом на 7–12% это будет сложно. В любом случае официальных уведомлений мы пока не получали», – подытожил руководитель отдела маркетинга АО «Каражыра».

Следом за обновлением ценника на уголь свои тарифные сметы вынуждены будут корректировать и теплоэлектростанции Восточного Казахстана. Впрочем, некоторые ТЭЦ еще даже не успели компенсировать затраты предыдущих ценовых скачков. Например, АО «Усть-Каменогорская ТЭЦ» подало заявку на повышение тарифа на тепло как раз по этой причине. В пояснительной записке к проекту неутвержденного пока тарифа на теплоэнергию сказано, что стоимость каменного угля в 2016–2020 годы намного превзошла ожидаемый уровень и поднялась на 15%. Это в свою очередь привело к дефициту средств на топливо в утвержденном тарифе более чем на 444 млн тенге. Аналогичная ситуация складывается на предприятии КГП «Теплокоммунэнерго» в Семее.

Соответственно, если подорожают грузоперевозки, а за ними по цепочке и уголь, ТЭЦы будут вынуждены вновь вносить корректировки, дабы не уходить в минус. От теплоэлектростанций, в свою очередь, будет зависеть и цена на электроэнергию, ведь в зимний период главная энергопередающая компания Востока АО «ВК РЭК» вынуждена часть энергии покупать у Усть-Каменогорской и Согринской ТЭЦ.
 

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

Қазақстан экономикасы: бізді құлдырау күтіп тұр ма, әлде өрлеу ме?

Ел экономикасы 2021 жылы қалпына келе бастайды

Коллаж: Вадим Квятковский

Пандемия тек біздің ғана емес, әлемдік экономикаға күйрете соққы берді. Біз де әлемнің бір бөлшегіміз. Оның салқыны бізге де тиеді. Әрі Қазақстан экономикасы – жер шарындағы қуатты, күйлі экономикаға жатпайды. Содан болар бұл сектордың хәлі шала-жансар демесек те, соған таяу екенін ешкім де жасыра алмайды. 

Жақында Дүниежүзілік банк (ДЖБ) өзінің ресми сайтында Covid-19 дертнің Қазақстан экономикасына тигізген кері әсері жайлы баяндама жариялады. Материал «2020 жылы Қазақстан экономикасы 90 жылдардың соңынан бері алғаш рет 3 пайызға құлдырауы мүмкін. Одан кейін тек 2021 жылы ғана 2,5 пайызға қалпына келеді» деп басталады. 

ДЖБ дерегінше, бірінші тоқсанда жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) 2,3 пайызға өскеніне қарамастан одан кейінгі айларда шикізат тауарларының арзандауынан, сауда көлемінің қысқаруынан экономика біраз зардап шеккен. Ал карантин режимінің енгізілуі тұтынушылық сұранысты да төмендеткен. 

«Инвестициялық өсім баяулады. Негізінен мұнай-газ секторы мен құрылыс секторы шетелдік тікелей инвестиция арқылы қолдау табады. Девальвацияға байланысты инфляция деңгейі Ұлттық банк бекіткен шекара деңгейінен де асып түсті. Мамыр айында азық-түлік өнімдерінің бағасы 10,7 пайызға дейін өсіп, былтырғы көрсеткіштен асып түсті» делінген баяндамада. 

Дүниежүзілік банктың Қазақстандағы кеңсесінің аға экономисті Самсу Рахардждың айтуынша, билік пандемияны тоқтату үшін тиісті шаралар қабылдап, бюджетте жинақталған қаржы коронавирустің экономикаға тигізер зиянын төмендете алған.

 «Алайда әлсіз сұраныс пен мұнай бағасы, сондай-ақ ұзаққа созылған пандемия экономикаға үлкен қауіп төндіріп тұр. Сондықтан билік қолда бар ресурстарды пайдалана отырып, кедейлер мен әлеуметтік әлсіз топтарға көмек көрсетуді, өндірістік активтерді қорғауды және экономиканы қалпына келтіру үшін реформаны жеделдете ұйымдастыруды ойластыруы керек»,- дейді маман. 

Экономист Олжас Төлеуовтың сөзінше, қаңтар-наурыз айларында ел экономикасы 2,7 пайызға еңсесін көтерген. Алайда екінші тоқсанда енгізілген қатаң шектеулерге байланысты экономикалық белсенділік қайтадан 4 пайызға құлапты. 

«Екінші тоқсанның соңында карантин режимінің жұмсартылуына орай экономикалық құлдырау сәл де болса баяулады. Тікелей және жанама көрсеткіштерді есепке алғанда ел экономикасының ең қатты құлдыраған кезеңі сәуір айына сәйкес келеді – 8,3 пайызға. Сосын мамыр айында экономикалық белсенділік баяулап, 7,2 пайызға дейінгі шекте тұрды. Ал маусым айының қорытындысы бойынша, ел экономикасының құлдырауы -2,2 пайызды көрсетті» дейді экономист. 

Экономист Ержан Әбіш коронавирусқа байланысты әлем экономикасы 5,5, ал АҚШ экономикасы 7,3 пайызға төмендеуі мүмкін екенін айтады. «Ресейлік валюта бағамының әлсіреуі мен айырбас бағамының ішкі бағаларының ауысуы да экономикалық тұрақсыздыққа әсер етіп отыр» дейді сарапшы. 

«Ryskulov analitics» орталығының директоры Жасұлан Күшебаевтың пайымдауынша, қайта-қайта карантин режимінің орнатылуы халықты материалдық тығырыққа тірей бастады. Бізді алда қарыздық дағдарыс күтіп тұр. 

«Қайта-қайта қарыздана берген адам, сол қарыздан құтылу үшін барып несие алады. Алайда қазір банктер несиені жаппай беріп жатқан жоқ. Жақында 42 500 теңге алған бір танысым несие ала алмаған. «Сіз жақында әлеуметтік көмек алдыңыз. Кейін біздің несиені жаба алмауыңыз мүмкін» деп банк несие бермепті. Сондықтан адамдар көбіне микро қаржылық ұйымдарға жүгінеді. Бірақ қазір олардың да жағдайы мәз емес»,- дейді сарапшы. 

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының сарапшылары қазіргі ахуалға қарамастан, ел экономикасы күшейеді деген оптимисті көзқарас танытқан. Олардың болжауынша, бір жылдан соң елдегі ЖІӨ-нің жылдық өсімі 1,2 пайызды құрауы мүмкін. Олардың зерттеуінше, тамыз айының бас кезінде   бір доллар 409,65 теңгені құрайды.  

Еске салсақ, 20 шілдеде Ұлттық банк базалық мөлшерлемені жылдық 9,00 пайыз деңгейіне дейін төмендету туралы шешім қабылдаған болатын. 

«Базалық мөлшерлеменің төмендеуі ағымдағы жылғы мамыр-маусымдағы болжамдық раунд шеңберінде күтілгенге қарағанда 2020 жылғы бірінші жартыжылдықта проинфляциялық тәуекелдердің әлсіреуіне және экономикалық белсенділіктің барынша күшті қысқаруына негізделді. Карантинді қатаңдату бойынша қабылданған шаралар қосымша дезинфляциялық әсер етеді»,- делінген ҰБ мәлімдемесінде. 

PwC Kazakhstan консалтинг компаниясының жақында ғана жариялаған көлемді зерттеуінде Қазақстан экономикасының болашағына болжам жасайды. Сауалнамаға қатысқан респонденттердің көпшілігі базалық мөлшерлеме бір жыл бойы 9 пайыз деңгейінде болады депті. Ал инфляциялық күтілімдер есебінен шамамен 3-5 жыл бойына базалық мөлшерлеме тағы да төмендеп, 8 пайыздық межеге түсуі мүмкін. 

Сауалнамаға қатысушылардың 96 пайызы Brent мұнайының бағасы барреліне 50 доллардан асады деген болжаммен келіспейді. Ал қатысушылар инфляция деңгейіне қатысты 7 пайыздық деңгейге тоқтаған. Сондай-ақ 39 пайыз респондент теңге бағамы бір жыл бойы 450-500 теңге аралығында болады деп болжайды. Респонденттер Қазақстанның мұнай өндірісін қысқартуы, инфляция көрсеткіштері бойынша нақтылықтың төмендігі және мемлекет тарапынан ұлттық валютаны қолдау шараларының тоқтауы теңге бағамының әлсіреуіне әкеліп соғады деп санайды. 

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg