Перейти к основному содержанию

b1_lexus.jpg


969 просмотров

Большие ритейлеры постепенно вытеснят мелкие магазины с низким уровнем сервиса

Эра «магазинов у дома» подходит к концу

Фото: Shutterstock

Рынок ритейла, пожалуй, интересен не только профессиональным игрокам и участникам рынка, но и простым потребителям. О том, как это направление будет развиваться в Казахстане, какие тренды нас ожидают и почему эра «магазинов у дома» в таком виде, в котором мы привыкли их видеть, подходит к концу и наступает эра больших ритейлеров, с которыми невозможно конкурировать мелкому бизнесу, рассказал менеджер по работе с клиентами компании Nielsen Kazakhstan Леонид Вагнер.

Американские горки казахстанской экономики

Находясь в самом центре Евразии, Казахстан занимает видное место как на политической, так и на экономической арене региона. Экономика Казахстана – это вторая по величине экономика постсоветского пространства и первая в Центральной Азии, в большей степени благодаря экспорту ресурсов (нефть, черные и цветные металлы, химическая продукция). Вот уже на протяжении более 10 лет ВВП (в национальной валюте) Казахстана растет из года в год на 10%. Что нельзя сказать о ВВП в долларовом выражении. Данный показатель начал падение в 2014 году, когда произошла первая за последнее время девальвация национальной валюты – тенге тогда рухнул на 20% вслед за российским рублем. Далее по экономике Казахстана ударила еще одна волна девальвации – 20 августа 2015 года тенге ослаб на 72 тенге и установился на уровне 255 тенге за доллар. В последующие несколько месяцев ралли национальной валюты продолжилось и вызвало резкое повышение цен на потребительские товары (уровень инфляции в 2016 г. – 14.7%). На фоне этих событий ВВП страны в долларовом эквиваленте продолжил снижаться и достиг дна в 2016 году, после чего началось его постепенное восстановление. Если говорить о темпах роста внутреннего валового продукта, то за исключением 2015 года они были в районе 10% и по большей части оправданы инфляцией потребительских цен. По прогнозам специалистов рост экономики в последующие годы будет замедляться вслед за очередным снижением цен на нефть. Ситуация с номинальными и реальными доходами населения Казахстана очень напоминает ту, что происходила с ВВП. Номинальные доходы казахстанцев показывали равномерный рост из года в год, в то время как реальные (с поправкой на инфляцию) испытывали небольшую турбулентность в периоды падения тенге. 

- Растет ли розничный товарооборот?

- Несмотря на взлеты и падения экономики страны, розничный товарооборот вырос на 251% с 2000 года, при повышении цен в 4 раза за последние 17 лет. Но, по всей видимости, время экстенсивного роста подходит к концу и производителям становится все сложнее получать дополнительную прибыль без поднятия цен на свои продукты. Эпоха стремительного роста остается позади, и мы уже находимся одной ногой в эпохе неопределенности. Что это значит? Это значит, что в борьбе за долю рынка производители продовольственных товаров все больше будут делать упор на ценовые промо. Данную картину мы можем уже сейчас наблюдать на рынке непродовольственных товаров, где доля продаж со скидкой приближается к отметке 50%. Конкуренты начинают вести ценовые войны и, не замечая того, вводят себя в ситуацию «промоспирали», из которой практически невозможно выйти. И за этим всем стоят гиганты ритейла с форматом магазинов супер- и гипермаркеты. 

- Как себя ощущают потребители?

- По данным индекса потребительского доверия (Consumer Confidence Index), измеряющий субъективный настрой населения по трем показателям – уверенность в личных финансах, рабочем месте и готовности тратить деньги, Казахстан имеет 84 балла (2 квартал 2018 года), что является хорошим показателем для стран СНГ. Например, у России 70 баллов, у Украины 62. В топе индекса находятся такие европейские страны как Дания, Чехия и Ирландия, которые набрали больше 100 баллов каждая. Полагаясь на результаты данного исследования, можно констатировать, что в ближайшие полгода больше всего покупатели в Казахстане озабочены поднятием цен на продукты и своим здоровьем. В ответ на постоянное поднятие цен и относительно нестабильное увеличение реальных доходов, покупатель вынужден переходить в режим экономии (68% респондентов). 36% опрошенных были вынуждены урезать свои траты на продукты повседневного спроса, переходя на более дешевые товары, по сравнению с предыдущим годом. 

- На чем еще экономили?

- Помимо экономии на продуктах казахстанцы сократили свои расходы на покупку новой одежды, развлечения вне дома и на отпуск. Среди опрошенных 74% имеет свободные деньги после покрытия основных расходов и в первую очередь они готовы потратить эти средства на новую одежду (37% респондентов), оплату налогов и кредитов (34% респондентов) и на развлечения вне дома (29% респондентов). 

- Каков собирательный портрет будущего покупателя?

- По данным национальной переписи, 59,8% населения моложе 35 лет, львинная доля из них – это миллениалы или, как их еще называют, поколение Y. За этим термином стоит группа населения родившихся после 1981 года и встретивших миллениум. Это люди которые глубоко вовлечены в новые технологии, это люди  интернета, люди которые не хотят быть «такими как все» и которые стремятся ко всему новому.

Именно данная группа покупателей имеет больше всего свободных денег (82% респондентов), и именно они заставляют трансформироваться казахстанский рынок ритейла. Если раньше больше внимание уделялось бренду и самому продукту, то сейчас фокус потребителя смещается в сторону сервиса. Мы хотим, чтобы все было в одном месте, да еще и недалеко от дома и плюс ко всему по низкой цене. А это означает стремительное развитие гипермаркетов и супермаркетов, а со временем и интернет-магазинов. Это подтверждает исследование «Shopper Trends», проводимое компанией Nielsen последние несколько лет. В Алматы 52% опрошенных в 2018 году потребителей ответили, что они очень редко меняют магазины, но совершая покупки обращают внимание на скидки и специальные предложения. Для сравнения, в 2017 году так ответили всего лишь 25%. В Астане процент таких людей ниже – 36% в 2018 году и 35% в 2017 году. Это говорит о том, что жители столицы более лояльны к бренду и менее подвержены ценовым промоакциям. 

Также хочется отметить осведомленность населения о ценах. Все тоже исследование показывает, что в 2018 году 62% алматинских покупателя знают цены на все или почти все приобретаемые продукты, в 2014 году только 32% были так хорошо осведомлены. Астанчане наоборот, в 2014 году знали цены лучше (59%) чем в 2018 (54%).   

- Чего ожидать от ритейла?

- Развитие казахстанского ритейла – это отчасти отражение российского рынка несколько лет назад, но со своими особенностями. Нет уже никаких сомнений, что эра «магазинов у дома», в таком виде, в котором мы привыкли их видеть, подходит к концу и наступает эра больших ритейлеров, с которыми невозможно конкурировать мелкому бизнесу. Плюс ко всему покупатели становятся избирательнее и, если можно так сказать, привередливее, что ускоряет развитие современной розницы. И в тени этой торговой революции затаилась интернет-торговля, которая, к сожалению, находится в начальной стадии своего становления.


389 просмотров

2019 жылы теңге бағамы қайда бағыт алмақ?

Қаржыгерлердің доллар құны туралы болжамдары бір-бірінен қатты ерекшелінеді

Фото: shutterstock.com

Теңге бағамы 2018 жылы объективті факторлармен өзара байланысын жоғалтып, болжамға «келмейтін» жағдайға түсті, 12 айдың ішінде доллар 41 теңгеге қымбаттады. Ал 2019 жылы ұлттық валюта бағамынан не күтеміз? Осы орайда сарапшылар өз болжамдарымен бөлісті.  

Вячеслав ДОДОНОВ, ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ бас ғылыми қызметкері:  

– 2018 жылы теңге бағамына әдеттегі факторлар әсер етуден қалды, әсіресе ол маусым-қыркүйек айларында мұнай бағасы өскен шақта, доллардың қымбаттауынан айқын білінді. Осы кезеңде теңгенің рубльге қатысты  әлсірегенін де айта кету керек: Ұлттық банктің деректері бойынша, мамыр айында рубльдің орташа бағамы – 5,27 теңге болса, қазан айында – 5,58 теңгені құрады. Сондықтан, 2018 жылы, әсіресе екінші жартыжылдықта теңге бағамының құбылуын әдеттегі қозғаушы күш емес, өзге факторлар айқындағандай көрінеді. Меніңше, мемлекеттік қаржы, әсіресе, Ұлттық қордың айналасындағы ахуал негізгі факторға айналды. Біріншіден, соңғы жылдары Ұлттық қордың көлемі қатты қысқарды, және де оның әрі қарай  қысқаруы қолайсыз болды.  

Оның үстіне, қордан бюджетке түсетін трансфеттер тұрақты күйінде жалғасуы тиіс, және де теңге жүзінде іске асырылатын бұл трансфеттердің валюталық тұрғыдан көлемділігі анағұрлым аз болғаны қолайлы еді. Осы орайда теңгенің аздап құнсыздануы орынды болып, соның нәтижесінде трансферттің қажетті теңгелік көлемі Ұлттық қордағы доллардың шамалап қана сатылуы есебінен қамтамасыз етілетін еді.  

Екіншіден, Ұлттық қорды бірінші жартыжылдықта басқару нәтижесі туралы тамыз айында жарияланған баяндама қоғамда үлкен шу тудырды, аталмыш есепте курс айырмашылығы, ең бастысы, бірінші тоқсанда теңгенің нығаюы салдарынан 785 миллиард теңге көлемінде инвестициялық шығын көрсетілген еді. Курстың осындай келеңсіз тәжірибенің аясында, сонымен қатар, Ұлттық қордың теңгелік статистикасын жақсарту мақсатында екінші жартыжылдық ішінде аздап болса да түзетілгенін ескеру қажет.  

Нәтижесінде, Ұлттық банктің мемлекеттік активтерді инвестициялық басқару тұрғысынан қойылған бірнеше маңызды міндеттері орындалды:  

-Ұлттық қордың теңгелік көлемі ұлғайтылды, оның ұлғаюына активтерді қайта бағалау арқылы оларды басқарудан түсетін табыстың өсуі өз септігін тигізді (соның негізінде, теңгенің төмендетілген бағамы жағдайында да валюталық активтер қымбаттай бастады). Бұл жағдайда 2018 жыл бойы қордың валюталық көлемі бірінші тоқсанға қарағанда азырақ болғанын ескеру керек.  

- БЖЗҚ-ның да табыстылығы күрт өсті, оны Ұлттық қор секілді,  Ұлттық Банк басқарады: зейнетақы активтерінің басым бөлігі жыл бойына валюталық активте орналастырылуы есебінен, оларды қайта бағалау арқылы кірістің артуына үлкен үлес қосты;  

- Ұлттық банктің резевтері де тұрақтанып, жыл соңына қарай біршама өсім көрсетті. 

Қалай болғанда да, екінші жартыжылдықта теңге бағамы объективті факторлармен байланысын жоғалтып, оның қалай құбылатынын болжау қиынға соғып тұр. Келер жылы теңге бағамы қалай қалыптасатыны,  осы ахуал сақтала ма, жоқ па соған байланысты болып отыр. Қалай десекте, 2019 жылы мұнай бағасы арзандауы мүмкін, ол өз кезегінде ұлттық валюта бағамына әсер етпеуі мүмкін емес, өйткені төлем балансы бұрынғыдай айырбас бағамының негізгі факторы болып қалады және ол шикізат құнының арзандауы және экспорттың азаюы салдарынан нашарлайды. Сондықтан доллар құны 400-ден де қымбаттайды деп күте берсек болады. Мен доллардың орташа жылдық айырбас бағамы 430-450 теңге деңгейінде қалыптасады деген ойдамын. 

Мерей ИСАБЕКОВ, Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының сараптамалық орталығының сарапшысы:  

–АҚШ-тың Федералды сақтық қор жүйесі 2018 жылы негізгі мөлшерлемені 4 рет көтерді. Тіпті, басқа факторларды ескермегеннің өзінде, ФСЖ-ның ақша-несие саясатындағы бұндай өзгеріс АҚШ экономикасы мен долларлық активтерге инвестиция салудың тартымдылығын арттырды, бұл өз кезегінде капиталдың дамушы нарықтан жылыстауына ықпал етті.  

Осы динамиканың артуына геосаяси текетірестер: АҚШ пен Қытай арасындағы сауда-саттық егесі, Brexit (Ұлыбританияның ЕО-дан шығуы), Ресейге қарсы салынған санкция және т.б. әсер етті. Оның үстіне, жаһандық экономика өсімінің баяулауына қатысты алаңдаушылық қарқын алып келеді, бұл инвесторлардың тәуекелі төмен активтерге басымдық беруіне ықпал етеді. Осындай сыртқы факторлар ұлттық валюта бағамына әсер етпей қоймасы анық.  

Айта кету керек, жыл басынан бері АҚШ долларының индексі 4,7 пайызға артты. Осы уақытта теңге АҚШ долларына қатысты 11,6 пайызға құнсызданса, Ресей рублі – 18,6 пайызға әлсіреген. Оған қоса инфляция деңгейінің төмендеуі, ағымдағы операциялар есепшотының тапшылығын төмендету, банк депозиттерінің біршама долларсыздануы сынды ішкі факторлар шығын тұрғысынан теңге теңгерімін теңестіруге әсер етті. Сол екі арада ФСЖ өкілдерінің желтоқсан отырысынан кейін өз ұстанымын жұмсартуы АҚШ доллары индексінің төмендеуіне әкеп соқты.  ФСЖ мөлшерлемесінің ұзақмерзімді «бейтарап» бағамы 2,8 пайызға дейін төмендеді. Ал 2019 жылы ФСЖ негізгі мөлшерлемені бір рет көтерумен шектелуі мүмкін.  

Осылайша, 2019 жылы дамушы нарықтардың валюталарына қысым, 2018 жылмен салыстырғанда, төмен болуы ықтимал. Оның үстіне ОПЕК-тің мұнай нарығын теңдестіру тұрғысындағы белсенділігін ескере отырып,  2019 жылы мұнай бағасының қазіргіден де төмендеуінің ықтималдығы аз. Жоғарыда айтылған факторларды және Ұлттық банктің қаржы секторын тұрақтандыруға бағытталған шараларын ескере отырып, 2019 жылы теңге бағамына көбіне ішкі факторлар (қазір олар өте оңтайлы болып тұр) әсер етеді деген ойдамын. Осы орайда Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы сауалнамасына қатысқан сарапшылар USDKZT жұбында 2019 жылдың соңына қарай курс  1 долларға – 380,4 теңге, орта шамасы – 378,5 теңге көлемінде қалыптасады деп болжайды.  

Дмитрий ШЕЙКИН, Halyk Finance зерттеу департаментінің бас сарапшысы: 

−  2018 жылы Қазақстанның ұлттық валюта бағамының қалыптасуына жан-жақты факторлар әсер етті. Қазақстандық экспорттың негізгі номенклатурасы бойынша баға белгіленімдерінің өсуі (Brent маркалы мұнайдың баға белгіленімі – 30 пайызға, 2017 жылғы орташа көрсеткіш – $56.3/bbl-дан 2018 жылы – $73,21/bbl-ға дейін артты), нәтижесінде шетелдік валютадағы экспорттық түсімнің көбеюуі (2018 жылдың он айында экспорт көлемі 29 пайызға артқан) ұлттық валюта бағамын 1 доллар үшін 320-345 теңге айналасында нақты қалыптастырған еді. Алайда реттеушінің Ресей рубліне қатысты теңгені «әлсірету» саясаты ұлттық валюта бағамының долларға қатысты 380 теңгеге дейін құнсыздануына әкеп соқты.  

Яғни, Ресейге салынған санкциялардың көбеюіне байланысты құнсызданған рубльдің соңын ала, Ұлттық банк ресейлік рубльдің әлсіреуін ұлттық валюта бағамына жүктеп жіберді. Біздің ойымызша, 2018 жылы теңгенің қатты құнсыздануының негізгі себебі – осы. 2019 жылы да Ұлттық банктің теңге бағамына қатысты осы ұстанымы сақталады деген ойдамыз. Оның үстіне, ресейлік валюта бағамына «бюджеттік» ереже де әсер етті, ол бойынша, Ресейдің валюта нарығында РФ қаржы министрлігінің валютаны сатып алуы арқылы Ұлттық әл-ауқат қорындағы мұнай долларынан айықтыру көзделген. Бұл ереже 2019 жылы да қолданылады, яғни Ресей рублінің нығаюына мүмкіндік бермейді, нәтижесінде «әлсіз» теңге саясатының арқасында қазақстандық теңге де соның кебін киеді.  

2018 жылы АҚШ ФСЖ өз ақша-несие саясатын қатаңдатуды жалғастырып, есептік мөлшерлемені 1,50 пайыздан 2,25% дейін көтерді. Бұл өз кезегінде дамушы нарықтан капиталдың жылыстауына әсер етті, соның ішінде Қазақстан да америкалық валютаның жаһандық күшеюіне септігін тигізді. Дегенмен, біздің ойымызша, ұлттық валютаның құнсыздануына бұл көштің әсері әлсіз болды, өйкені оның уақыты созылыңқы, ал жылыстаған капиталдың көлемі KASE-дегі АҚШ доллары бойынша сауда сессиясынан сәл  ғана асты. 2019 жылы теңге бағамының қалыптасуына капитал ағыны одан әрі айтарлықтай әсер етпейді.  

Ресейге салынған санкциялардың ұлттық валюта бағамына «өтпелі» әсерін есепке ала отырып, біз негізгі болжамымыздың аясында 2019 жылы Ресей Федерациясына қарсы АҚШ санкцияларын одан әрі  артатынын ескереміз, алайда ол  қатаң түрде емес, сәл жұмсақ сценарий бойынша жүзеге асуы мүмкін. Brent маркалы мұнай баррелінің құны 68-70 доллар шамасында қалыптасуы, ірі мұнай жобалары аясында негізгі капиталға инвестиция құйылуы, сондай-ақ, шикі мұнай мен газдың жылына 88 миллион тонна көлемінде экспортталуы 2019 жылда қазақстандық теңге бағамын нық қолдауы тиіс. Біздің негізгі болжамымыз бойынша, USDKZT жұбының баға белгіленімі 2019 жылдың соңына қарай – 375 теңге төңірегінде қалыптасып, көбіне USDRUB жұбының қозғалысына байланысты анықталады. Қазақстандық теңгенің рубльге қатысты «әлсіз» бағамы 5,6 теңге көлемінде қалыптасады.  

Сергей ДРОЗДОВ, "Финам" компаниялар тобының сарапшысы: 

−Жалпы алғанда, 2018 жыл Қазақстан экономикасы үшін жаман болған жоқ,  дамушы нарықтағы жазғы жаппай сатылымға қарамастан, мемлекеттің жалпы ішкі өнімі жылдық көрсеткіште ІІІ тоқсан бойынша, 4,1 пайызды құрады. Алайда 2019 жыл тура осындай жайлы болмауы да мүмкін.  Негізгі сын-қатер қатарында қазіргі  сауда-саттық қақтығыс жағдайында АҚШ пен Қытай экономикасы өсімінің бәсеңдеуі бар,  қазірдің өзінде АҚШ-тағы іскерлік белсенділікке кері әсер етіп жатыр.  

Еуроаймақтағы қазіргі жағдай да көңілге үміт ұялатпайды. Айталық Германия ЖІӨ-сі 2018 жылдың ІІІ кварталында бар-жоғы 1,1 пайыз өсім көрсетті, 2017 жылдың тура осы кезеңінде 2,6 пайызға өскен еді. Егер әлемдік экономика кезекті экономикалық циклдің шарықтау шегінде тұрғанын ескерсек, 2019 жылы ол төмендеп, тіпті кейбір жерлерде құлдырауы мүмкін, ол өз кезегінде мұнай бағасына қысым жасайды да, қалыптасқан ахуалдағы алып-сатарлық әсерінен барреліне 50 доллардан да арзандап кетуі ықтимал.  

Осы сценарий жүзеге асатын болса, теңге бағамы АҚШ долларына қатысты 369-375 аралығында құбылып, кейде 425-ке дейін әлсіреуі мүмкін.  

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Из Казахстана продолжает уезжать большое количество людей. Как Вы думаете, в чем главная причина?

Варианты

Цифра дня

Более 14 тысяч
ДТП
зарегистрировано в Казахстане за 2018 год, в них пострадало более 20,2 тысяч человек

Цитата дня

Судьями хотят многие (стать - ред.), кто в правоохранительных органах не нашел себе достойного места. Вот какая плохая тенденция. Поэтому я уверен, что придут достойные. Пусть меньше – зато качество будет гораздо выше и будут люди, которые будут в состоянии нести это высокое звание судьи...

Жакип Асанов
председатель Верховного суда РК

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank