Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


463 просмотра

ҚДКБҚ: шекті мөлшерлемелер бойынша шешімдер несие нарығына серпін бере алады

Бұл ұзақ мерзімді міндеттерді шешуге бағытталған жүйелік шара

Фото: Shutterstock.com

Өткен айда Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ) Директорлар кеңесінің салымдардың әртүрлі түрлері бойынша сыйақының шекті мөлшерлемелерін өзгерту туралы екі шешімін жария етті.

Бірінші шешім 8 мамырда жарияланды: ұзақ мерзімді жинақ және мерзімді салымдар бойынша сыйақының шекті жылдық тиімді мөлшерлемесі бір жылдан бастап шетел валютасында 2% деңгейінде белгіленді. Осылайша, өткен жылдың қазан айынан бастап теңгемен кірістілігі жоғары қайтарылмайтын салымдарға қосымша Қазақстанда шетел валютасымен де осындай депозиттер пайда болды. Бұл өзгерістер күшіне енді және 1 маусымнан кейін қабылданған салымдарға қолданылады. Мұндай депозиттер бойынша кепілдік сомасы 5 миллион теңге деңгейінде қалады. Қазір мұндай депозитті екінші деңгейлі алты банкте ашуға болады.

Екінші шешім 4 маусымда жарияланды және ол теңгемен мерзімсіз салымдарға қатысты болды: 1 шілдеден бастап екінші деңгейдегі банктер жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі 9,8%–дан аспайтын жаңа салымдарды тартатын болады. Банк салымы шартының аяқталу мерзімі 2019 жылдың үшінші тоқсанына келетін бұрын орналастырылған салымдардың мерзімі ұзартылған кезде де дәл осындай ең жоғары мөлшерлеме қолданылады.

Теңгедегі және шетел валютасындағы салымдар бойынша сыйақының шекті мөлшерлемелері туралы шешімдер – бұл екі ұзақ мерзімді міндеттерді шешуге бағытталған жүйелік шара:

  1. банк операцияларын тұрақсыз қорландыру құнын төмендету арқылы қазақстандық экономикаға несие берудің өсуін қамтамасыз ету, және
  2. басқа елдермен бәсекелес шарттарда тұрақты депозиттік базаны қалыптастыру.

ҚДКБҚ Директорлар кеңесі бекіткен әдіснамаға сәйкес әр тоқсан сайын депозиттердің барлық түрлері бойынша сыйақының шекті мөлшерлемелерін қайта қарайды. Әдіснама қағидаты келесі тоқсанға арналған салымдардың әрбір түрі бойынша сыйақының шекті жылдық тиімді мөлшерлемесі өткен тоқсанда нақты нарықтық мөлшерлемелерді орташа өлшемді мәні негізінде белгіленеді. Теңгемен мерзімсіз салымдар бойынша сыйақының шекті жылдық тиімді мөлшерлемесінің төмендеуі салымдардың осы түрі бойынша сыйақының төмендеуіне нарықтың беталысын көрсетеді: екінші тоқсанда орташа алынған нарықтық мөлшерлеме 10,5% ең жоғары мөлшерлеме кезінде жылдық 9,4–9,8 пайыз диапазонында құбылды. Теңгемен мерзімді және жинақ салымдарының барлық желісі бойынша сыйақының шекті мөлшерлемелері өзгерген жоқ: екінші тоқсанда екінші деңгейдегі банктер осындай салымдарды барынша жоғары мөлшерлемелер бойынша тартты, бұл нарықтың неғұрлым жоғары сыйақы мөлшерлемесімен тұрақты қорландыруды тартуға дайын екендігін көрсетеді.

Қазақстан экономикасында несиелеу үшін салымдар маңызды рол атқарады. Жеке тұлғалардың депозиттеріне банк секторы міндеттемелерінің 40% келеді. Қорландыру құны – депозиттер бойынша пайыздық сыйақы – несие беру құнына тікелей әсер етеді, ал депозиттік базаның тұрақтылығы мен жеделдігі банктердің шағын және орта кәсіпкерлерге, нақты секторға ұзақ мерзімді кредиттер беру, ипотеканы, автонесие беруді дамыту мүмкіндігін айқындайды. Қазіргі уақытта несие нарығының ресурстары қысқа мерзімді тұтынушылық несие беруде және субсидияланатын салаларда шоғырланған, жақын болашақта талап етуге дейін салымдарды тартудың қолайлы құны және қайтарып алынбайтын салымдар нарығын дамыту банк секторына қазақстандық экономиканы кредиттендіруді сапалы өсуі үшін ресурстарды ұлғайтуға мүмкіндік береді, бұл ұзақ мерзімді болашақта бизнес пен өндірісті дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру, тауарлар мен қызметтер айналымын жеделдету арқылы экономиканың өсуіне және барлық азаматтардың өмір сүру сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Салымшылар үшін мерзімсіз салымдар кірістілік сыйақының шекті мөлшерлемесін төмендеткен кезінде де жағымды болып қала береді: жылдық инфляция деңгейі 5,3% болғанда, «таза» кірістілік инфляциядан тыс 4,5%–ға дейін құрайды. Салыстыру үшін, Ресейде жылдық инфляция 5,1% кезінде мерзімсіз салымдар бойынша шекті мөлшерлеме жылдық 8,5 пайызды құрайды, ал инфляциядан тыс «таза» кірістілік 3,4% құрайды.

Екінші ауқымды міндет – екінші деңгейдегі банктерді қорландырудың тұрақты базасын қалыптастыру, оның ішінде басқа елдермен бәсекелес шарттарда шетел валютасындағы жинақ және мерзімді салымдар бойынша кірістілікті арттыру арқылы. Бұл шара банктік сараптама қоғамдастығында және бұқаралық ақпарат құралдарында белсенді талқыланды. Қазақстанда кірістілігі жоғары шетел валютасындағы салымдардың пайда болуы бәсекелестік жағдай жасауға және Қазақстан экономикасындағы валюталық депозиттердің көлемін сақтауға мүмкіндік береді.

Теңгемен және шетел валютасымен толық депозиттік желі

ҚДКБҚ мамыр-маусым айларында қабылдаған шешімдердің арқасында салымшыларға теңгедегі және шетел валютасындағы салымдардың толық желісі: жинақ, мерзімсіз және мерзімді салымдар қолжетімді болады.

Депозиттердің бұл түрлерінің үш негізгі айырмашылығы бар:

  • кепілдік,
  • кірістілік,
  • мерзімінен бұрын алуды шектеу.

Депозиттік желі салымдардың шын мәнінде әртүрлі түрлерімен ұсынылған, бұл салымшылардың өмірлік мүдделері мен міндеттерінің барлық спектрін қамтуға мүмкіндік береді.

Мақсатты жинақ – жинақ салымы

Мамыр айында ҚДКБҚ екінші деңгейдегі банктер салымшыларының сұрауын жариялады, ал қазір алғашқы алдын ала нәтижелер алынды. Сауалнама көрсеткендей, сұралған он банк салымшыларының жетеуі ұзақ мерзімді мақсаттарға, оның ішінде төртеуі – жылжымайтын мүлік немесе машина сатып алуға, ал әрбір үшіншісі – жөндеу, демалыс, тұрмыстық техниканы жаңарту сияқты жоспарланған шығыстарға қаражат жұмсайды.

Мұндай салымшылар үшін 15 миллион теңгеге жоғары кепілдікпен теңгемен жинақ депозиттері құрылды – бұл деңгей ірі мақсаттарды іске асыруға қажетті жинақтардың сомасын көрсетеді және жинақтарды қосымша қорғауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Жоғары сыйақы мөлшерлемесі мен пайыздарды капиталдандыру ақшаны инфляциядан қорғауға және ұзақ мерзімді болашақта жинақтардың сатып алу қабілетін қамтамасыз етуге ғана емес, сонымен қатар депозит балансының жылдам өсуі есебінен ірі қаржылық мақсаттарды жылдам іске асыруға мүмкіндік береді. Жинақ салымдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі – кепілдікпен қорғалған барлық қаржы құралдарының ішіндегі ең жоғарысы. Үшінші тоқсанда теңгемен жинақ салымдары бойынша сыйақының шекті мөлшерлемелері 11,5%– дан басталады.

Үш, алты ай, бір жыл және екі жыл мерзімге орналастырылған депозиттер үшін сыйақының әртүрлі шекті мөлшерлемелері белгіленген: кірістілік әдетте салым мерзімінің ұлғаюымен өседі. Мысалы, жинақ салымдары бойынша одан әрі бір жылға толықтырусыз сыйақының шекті мөлшерлемесі 13% – ды, екі жылға және одан да көп уақытқа – 13,5%-ды құрайды.

Жинақ салымдары бойынша сол мерзімге сыйақы мөлшерлемесі осы салымды одан әрі толықтыруға болатынына қарай әртүрлі болады. Толықтыру құқығынсыз салымдар бойынша сыйақы ставкасы жылдық 0,8–2 пайызға жоғары.

Жоғары сыйақы мөлшерлемесі салым мерзімі ішінде салымшы үшін өз ақшасына билік етуге кейбір шектеулерді көздейді. Тек мерзімінен бұрын алу шектеледі:

  • ішінара мерзімінен бұрын алуға жол берілмейді - кейіннен банктік салым шартын жаба отырып, ақшаны толық алуға болады,
  • ақшаны мерзімінен бұрын алған кезде ақшаны беру мерзімі – банкті хабарлау еткеннен кейін 30 күннен ерте емес,
  • ақшаны мерзімінен бұрын алған кезде сыйақы талап етілгенге дейінгі салым ретінде – 0,1% шегінде төленеді.

Осы шектеулерге байланысты жинақ депозиттері шын мәнінде мақсатты болады: салымшылар қандай мақсаттарға және қандай мерзімде ақша талап етілетінін түсінеді. Сәуір айында салымшылар жинақ салымдарына ашылған шоттардың 2%–ын мерзімінен бұрын жапты. Мерзімінен бұрын жабу есебінен орналастырылған жинақ салымдарының көлемі 1%–ға төмендеді.

Барлық жинақ салымдарының 88%–ы – бұл ең жоғары сыйақы мөлшерлемесімен толықтыру құқығынсыз салымдар. Салымшылар ұзақ мерзімді жинақ салымдарын қалайды: жалпы көлемнің 85%–ы бір жыл мерзімге орналастырылған.Сәуірде жинақ салымдарының жартысы 13% сыйақы мөлшерлемесіне орналастырылды.

Теңгедегі жинақ салымдары нарығының үлесі шағын күйінде қалып отыр – жинақ салымдарына теңгедегі депозиттік база жалпы көлемінің 2% ғана тартылды. Алайда, жаңа жинақ салымдары нарығы бір айдан бір айға дейінгі өсімнің неғұрлым жоғары қарқынын көрсетеді: осы салымдар пайда болған сәттен бастап нарықта орташа айлық өсім 70%–ды құрайды.

Savings-Deposit-KZ.jpg

Мерзімді салымдар: негұрлым көп ұтқырлық – соғырлым аз табыстылық

Мерзімді салымдар жинақ салымдары сияқты міндеттерді шеше алады, яғни мақсатты жинақтарды тездетеді. Мерзімді салымдарды қалайтын салымшылар, өз ақшаларына иелік етуде анағұрлым ұтқырлы болады. Ақшаны мерзімінен бұрын алу шектеулері аз болғандықтан, мерзімді салымдардың кірістілігі жинақ салымдарынан төмен, бірақ мерзімсіз салымдардың кірістілігіне қарағанда жоғары. Жинақ салымдарына ұқсас, бұл салымдар үшін кірістіліктің бірдей шкаласы қолданылады: әр түрлі мерзімге орналастырылған салымдар үшін одан әрі толықтырылып немесе онсыз әр түрлі сыйақы мөлшерлемелері қолданылады. Үшінші тоқсанда мерзімсіз салым бойынша алуға болатын ең жоғары шекті сыйақы мөлшерлемесі 9,8%–ды құрайды.

Одан әрі толықтыру мүмкіндігімен мерзімді салымдар бойынша шекті жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі жылдық 10,5–дан 11 пайызға дейінгі диапазонда, салымдар бойынша одан әрі толықтыру мүмкіндігінсіз – жылдық 11-дан 12,5 пайызға дейінгі диапазонда белгіленген. Салым мерзіміне байланысты барлық желі бойынша сыйақы мөлшерлемесі жинақ салымдары бойынша сол мерзімге қарағанда 1% төмен.

Сыйақы мөлшерлемесі мерзімінен бұрын алуға байланысты шектеулерден төмен болғандықтан:

  • толық және ішінара мерзімінен бұрын алуға жол беріледі,
  • толық немесе ішінара мерзімінен бұрын алу кезінде есептелген сыйақы барлық кезең үшін төмендетілген мөлшерлеме бойынша қайта есептеледі – алынбаған сыйақы сомасы шарт талаптарына байланысты болады,
  • ақшаны мерзімінен бұрын алған кезде ақшаны беру мерзімі – мерзімінен бұрын алу туралы банкті хабардар еткеннен кейін жеті күннен кешіктірмей.

Жинақ салымдарына қарағанда, мерзімді салымдар арасында барынша талап етілген, толықтыру құқығы бар салымдар: барлық мерзімді салымдардың 85%. Барлық мерзімді депозиттердің 95% бір жылға және одан да көп уақытқа орналастырылған.

Term-Deposit-KZ.jpg

Мерзімсіз салым: қарапайымдылық, жоғары ұтқырлық, төмен табыс

Мерзімсіз салым – бұл қазақстандықтарға үйреншікті қаржы құралы. Мұндай салым күтпеген шығыстарға жинақ жасайтын және қаржылық қауіпсіздік жастығы болуы және кез келген уақытта ақшаға иелік ету мүмкіндігі маңызды салымшыларға қолайлы. ҚДКБҚ сауалнамасының алдын ала мәліметтері бойынша мұндай салымшылар – үштен бір бөлігі.

Банктік салым шарты белгілі бір мерзімді көздегеніне қарамастан, ақшаны толық немесе ішінара мерзімінен бұрын алу салымшының қалауы бойынша қалады және әдетте, сыйақыны төмендетуді көздемейді. Теңгемен ашылған осындай депозиттер бойынша кепілдік сомасы 10 миллион теңгені, шетел валютасымен – 5 миллион теңгені құрайды.

Бүгінгі күні банк салымшыларының тек 17%–ы ғана ақшаны жинақ салымына да, мерзімсіз (ұтқырлы) салымға да орналастыруға дайын: жинақ салымындағы ақшаның бір бөлігі қажетті кірістілік береді, ал мерзімсіз салымдағы ақша күтпеген шығыстар үшін кез келген уақытта қолжетімді болады және инфляциядан қажетті қорғауды қамтамасыз етеді.

Депозиттік нарықтың жаппай сегментінде шоттардың 95%–ы қазір теңгемен ашылған. Мұны ҚДКБҚ сауалнамасының нәтижелері де растайды: банктер салымшыларының 52%–ы жинақ ақшасының негізгі бөлігін теңгемен сақтауды қалайды, салымшылардың тек 11%–ы жинақ ақшасының негізгі бөлігін шетел валютасында сақтауды қалайды, және әрбір төртінші салымшы жинақ ақшаларын 50/50 қағидасы бойынша бөледі.

Ordinary-Deposit-KZ.jpg

Толығырақ ақпарат – ҚДКБҚ веб-сайтында: www.kdif.kz
Депозиттер бойынша кепілдік туралы кеңес алыңыз:

  • колл-орталықта 1460 (ұялы және қалалық телефондардан тегін)
  • әлеуметтік желілерде: Facebook @KDIFKZ , Инстаграм @deposit_KZ
  • телеграмм-чатта @kdif_ask

1499 просмотров

Зачем банки превращают свои отделения в мультифункциональные центры

Рассказывает управляющий директор Accenture в России и Казахстане

Фото: Shutterstock.com

Как трансформация банковских отделений в мультифункциональные центры может помочь банкам выйти на новый уровень отношений с клиентами и получить новых.

Уже не новая идея, что банк будущего – это банк без офиса, захватывает все больше банкиров. Успешный опыт американского Capital One, российского Tinkoff Bank и их последователей стимулирует даже самые консервативные банки жертвовать отделениями в пользу цифровых каналов.

Перевод операционной деятельности в онлайн очевидно сокращает расходы и удобен для клиентов. Но насколько клиенты реально готовы к полностью обезличенному общению с финансовой организацией и не теряет ли банк скрытые возможности для роста, закрывая двери офисов?

Как показывает глобальное исследование Accenture, к 2025 году банки примерно на треть сократят количество физических отделений, на 70% станет меньше операционистов (их заменят умные киоски), площадь помещений оставшихся офисов сократится также на треть. При этом оставшиеся офисы трансформируются в experience stores (по терминологии Accenture), своего рода «магазины нового пользовательского опыта», а по выражению главы Сбербанка Германа Грефа – «консультационные центры».

Половина оставшихся сотрудников офисов приобретет новые функции – прежде всего консультантов, работающих с клиентами вживую. Их задача – обеспечивать живое человеческое общение и помощь тем клиентам, которые не готовы получать банковские услуги только при помощи технологий.

Реальность гораздо более сложна, чем кажется визионерам тотальной цифровизации банковской отрасли. Отношения клиента и банка все больше напоминают отношения покупателя и магазина. Это связано с тем, что банки предлагают все больше нефинансовых услуг, а процесс получения финансовых сервисов становится абсолютно неотличимым от покупки товара. Вспомним, например, как открывали депозит десять лет назад и сейчас: надо было прийти в отделение, пообщаться с консультантом, подписать договор, внести в кассу наличные или сделать перевод со счета. Сегодня – пара нажатий на экран смартфона.

При этом, по данным Accenture, 78% покупателей (абсолютное большинство) до сих пор ценят покупки в привычном офлайновом магазине – благодаря возможности вживую увидеть и оценить товары. Точно такого же пользовательского опыта люди ждут и от банка – в тех случаях, когда услуга или продукт действительно важны, например получение ипотеки, кредита или крупной страховки. В этом случае потребитель ждет от банка участия живого человека в процессе, и никакой цифровизацией это ожидание пока не перебить.

Поэтому будущее не за полным отказом от отделений, а за их переформатированием. Приходя в отделение, клиент будет получать возможность приобрести целый набор услуг, в том числе небанковских: страховки, путешествия, даже госуслуги. Безусловно, модель банков без отделений, доказавшая свою успешность, будет лежать в основе стратегии ряда банков, но далеко не всех. Такая модель изначально подходит для банков-«монолайнеров», развивающих один или несколько ключевых продуктов, но мультисервисным банкам, которые уже имеют развитые партнерские экосистемы, предпочтительнее трансформировать офисы в «витрины» с полным набором услуг, а главное – с переобученными, внимательными и отзывчивыми консультантами.

С точки зрения Accenture, у будущих банковских «офисов впечатлений» должны присутствовать четыре главные составляющие. Первая – офис банка должен стать точкой сбора местных небольших бизнесов, своего рода маркетплейсом, предлагающим разнообразные услуги и продукты местным пользователям.

Вторая – зона отдыха и общения, куда можно прийти, выпить чашку кофе, расслабиться на мягком диване. Подобного рода «лаунжи» в отделениях открыла компания Virgin Money в Великобритании. Пилотный проект в семи крупнейших городах показал рост продаж банковских услуг в таких отделениях на 200%. А в Исландии еще десять лет назад банк Landsbanki обустроил в главном отделении Рейкьявика полноценную детскую площадку, чтобы клиенты, приходящие с детьми, могли спокойно заниматься своими финансовыми вопросами.

Третья – образовательный центр, где пользователи могут не только получить консультацию, но и пройти бесплатное обучение по финансовой грамотности или цифровым технологиям. Такой подход может привлечь множество потенциальных клиентов старшего возраста, испытывающих проблему «цифрового разрыва» в современном обществе.

Четвертая – цифровой магазин, где клиент может получить большой набор услуг при помощи цифровых киосков, причем это могут быть не только услуги банков, но и партнерские продукты и сервисы. Вышеупомянутый Capital One пошел еще дальше и сделал одно из флагманских отделений в Сан-Франциско коворкингом, где любой желающий может провести встречу, мероприятие, просто поработать с ноутбуком – вся необходимая инфраструктура есть. 

Отделение банка может взять на себя и социальные функции. Интересен пример Сбербанка, который в России недавно запустил волонтерский проект с поисковым отрядом «Лиза Алерт»: потерявшийся в городе ребенок может зайти в любое отделение банка, где прошедшие тренинг сотрудники окажут ему помощь и свяжутся с поисковиками.

В итоге банк станет «центром социальных компетенций» и витриной сервисов партнеров банка. В таком центре надо предусмотреть пространство для проведения мероприятий, цифровые киоски и интерактивные экраны для продвижения продуктов и услуг, «смешанные зоны», где с посетителями работают сотрудники банка и, например, находится кафе. Пока это довольно революционные идеи для обычного банка, но общемировая тенденция именно такая.

Смена формата повлечет за собой естественное переформатирование структуры отделений. Сеть, по мнению экспертов Accenture, придет к следующему формату:

  • флагманские отделения с полным набором услуг и партнерских сервисов, с большой зоной для мероприятий, как правило, рядом с крупными транспортными хабами;
  • ограниченное количество компактных отделений, предлагающих традиционный набор продуктов и небольшой набор ключевых партнерских сервисов. В таких отделениях большинство услуг реализуются через цифровые киоски самообслуживания, количество консультантов сведено к минимуму;
  • «сателлиты» – выносные отделения в виде краткосрочной временной точки (popup store), например, в студенческих кампусах или сельской местности, работающие по сезону, что особенно актуально в сельских удаленных регионах в Казахстане. 

В целом банки Казахстана следуют мировому тренду по цифровизации своих сетей отделений и переводу их в консультационные центры. Можно, например, отметить недавний запуск цифровых банковских отделений. Отдельного упоминания заслуживает видеобанкинг в Казахстане – общение клиента с консультантом через видео-конференц-связь для большинства мировых банков является абсолютным новшеством, в мире примеров таких внедрений крайне мало. В этом плане РК и казахстанские банки даже опережают своих международных конкурентов в других странах.
 

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

b2-uchet_kursiv.png

 

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций