Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


437 просмотров

Қазақстандық банктер бизнес үшін өз дерекқорын ашуда

OpenAPI қолма-қол емес төлем мен электронды сауда айналымын арттырады

Фото: Shutterstock

Алдағы бірнеше жылда Қазақстанның ІТ нарығында ашық API трендке айналуы мүмкін. Айта кететіні, бұл бағыттағы прогресс тек жеке банктер деңгейінде ғана емес, мемлекет тарапынан да байқалады, ол бизнестің мемлекеттік деректерге қолжетімділігін қамтамасыз етудегі алғашқы қадамын жасады. Енді ашық платформаларды заңдық тұрғыда реттеуге қатысты келесі қадамды Ұлттық банк жасауы тиіс.

OpenAPI (Application Programming Interface – Қолданбалы бағдарламалау интерфейсі) – сервистермен жұмыс істеуге арналған әмбебап интерфейс. Былайша айтқанда, сервис иелері  үшінші тарапқа өз жүйелеріне басқарылатын доступ береді. Түрлі дерекқорға қосылу үшін бұндай өзара ықпалдастық жеке компаниялар арасында немесе мемлекеттік компаниялар және жеке бизнес арасында да жүруі мүмкін. 

Ұлттық банк OpenAPI-ді реттеу мәселелерін 2018 жылдың көктемінде талқылай бастаған. Қаржы саласына ашық платформаларды енгізу мәселесі өткен жазда реттеуші мен екінші деңгейлі банктердің жұмыс тобында да талқыланған. Айта кету керек, OpenAPI – «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының бір бөлігі, қазірдің өзінде Еgov порталының «Ашық деректер» бөлімінде ішінара жүзеге асырылып жатыр. «Цифрлық Қазақстанның» сайтында қаржы саласында ашық платформаларды құру мәселесін реттеу 2020 жылға жоспарланғаны жазылған. Бұл жобаның мақсаты – электронды сауда айналымын арттырып, қолма-қол емес төлем көлемін көбейту. 

Қазіргі жағдай қандай?

Бүгінгі күні бірнеше банк қолданыстағы заңнама аясында-ақ өз платформаларын ашқан, ал бірнешеуі бұндай қадамға дайын екенін де мәлімдеді. Бұл бағыттағы жұмыс «тыйым салынбаған, яғни рұқсат етілген» деген ұстаныммен жүріп жатыр. Айталық, Альфа-Банк қазірдің өзінде ашық API ұсынып отыр. 

«Бұл API «Жеке деректер» туралы заңға қайшы емес, қазірдің өзінде деректерді ашық ұсынып, серіктес тауып жатырмыз. Нақты айтсақ, оларды финтех-компаниялар пайдалануда. Ашық API платформасының жобасы бір жыл бұрын дүниеге келген. Қазіргі таңда API арқылы айына  12 миллион сұраным өтеді», – дейді «Альфа-Банк»  ақпараттық технологиялар бөлімінің атқарушы директоры Андрей Сабынин.

Банк әзірлеуші компаниялар үшін мемлекеттік деректер қорымен байланысы бар бірнеше сервисті ашқан. «Бұл әкімшілік айыппұлды іздеу  мен оларды төлеуге қатысты сервистер. Бізге көптеген финтех-компаниялар мен стартаптар қосылды. Бұлардан бөлек, Okauto.kz, Kolesa.kz сынды порталдар біздің серіктесіміз, олар автокөлік айыппұлы туралы АРІ арқылы біліп, біздің эквайрингті қолданады. Банк осы интернет-эквайринг қызметін ұсыну арқылы пайда тауып отыр: бізге әрбір интернет-транзакциядан аз-маз комиссия түседі. Осылайша «Жеке деректер туралы» заңды толық сақтай отырып, банкке нақты кіріс алып келетін сервистерді қолдануға болады. Ашық API  платформасы арқылы ақша табуға болатын жол осы, – дейді Сабынин.

Қазіргі кезде OpenAPI енгізу жөнінде қандайда-бір норматив жоқ. Дегенмен, нарық осы бағыттағы нормативтердің пайда болуын күтіп отыр, оған қоса, реттеуді Ұлттық банк өз мойнына алуы керек. 

«Еуропада «екінші төлем директивасы» бар, ол банктердің үшінші тұлғаларға жекелеген қызмет түрлерін көрсетуін міндеттейді. Клиент келісімін берген жағдайда, бұл сервис үшінші жаққа оның есепшотының жай-күйі, төлем операциялары туралы ақпарат бере алады»,– дейді Сабынин. 

Спикердің айтуынша, OpenAPI мобильді банк форматындағы әмбебап қосымша жасауға мүмкіндік тудырады. Бұндай қосымшалар банк агрегатына айналып, клиент ол арқылы әртүрлі банктегі өз қаржысын басқарып, түрлі операцияларды бір қосымша арқылы жүзеге асыра алады. «Осылайша сіз қызметін пайдаланатын әр банктің қосымшасын жеке-жеке жүктеудің қажеті болмай қалады, алайда қазіргі заңнама бұндай жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік бермей тұр», – деп атап өтті Андрей Сабынин.
          
SAS Қазақстан компаниясының бас директоры Андрей Суставовтың айтуынша, клиент бір қосымша арқылы түрлі банктердегі есепшоттарды басқарып қана қоймай, несие алып, өзінің төлем қабілетін да растай алады. «Өзге ақпараттық жүйе мен ұйымдардың келуі – банктің қаржылық өнімдері мен қызметін тарату каналдарын кеңейтеді. Сондай-ақ банктер осы жүйе мен ұйымдардың сервистеріне қол жеткізеді, бұл өз кезегінде банкке жаңа қызмет түрін ұсынуға мүмкіндік тудырады. Бұл ретте бәсеке де артады, әрбір банк өз клиентін ұстап қалуға ұмтылады, дегенмен, ол нарықты дамытады, –  деп атап өтті Суставов.                 
   
Бұндай шешімдер клиент үшін өте ыңғайлы болса, ал банктер арасындағы бәсекелестік арта түседі деп пайымдайды сарапшы. ЕДБ-ге нақты клиенттерін анықтап, оны өзгерелерден бөліп алу керек. Ал банкаралық аударым үшін алатын комиссия да төмендейді, дегенмен табыс табуға мүмкіндік беретін жаңа бизнес-модель мен жаңа сервистер пайда болады.
 
Smart Pay бас директоры Олжас Құндақбаев қазірдің өзінде салық органдары мен Әділет министрлігінің дереккөзіне қосылған жеке сервистер бар екенін айтады. Мәселен, Kompra.kz жобасы контрагенттердің бар-жоқтығын тексерсе, ал «Подпиши.Онлайн»  сервисі еңбек шарттарына қол қоюды автоматтандырады. easypay.kz ресурсы жеке кәсіпкердің  салық пен әлеуметтік аударымдарын төлеуіне мүмкіндік береді. «Оны ақшаға айналдыру жолын бизнес өзі таңдайды. Бұл не жазылым, не онлайн-тапсырыс арқылы төлем жасау болуы мүмкін» дейді Құндақбаев.

OpenAPI-ді реттеуде көп мәселе жеке деректер мен мемлекеттік құпиямен байланысты, қазір оның қайсысын жарялауға болатыны, қайсысын құпия ұстай тұру қажеттігі шешіліп жатқанын айтты. «Бұл тақырып «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы жүзеге асырылып жатқан соң, өзекті болып тұр. Сервис жасау үшін нарыққа деректер керек, ал ашық кеңістікте қажетті деректер тапшы, бұл істің алға жылжуына сол кедергі болып тұр» – дейді Құндақбаев. 

Оның қолындағы ақпаратына сүйенсек, Қазақстанның аталмыш саласындағы компаниялары деректерге қол жеткізе алатын бірегей орпетор – шлюз құруды жоспарланған. Бұл тұрғыда заңдық шешім қабылданбағанымен, ол төлем нарығына үлкен серпіліс берер еді. Ол өз кезегінде айналымдағы қаржының көлеңкеден шығуына ықпал етпек. 

Бұл ретте екінші деңгейлі банктер қандай деректерді жариялай алатынын Ұлттық банк шешеді. Сол кезде қолма-қол емес төлемді дамытуға көмектесетін тағы да 10-15 стартап пайда болады. 

Айта кетейік, мемлекеттік органдар  да анда-санда өз деректерін ашады. Бірақ Олжас Құндақбаевтың айтуынша, оған қол жеткізу үшін уақытың мен қаржыны шығындап, бюрократияның сан сатысынан өтуің керек. Осы себепті жеке компаниялар мемлекеттік органдардың дерекқорымен жұмыс істеуден бас тартады.


1582 просмотра

Зачем банки превращают свои отделения в мультифункциональные центры

Рассказывает управляющий директор Accenture в России и Казахстане

Фото: Shutterstock.com

Как трансформация банковских отделений в мультифункциональные центры может помочь банкам выйти на новый уровень отношений с клиентами и получить новых.

Уже не новая идея, что банк будущего – это банк без офиса, захватывает все больше банкиров. Успешный опыт американского Capital One, российского Tinkoff Bank и их последователей стимулирует даже самые консервативные банки жертвовать отделениями в пользу цифровых каналов.

Перевод операционной деятельности в онлайн очевидно сокращает расходы и удобен для клиентов. Но насколько клиенты реально готовы к полностью обезличенному общению с финансовой организацией и не теряет ли банк скрытые возможности для роста, закрывая двери офисов?

Как показывает глобальное исследование Accenture, к 2025 году банки примерно на треть сократят количество физических отделений, на 70% станет меньше операционистов (их заменят умные киоски), площадь помещений оставшихся офисов сократится также на треть. При этом оставшиеся офисы трансформируются в experience stores (по терминологии Accenture), своего рода «магазины нового пользовательского опыта», а по выражению главы Сбербанка Германа Грефа – «консультационные центры».

Половина оставшихся сотрудников офисов приобретет новые функции – прежде всего консультантов, работающих с клиентами вживую. Их задача – обеспечивать живое человеческое общение и помощь тем клиентам, которые не готовы получать банковские услуги только при помощи технологий.

Реальность гораздо более сложна, чем кажется визионерам тотальной цифровизации банковской отрасли. Отношения клиента и банка все больше напоминают отношения покупателя и магазина. Это связано с тем, что банки предлагают все больше нефинансовых услуг, а процесс получения финансовых сервисов становится абсолютно неотличимым от покупки товара. Вспомним, например, как открывали депозит десять лет назад и сейчас: надо было прийти в отделение, пообщаться с консультантом, подписать договор, внести в кассу наличные или сделать перевод со счета. Сегодня – пара нажатий на экран смартфона.

При этом, по данным Accenture, 78% покупателей (абсолютное большинство) до сих пор ценят покупки в привычном офлайновом магазине – благодаря возможности вживую увидеть и оценить товары. Точно такого же пользовательского опыта люди ждут и от банка – в тех случаях, когда услуга или продукт действительно важны, например получение ипотеки, кредита или крупной страховки. В этом случае потребитель ждет от банка участия живого человека в процессе, и никакой цифровизацией это ожидание пока не перебить.

Поэтому будущее не за полным отказом от отделений, а за их переформатированием. Приходя в отделение, клиент будет получать возможность приобрести целый набор услуг, в том числе небанковских: страховки, путешествия, даже госуслуги. Безусловно, модель банков без отделений, доказавшая свою успешность, будет лежать в основе стратегии ряда банков, но далеко не всех. Такая модель изначально подходит для банков-«монолайнеров», развивающих один или несколько ключевых продуктов, но мультисервисным банкам, которые уже имеют развитые партнерские экосистемы, предпочтительнее трансформировать офисы в «витрины» с полным набором услуг, а главное – с переобученными, внимательными и отзывчивыми консультантами.

С точки зрения Accenture, у будущих банковских «офисов впечатлений» должны присутствовать четыре главные составляющие. Первая – офис банка должен стать точкой сбора местных небольших бизнесов, своего рода маркетплейсом, предлагающим разнообразные услуги и продукты местным пользователям.

Вторая – зона отдыха и общения, куда можно прийти, выпить чашку кофе, расслабиться на мягком диване. Подобного рода «лаунжи» в отделениях открыла компания Virgin Money в Великобритании. Пилотный проект в семи крупнейших городах показал рост продаж банковских услуг в таких отделениях на 200%. А в Исландии еще десять лет назад банк Landsbanki обустроил в главном отделении Рейкьявика полноценную детскую площадку, чтобы клиенты, приходящие с детьми, могли спокойно заниматься своими финансовыми вопросами.

Третья – образовательный центр, где пользователи могут не только получить консультацию, но и пройти бесплатное обучение по финансовой грамотности или цифровым технологиям. Такой подход может привлечь множество потенциальных клиентов старшего возраста, испытывающих проблему «цифрового разрыва» в современном обществе.

Четвертая – цифровой магазин, где клиент может получить большой набор услуг при помощи цифровых киосков, причем это могут быть не только услуги банков, но и партнерские продукты и сервисы. Вышеупомянутый Capital One пошел еще дальше и сделал одно из флагманских отделений в Сан-Франциско коворкингом, где любой желающий может провести встречу, мероприятие, просто поработать с ноутбуком – вся необходимая инфраструктура есть. 

Отделение банка может взять на себя и социальные функции. Интересен пример Сбербанка, который в России недавно запустил волонтерский проект с поисковым отрядом «Лиза Алерт»: потерявшийся в городе ребенок может зайти в любое отделение банка, где прошедшие тренинг сотрудники окажут ему помощь и свяжутся с поисковиками.

В итоге банк станет «центром социальных компетенций» и витриной сервисов партнеров банка. В таком центре надо предусмотреть пространство для проведения мероприятий, цифровые киоски и интерактивные экраны для продвижения продуктов и услуг, «смешанные зоны», где с посетителями работают сотрудники банка и, например, находится кафе. Пока это довольно революционные идеи для обычного банка, но общемировая тенденция именно такая.

Смена формата повлечет за собой естественное переформатирование структуры отделений. Сеть, по мнению экспертов Accenture, придет к следующему формату:

  • флагманские отделения с полным набором услуг и партнерских сервисов, с большой зоной для мероприятий, как правило, рядом с крупными транспортными хабами;
  • ограниченное количество компактных отделений, предлагающих традиционный набор продуктов и небольшой набор ключевых партнерских сервисов. В таких отделениях большинство услуг реализуются через цифровые киоски самообслуживания, количество консультантов сведено к минимуму;
  • «сателлиты» – выносные отделения в виде краткосрочной временной точки (popup store), например, в студенческих кампусах или сельской местности, работающие по сезону, что особенно актуально в сельских удаленных регионах в Казахстане. 

В целом банки Казахстана следуют мировому тренду по цифровизации своих сетей отделений и переводу их в консультационные центры. Можно, например, отметить недавний запуск цифровых банковских отделений. Отдельного упоминания заслуживает видеобанкинг в Казахстане – общение клиента с консультантом через видео-конференц-связь для большинства мировых банков является абсолютным новшеством, в мире примеров таких внедрений крайне мало. В этом плане РК и казахстанские банки даже опережают своих международных конкурентов в других странах.
 

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

b2-uchet_kursiv.png

 

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций