Перейти к основному содержанию


359 просмотров

Қазақстандық банктер бизнес үшін өз дерекқорын ашуда

OpenAPI қолма-қол емес төлем мен электронды сауда айналымын арттырады

Фото: Shutterstock

Алдағы бірнеше жылда Қазақстанның ІТ нарығында ашық API трендке айналуы мүмкін. Айта кететіні, бұл бағыттағы прогресс тек жеке банктер деңгейінде ғана емес, мемлекет тарапынан да байқалады, ол бизнестің мемлекеттік деректерге қолжетімділігін қамтамасыз етудегі алғашқы қадамын жасады. Енді ашық платформаларды заңдық тұрғыда реттеуге қатысты келесі қадамды Ұлттық банк жасауы тиіс.

OpenAPI (Application Programming Interface – Қолданбалы бағдарламалау интерфейсі) – сервистермен жұмыс істеуге арналған әмбебап интерфейс. Былайша айтқанда, сервис иелері  үшінші тарапқа өз жүйелеріне басқарылатын доступ береді. Түрлі дерекқорға қосылу үшін бұндай өзара ықпалдастық жеке компаниялар арасында немесе мемлекеттік компаниялар және жеке бизнес арасында да жүруі мүмкін. 

Ұлттық банк OpenAPI-ді реттеу мәселелерін 2018 жылдың көктемінде талқылай бастаған. Қаржы саласына ашық платформаларды енгізу мәселесі өткен жазда реттеуші мен екінші деңгейлі банктердің жұмыс тобында да талқыланған. Айта кету керек, OpenAPI – «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының бір бөлігі, қазірдің өзінде Еgov порталының «Ашық деректер» бөлімінде ішінара жүзеге асырылып жатыр. «Цифрлық Қазақстанның» сайтында қаржы саласында ашық платформаларды құру мәселесін реттеу 2020 жылға жоспарланғаны жазылған. Бұл жобаның мақсаты – электронды сауда айналымын арттырып, қолма-қол емес төлем көлемін көбейту. 

Қазіргі жағдай қандай?

Бүгінгі күні бірнеше банк қолданыстағы заңнама аясында-ақ өз платформаларын ашқан, ал бірнешеуі бұндай қадамға дайын екенін де мәлімдеді. Бұл бағыттағы жұмыс «тыйым салынбаған, яғни рұқсат етілген» деген ұстаныммен жүріп жатыр. Айталық, Альфа-Банк қазірдің өзінде ашық API ұсынып отыр. 

«Бұл API «Жеке деректер» туралы заңға қайшы емес, қазірдің өзінде деректерді ашық ұсынып, серіктес тауып жатырмыз. Нақты айтсақ, оларды финтех-компаниялар пайдалануда. Ашық API платформасының жобасы бір жыл бұрын дүниеге келген. Қазіргі таңда API арқылы айына  12 миллион сұраным өтеді», – дейді «Альфа-Банк»  ақпараттық технологиялар бөлімінің атқарушы директоры Андрей Сабынин.

Банк әзірлеуші компаниялар үшін мемлекеттік деректер қорымен байланысы бар бірнеше сервисті ашқан. «Бұл әкімшілік айыппұлды іздеу  мен оларды төлеуге қатысты сервистер. Бізге көптеген финтех-компаниялар мен стартаптар қосылды. Бұлардан бөлек, Okauto.kz, Kolesa.kz сынды порталдар біздің серіктесіміз, олар автокөлік айыппұлы туралы АРІ арқылы біліп, біздің эквайрингті қолданады. Банк осы интернет-эквайринг қызметін ұсыну арқылы пайда тауып отыр: бізге әрбір интернет-транзакциядан аз-маз комиссия түседі. Осылайша «Жеке деректер туралы» заңды толық сақтай отырып, банкке нақты кіріс алып келетін сервистерді қолдануға болады. Ашық API  платформасы арқылы ақша табуға болатын жол осы, – дейді Сабынин.

Қазіргі кезде OpenAPI енгізу жөнінде қандайда-бір норматив жоқ. Дегенмен, нарық осы бағыттағы нормативтердің пайда болуын күтіп отыр, оған қоса, реттеуді Ұлттық банк өз мойнына алуы керек. 

«Еуропада «екінші төлем директивасы» бар, ол банктердің үшінші тұлғаларға жекелеген қызмет түрлерін көрсетуін міндеттейді. Клиент келісімін берген жағдайда, бұл сервис үшінші жаққа оның есепшотының жай-күйі, төлем операциялары туралы ақпарат бере алады»,– дейді Сабынин. 

Спикердің айтуынша, OpenAPI мобильді банк форматындағы әмбебап қосымша жасауға мүмкіндік тудырады. Бұндай қосымшалар банк агрегатына айналып, клиент ол арқылы әртүрлі банктегі өз қаржысын басқарып, түрлі операцияларды бір қосымша арқылы жүзеге асыра алады. «Осылайша сіз қызметін пайдаланатын әр банктің қосымшасын жеке-жеке жүктеудің қажеті болмай қалады, алайда қазіргі заңнама бұндай жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік бермей тұр», – деп атап өтті Андрей Сабынин.
          
SAS Қазақстан компаниясының бас директоры Андрей Суставовтың айтуынша, клиент бір қосымша арқылы түрлі банктердегі есепшоттарды басқарып қана қоймай, несие алып, өзінің төлем қабілетін да растай алады. «Өзге ақпараттық жүйе мен ұйымдардың келуі – банктің қаржылық өнімдері мен қызметін тарату каналдарын кеңейтеді. Сондай-ақ банктер осы жүйе мен ұйымдардың сервистеріне қол жеткізеді, бұл өз кезегінде банкке жаңа қызмет түрін ұсынуға мүмкіндік тудырады. Бұл ретте бәсеке де артады, әрбір банк өз клиентін ұстап қалуға ұмтылады, дегенмен, ол нарықты дамытады, –  деп атап өтті Суставов.                 
   
Бұндай шешімдер клиент үшін өте ыңғайлы болса, ал банктер арасындағы бәсекелестік арта түседі деп пайымдайды сарапшы. ЕДБ-ге нақты клиенттерін анықтап, оны өзгерелерден бөліп алу керек. Ал банкаралық аударым үшін алатын комиссия да төмендейді, дегенмен табыс табуға мүмкіндік беретін жаңа бизнес-модель мен жаңа сервистер пайда болады.
 
Smart Pay бас директоры Олжас Құндақбаев қазірдің өзінде салық органдары мен Әділет министрлігінің дереккөзіне қосылған жеке сервистер бар екенін айтады. Мәселен, Kompra.kz жобасы контрагенттердің бар-жоқтығын тексерсе, ал «Подпиши.Онлайн»  сервисі еңбек шарттарына қол қоюды автоматтандырады. easypay.kz ресурсы жеке кәсіпкердің  салық пен әлеуметтік аударымдарын төлеуіне мүмкіндік береді. «Оны ақшаға айналдыру жолын бизнес өзі таңдайды. Бұл не жазылым, не онлайн-тапсырыс арқылы төлем жасау болуы мүмкін» дейді Құндақбаев.

OpenAPI-ді реттеуде көп мәселе жеке деректер мен мемлекеттік құпиямен байланысты, қазір оның қайсысын жарялауға болатыны, қайсысын құпия ұстай тұру қажеттігі шешіліп жатқанын айтты. «Бұл тақырып «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы жүзеге асырылып жатқан соң, өзекті болып тұр. Сервис жасау үшін нарыққа деректер керек, ал ашық кеңістікте қажетті деректер тапшы, бұл істің алға жылжуына сол кедергі болып тұр» – дейді Құндақбаев. 

Оның қолындағы ақпаратына сүйенсек, Қазақстанның аталмыш саласындағы компаниялары деректерге қол жеткізе алатын бірегей орпетор – шлюз құруды жоспарланған. Бұл тұрғыда заңдық шешім қабылданбағанымен, ол төлем нарығына үлкен серпіліс берер еді. Ол өз кезегінде айналымдағы қаржының көлеңкеден шығуына ықпал етпек. 

Бұл ретте екінші деңгейлі банктер қандай деректерді жариялай алатынын Ұлттық банк шешеді. Сол кезде қолма-қол емес төлемді дамытуға көмектесетін тағы да 10-15 стартап пайда болады. 

Айта кетейік, мемлекеттік органдар  да анда-санда өз деректерін ашады. Бірақ Олжас Құндақбаевтың айтуынша, оған қол жеткізу үшін уақытың мен қаржыны шығындап, бюрократияның сан сатысынан өтуің керек. Осы себепті жеке компаниялар мемлекеттік органдардың дерекқорымен жұмыс істеуден бас тартады.


1103 просмотра

Жители Костанайской области набрали долгов почти на 90 млрд тенге

Просрочка по кредитам превысила 4 млрд тенге 

Фото: Shutterstock

В преддверии акции по снижению долговой нагрузки граждан в Костанайской области озвучили объем просрочки по потребительским кредитам. За 12 месяцев он вырос на 15,4%.

Сколько должны?

В региональном филиале Национального банка РК «Курсиву» рассказали о задолженности населения по потребительским кредитам перед банками второго уровня и МФО. Всего жители региона – физические лица должны погасить 86,6 млрд тенге. К 1 июня текущего года объем просроченной задолженности составил 4,5 млрд. Год назад соотношение было следующим – 74,8 млрд и 3,9 млрд. Большая часть просрочки допущена по займам, выданным без залога.

«За 12 месяцев задолженность по беззалоговым потребительским кредитам в Костанайской области выросла на 21,6 % и на 1 июня текущего года составила 65,9 млрд тенге. Из них 3,4 млрд тенге числятся как просроченная задолженность», – говорит заместитель директора Костанайского филиала Нацбанка Жанна Омарханова.

Сегодня в регионе готовятся к акции по снижению долговой нагрузки на граждан. В стране займутся списанием неустоек по беззалоговым потребительским займам, полученным в банках второго уровня и МФО и изменят схему беззалогового кредитования – для снижения рисков. Особое внимание в этом вопросе уделят социально уязвимым категориям граждан.

Первое направление акции направлено на них и предусматривает погашение задолженности, в том числе, основного долга в размере до 300 тыс. тенге. Оставшийся долг, по данным представителей  КФ «Нацбанка», люди должны будут оплачивать сами.

«То есть максимально могут быть погашены до 300 тыс. тенге, но при условии, что сумма задолженности не превышает 3 млн тенге по состоянию на 1 июня 2019 года. То есть, помощи не будет в оплате огромных кредитов. Правительство и Нацбанк уже начали работу по формированию перечня лиц, которые подходят по первому направлению», – отметила Жанна Омарханова.

Между тем заместитель премьер-министра Гульшара Абдыкаликова в СМИ заявила, что по этому направлению поддержку получат семьи многодетные, получающие выплаты по потере кормильца, имеющие или воспитывающие детей-инвалидов, инвалидов с детства старше 18 лет, а также получатели адресной социальной помощи, дети-сироты, дети, оставшиеся без попечения родителей, не достигшие 29 лет, потерявшие родителей до совершеннолетия. По предварительным данным, это примерно 500 тыс. человек.

Повезет всем

По второму направлению акции «простят» неустойки по беззалоговым потребительским займам, начисленным по состоянию на 1 июля этого года,  всем гражданам Казахстана. Здесь предполагается, что банки второго уровня и микрофинансовые организации проявят сознательность и спишут 70%,  а государство возьмет на себя не более 30% от общего объема начисленных взысканий. Представители финансового регулятора подчеркивают, что в обоих случаях заемщику не требуется обращаться в банки или МКО. Вся работа будет проделана ими самостоятельно, а о результатах гражданам сообщат.

По официальным данным озвученным министерством финансов РК, штрафы и пени по этому направлению сегодня составляют порядка 48 млрд тенге, их спишут более 5 млн казахстанцам. Всего же на погашение беззалоговых потребительских кредитов, пеней и штрафов, планирует направить 105 млрд тенге.

«Из них 88,5 млрд тенге мы привлечем из республиканского бюджета. Соответствующие суммы будут заложены в рамках уточнения бюджета. И порядка 17 млрд тенге мы привлечем путем выпуска специальных облигаций нашего фонда проблемных кредитов», – рассказал журналистам на прошлой неделе министр финансов РК Алихан Смаилов.

Усилят контроль

Что касается третьего направления, то это уже целый комплекс мер регуляторного характера по защите заемщиков в рамках разработанного закона «По вопросам развития финансового рынка, микрофинансовой деятельности и налогообложения», который находится на подписи у президента страны. В нем предусматривается введение регулирования и надзора всех субъектов кредитования, в том числе, онлайн-кредиторов, кредитных товариществ и ломбардов.

«Ожидается, что закон будет подписан в ближайшее время. Во-первых, планируется введение запрета на начисление неустойки, комиссий и иных платежей, связанных с выдачей и обслуживанием кредита по всем беззалоговым потребительским займам физических лиц с просроченной задолженностью свыше 90 дней. Это позволит защитить граждан от постоянно роста суммы задолженности. Во-вторых, будет введен запрет на предоставление займов гражданам с доходом ниже прожиточного минимума», – перечислила заместитель директор КФ «Нацбанк» Жанна Омарханова.

Напомним, президент Казахстана подписал указ по снижению долговой нагрузки граждан 26 июня 2019 года. 5 июля Национальный Банк РК информировал об утверждении необходимых мер по списанию штрафов и пеней и обозначил сроки их реализации. АО «Фонд проблемных кредитов» приступает к выпуску и размещению облигаций. БВУ и микрофинансовые организации до 30 июля осуществляют «прощение» задолженности по начисленным неустойкам по состоянию на 1 июля и направляют в срок до 2 августа текущего года в АО «Государственное кредитное бюро» необходимые данные.

«Кредитное бюро в срок до 9 августа направляет в Фонд проблемных кредитов информацию о суммах прощенной неустойки в разрезе по каждому займу или микрокредиту», – говорится в сообщении НБ РК.

АО «ФБК» до 15 августа заключает с каждым банком второго уровня и МФО соглашение о возмещении им 30% прощенной неустойки и в срок до 20 августа 2019 года осуществляет компенсацию.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций