Қазақстандық балмұздақты шетелге шығаруға не кедергі?

Осы нарықтың ерекшеліктері туралы Еуропа және ТМД елдеріндегі балмұздақ индустриясының сарапшысы Дмитрий Докин айтып берді

Фото: Shutterstock

Euromonitor International агенттігінің зерттеуіне сүйенсек, 2019 жылы балмұздақ нарығы қаржылай 9% -ға, яғни, 84,8 млрд теңгеге, ал сандық тұрғыда 3% -ға артып, 27 мың тоннаға жеткен. Бір балмұздақтың орташа бағасы 6 пайызға қымбаттаған. Осы орайда ТМД және Еуропадағы балмұздақ индустриясының халықаралық сарапшысы Дмитрий Докин «Курсивке» аталмыш нарықтың беталысы қандай және отандық өндірушілер өз өнімін экспортқа шығарарда нені ескеруі керектігін айтып берді.

Дмитрий Докиннің пайымдауынша, қазақстандық балмұздақ өндірушілерінің экспорттық әлеуеті айтарлықтай жоғары. Атап айтқанда, сарапшының пікірінше, ішкі нарықтағы көшбасшы – «Шин-Лайн» компаниясының өз тауарын Қазақстан нарығына ғана емес, сонымен қатар экспортқа шығаруға барлық мүмкіндігі бар. 

Қазіргі кезде қазақстандық балмұздақ Ресей, Моңғолия, Тәжікстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Әзірбайжан, Беларусь және Қытайға экспортталады. Компания алдағы уақытта Украина нарығына шығуды жоспарлап отыр. 

«Ресейге экспорт көлемі заттай 40 пайызға, ал қаржылай  тұрғыда 50 пайызға артты. Дегенмен біз Өзбекстанның нарығын мұқият бақылап отырмыз, өйткені Өзбекстан – Орта Азия аймағындағы ең үлкен нарық. Сонымен қатар, біздің көрсеткіштеріміз де жаман емес. Биылғы өсім 280% құрады. Беларусь нарығындағы сатылым динамикасы жақсы. Айтпақшы, олар біздің өнімді көріп, таң қалды. Өйткені ол жақта қазақстандық тауарды көрмеген. Әзірбайжан еліндегі сатылым жақсы жүреді деген ойдамыз. Украинада Өзбекстандағыдай тұтынушы қатары қалың, сондықтан бұл нарыққа шығуға дайындалып жатырмыз»,– деді 20 тамызда өткен журналистермен кездесуде халықаралық сарапшы, «Шин-Лайн» компаниясы балмұздақ санатының директоры Дмитрий Докин.

Қытайлық тұтынушылардың ерекшелігі

Сарапшы посткеңестік елдермен салыстырғанда, Қытайда тауар сату және брендті таныту әлдеқайда қиын екенін айтады. Өйткені күншығыс елі тұрғындарының өзіндік талғамдары бар, сондықтан экспортқа бағыт алған өндірушіге осы ерекшеліктерді ескеруге тура келеді. Сонымен қатар, нарықты мұқият зерттеу қажет.  

«Біз бұл нарықты ұзақ зерттеп, ол жақта тауар сатылымын арттыру үшін қытайларға арнайы дәмі бөлек өнім шығару керек деген тұжырымға келдік. Оларға біз үйреніп кеткен аса тәтті балмұздақ ұнамайды. Айталық, өзбектер біздің балмұздақтың дәмін татып көргенде «о, қандай дәмді» деп бірден ұнатты. Ал қытайлар тура сол өнімді жеп көргенде «туу, тәтті екен» деп аса қуана қоймады»,–дейді сарапшы.
   
Қытайдағы тұтынушылардың тағы бір ерекшелігі – олардың әдет-дағдылары. Қытайлар балмұздақты онлайн сатып алғанды жөн көреді. Бұл қазақстандық экспорттаушыларға өнім қаптамасы көрнекі қылып жасауға тура келеді деген сөз.
«Әрине, Қытайдың Алматыдан 240 шақырымда жатқаны, тұтынушы санының миллиардтан асатыны – бәрі қызықтырады. Алайда бұл нарыққа шығу оңай емес, үлкен еңбекті қажет етеді», – деп тұжырымдайды Дмитрий Докин. 

Экспортқа саясат кедергі келтірмейді 

Ал Қырғыстан жайлы айта келе, сарапшы соңғы 7 айда заттай сатылым көлемі 54 пайызға артса, қаржылай 73 пайызға өсті дейді. Докин мырзаның айтуынша, Моңғолия нарығы да 25 пайыз өсім болжамымен тұрақты сатылым байқатуда. 
Осы орайда өзге қазақстандық өндірушілердің шетелдік нарыққа шығуы неге қиынға соғатынын айта келе, сарапшы мәселенің бәрі білім мен тәжірибеге келіп тіреледі деп тұжырымдайды.

«Мәселен пломбирдің өзін алайық. Олар оның түрі қандай болуы керек, тұтынушыға қалай ұсыну қажеттігін білмейді. Экспортқа шығып жүрген бәсекелестеріміз әйтеуір тауарын сатып жатыр, ал біз сол нарықты зерттеп, тауарды соған ыңғайлап шығарамыз», – дейді Дмитрий Докин.

Қазақстандық өндіруші бет алған Украина нарығының да өзіндік ерекшелігі бар. Бұл ретте Докиннің айтуынша,отандық өндірушіге өнімін аталмыш нарыққа шығаруға ештеңе кедергі келтіріп тұрған жоқ. «Егер біз ресейлік компания болсақ, онда қазір ғана емес, бұдан бұрын да бірқатар қиындықтар туындар еді. Халықаралық Nestle компаниясының өзі  ұзақ уақыт украин нарығына кіре алмады, өйткені олардың тауарының қаптамасында «Мәскеу облысы, Жуковский» деген мекен-жай көрсетілген. Ал бізді қазақстандық компания болғанымыз құтқарып тұр. Нарық туралы сөз қозғағанда, ең бірінші ауызға ілігетіні – тұтынушы, ал олар қалтасының қалыңдығына қарай таңдау жасайды. Біз балмұздақты ақырындап украин нарығына шығарып көрдік, бұл ретте олардың бізге, біздің өнімге деген көзқарасы өте жақсы», – деп атап өтті сарапшы. 

Нарықтағы «Бомба» 

Дмитрий Докиннің ақпараты бойынша, қазақстандық балмұздақ нарығы да, өндіру көлемі де жыл сайын 3 пайызға артады. 

Тұтынушы нарығына халықаралық стратегиялық зерттеу жүргізетін Еuromonitor зерттеу агенттігінің бағалауынша, оның көлемі жылына 36-40 мың тоннаға жетіп жығылады. Салыстыру үшін айтсақ, Ресейде де жан басына шаққандағы көлем тура осындай екен. 

Халықаралық агенттіктің есебі бойынша, Қазақстан нарығындағы көшбасшы үштікті 35 пайызбен «Шин-Лайн» компаниясы бастап тұр. Ал екінші орынға «Балмұздақ» ЖШС (18%) жайғасса, үшінші орында 11,4% үлеспен «Инмарко» компаниясы келеді.

Сонымен қатар, танымал брендтер бойынша сараптама да қызық. Ең көп сатылатын балмұздақ – «Бомба» болса, екінші орында «Aiza» ЖШС шығаратын «Белый медведь» балмұздағы тұр. Ал сатылым бойынша үшінші орынды «Инмарко» компаниясының «Золотой стандарт» балмұздағы иеленген.

banner_wsj.gif

Летние площадки спасают сегмент Food & Beverage от разорения

Они стали хорошим подспорьем для рестораторов в период карантинных ограничений

Фото: Офелия Жакаева

В Алматы работают 3,3 тыс. ресторанов и кафе, в Нур-Султане – 1,9 тыс., судя по данным restoran.kz. Все эти заведения даже после частичного снятия эпидограничений не могут работать в полную силу. Под запретом караоке, кальянные, банкетные залы, ночные клубы и фудкорты. Во время усиления карантинных мер в прошедшие выходные межведомственная комиссия по недопущению распространения коронавирусной инфекции закрыла даже небольшие кафе и рестораны, разрешив работу лишь заведениям на открытом воздухе.

Спасительные летники 

Летние площадки пользовались популярностью и до карантина – они позволяют увеличить вместимость заведения почти вдвое, не требуют серьезных капиталовложений и сложных согласований. А в теплое время притягивают множество желающих посидеть на свежем воздухе.

DSC08017.JPG

 «В Нур-Султане, с учетом длинной зимы, если в ресторане есть «летка», то он в приоритете. В Алматы «летка» – это вообще неотъемлемая часть ресторана, некая классика», – говорит председатель гильдии шеф-поваров города Нур-Султана Рустам Имамниязов.

Но из-за сезонности акцент на летних площадках делали немногие заведения с очень удачным расположением, позволяющим заработать за теплое время года приличную прибыль. Даже в солнечном Алматы летние площадки, по данным restoran.kz, были лишь у каждого седьмого заведения. А в Нур-Султане и того меньше – короткое лето и сильные ветры мешают работе летников. 

Но сейчас, с учетом карантинных ограничений, именно летние площадки выручают рестораторов. Чтобы выжить и выполнить обязательства перед работниками и поставщиками, нужно привлечь посетителей, поэтому  операторы Food&Beverage (F&B) стали использовать каждый метр на свежем воздухе.

«В текущих условиях рестораторы пытаются максимально расширять площадь посадки на летнике, добавляя столы и стулья из основного зала», – продолжает Имамниязов.

DSC08200.JPG

Но лето спасло не всех – многие кафе и рестораны закрылись.

«Процентов пятьдесят не смогли выполнить стандарт и открыть летники. У многих не было площадок в принципе, а выставлять столы, которые мешают проезду, нельзя», – делится член Клуба рестораторов РК Зульфия Юсупова. 

«У нас ситуация в ресторанном бизнесе очень неоднозначная. Общепит работает, как в лотерее. Кейтеринг, фастфуд на фудкортах и банкеты не работают уже очень долго. Финансирования никакого нет. Все резервы закончились. В этом месяце окончательно уволили всех сотрудников с фудкортов «Меги» и кейтеринга. Работает только маленькая «Алина», и то на 30%», – отмечает ресторатор Юрий Пааль.

И это несмотря на то, что владельцы ТРЦ берут на себя расходы по содержанию фудкортов и не взимают с них аренду.

DSC08085.JPG

Как открыть летнюю площадку

Для получения разрешения на открытие летнего кафе, по данным Клуба рестораторов РК, достаточно написать заявление в управление городского планирования и урбанистки (УГПиУ) и приложить к нему эскизный проект летника. УГПиУ со своей стороны сообщает, что такое разрешение можно было оформить онлайн даже во время карантина. УГПиУ проверяет эскиз по основным критериям: расположению и используемым при обустройстве кафе материалам. Сезонное кафе должно непосредственно примыкать к стационарному заведению общественного питания или отстоять от него на расстоянии не более пяти метров.

При этом расположение летника не должно мешать движению пешеходов, велосипедистов и автотранспорта. Кафе нельзя размещать на крышах жилых домов или пристроек к ним. Также не допускается, чтобы внутри летних кафе оказались кроны и стволы деревьев. При обустройстве летней площадки нельзя использовать тяжелые строительные материалы – кирпичи, бетонные блоки и плиты, стальные профлисты. Запрещена облицовка летников черепицей, металлом, рубероидом, асбестоцементом, а также полимерной пленкой и баннерами. Пространство внутри нельзя перегораживать блоками с остеклением или сайдинг-панелями. Временная крыша должна быть в виде зонтов над каждым столиком или террасных маркиз открытого типа.

DSC08069.JPG

Санитарный надзор

На летних площадках, как и везде, ужесточены санитарные нормы:

«Если раньше просто подмели и помыли (летник. – «Курсив»), то теперь ежедневно проводится дезинфекция», – объясняет Юсупова.

Минимальное расстояние между столами – два метра, за одним столиком может сидеть не более четырех человек, за исключением членов одной семьи. На входе в летнее кафе для посетителей размещены антисептики и влажные коврики, кроме того, у клиентов измеряют температуру. У самих сотрудников общепита также проверяют температуру в начале и в конце смены. Во время работы они обязаны пользоваться одноразовыми масками и перчатками. Соблюдение санитарных норм проверяют сотрудники районных отделов департамента качества и безопасности товаров и услуг. Среди нарушений, которые сейчас выявляют чаще всего, – несоблюдение режима работы (общепит должен работать до 23.00), несоблюдение расстояния между столиками, отсутствие журнала прихода/ухода, термометрии сотрудников или ответственного за соблюдение сантребований, отсутствие или неправильное использование персоналом масок, перчаток, санитайзеров и тары для их утилизации, неправильное хранение продуктов питания и т. д. Заведения-нарушители штрафуют и приостанавливают их деятельность до тех пор, пока все правила не будут выполнены. 

2222_1.png

Улыбка под маской

Сегмент F&B во время пандемии оказался в сложной ситуации во всем мире. Сервис бронирования OpenTable, в котором представлено более 60 тыс. ресторанов по всему миру, подсчитал: четверть заведений, закрывшихся из-за пандемии, больше не откроется. Возобновившие работу рестораны и кафе ищут оригинальные решения, чтобы продемонстрировать гостеприимство и заботу о здоровье своих посетителей. В США, по данным Wall Street Journal (WSJ), официанты для ограничения контакта с обедающими откупоривают бутылку вина и ставят ее на стол, вместо того чтобы наполнить бокалы гостей. Со столов пропали специи, а графины с напитками заменены герметичными пакетами. Сотрудники ресторана Emilio’s, Harrison, N. Y. носят фиолетовые перчатки, чтобы не создавать ассоциации с больницей, и раскрывают одноразовые меню на глазах у посетителей, демонстрируя, что меню не используется повторно.

«Мы – артисты, это гостеприимство», – комментирует WSJ свои решения ресторатор Серджио Брасеско.

А McDonald’s Corp. предложил своей команде в масках приветствовать клиентов поднятием вверх больших пальцев.

Люди по-прежнему хотят посещать кафе и рестораны, чтобы пообщаться с другими людьми или семьей в другой обстановке. И по-прежнему ожидают увидеть на лице официанта приветственную улыбку, даже если она будет скрыта под маской. Как говорил Юрий Никулин, «даже после небольшой улыбки в организме обязательно дохнет один маленький микроб».

DSC08046.JPG

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg