Павлодардың көлік компаниялары жолаушы тасымалдаудан бас тартпақ

Олар бюджеттен бөлінетін өтемақы көлемін көбейтуді талап етіп отыр

Фото: автордікі

Жергілікті әкімдіктен бөлінетін өтемақы көлемі көбеймесе, 1 наурыздан бастап жолаушыларды жеңілдікпен тасымалдамайтынын ескертті. 

Павлодар қаласында тұрындарға қызмет көрсететін ірі кәсіпорындар жергілікті билікке талап қойып, «қорқытып» алуды әдетке айналдырғандай. Қаңтар айында қоқыс шығаруға жауапты компания бірнеше күн бойы тұрмыстық қалдықтарды жинамай, қаланы қоқыс құрсауында қалдырса, енді қоғамдық көлік иелері «түрлі әлеуметтік топ өкілдерін тасымалдамаймыз» деп сес көрсетті. 

"Өтемақы көлемін көбейтсін"

Павлодар қаласындағы қоғамдық көліктерде 17 әлеуметтік топ өкілдері жеңілдікпен қатынайды. Тасымалдаушы компаниялар оның 10 тобына жеңілдіктерді өз есебінен өтейді. Ал қалған 7 топ өкілдерінің тегін жүруі немесе жолақының жартысын ғана төлеуі  үшін жергілікті әкімдік қаржы қарастырады. Айталық, өткен жылы екінші топ мүгедектері, жасы бойынша құрметті демалысқа шыққандар, жетім және ата-ананың қамқорлығынсыз қалғандар, атаулы әлеуметтік көмек алатын, көпбалалы отбасылардың балалары мен аналары жеңілдікпен жүруі үшін мемлекеттік қазынадан 335 млн теңге бөлінді. Ал биыл бұл мақсатқа 343 млн теңге қарастырылды. Алайда қоғамдық көлік қызметін ұсынушылар мұндай өтемақы «жыртығымызға жамау бола алмайды» дегенді алға тартып отыр. Тіпті, өтемақы көлемі артпаса, жеңілдік қарастырылған топтарды 1 наурыздан бастап тасымалдаудан үзілді-кесілді бас тартты. Алты компанияның басшылары қол қойған ескерту хатты Павлодар қаласының әкімдігіне жолдады. 

«Автобусты жөндеуге қажет бөлшектер, жанар-жағармай бағаларының өскенін ескерсек, бюджеттен бөлінетін өтемақы табыс әкелмек түгілі шығындарды толығымен жаппайды. Сондықтан 7 әлеуметтік топты жеңілдікпен, тегін тасымалдау үшін мемлекеттік қазынадан қарастырылатын сома көлемі көбейгенін қалаймыз. Өтемақы 700-800 млн. теңге төленуі керек», - дейді «Павлодар облыстық көлікшілер одағы» қауымдастығының президенті Василий Рудаков. 

«Оған негіз жоқ»

Әйтсе де, жергілікті билік мұндай талаппен келіспейді. Павлодар қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің секторы меңгерушісі Гүлнар Амиралин тасымалдаушы компаниялардың талабына негіз болар құжаттық дәлелдердің жоқтығын айтты. 

«Алты компания өкілдері қаржылай шығын мен жолаушылар санының көбейгенін алға тартты. Бірақ, олардың есептерін, сөздерін айғақтайтын құжаттар да, негіз де жоқ», - дейді Гүлнар Амиралин. 

Сектор меңгерушісінің айтуынша, жеңілдікпен жүруге құқылы топ өкілдерінің санын «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы ұсынады. Соның негізінде тасымалдаушы компанияларға төленетін өтемақы көлемі есептеледі. Бірақ «Павлодар облыстық көлікшілер одағы» қауымдастығының президенті Василий Рудаков мұндай есептеу жүйесі дұрыс емес деген пікірде.


«Күніне нақты қанша жолаушы қоғамдық көліктер арқылы қатынайтынын бізден артық ешкім білмейді. Жүргізушілер, кондукторлар олардың есебін жүргізіп, әкімдікке ұсынып еді, билік қабылдамай қойды», - дейді Василий Рудаков. 

Ортақ мәміле 

Бірнеше күндік келіссөздер нәтижесінде қос тарап ортақ шешімге келді. Соған сәйкес, 1 наурыздан бастап қоғамдық көліктер барлық әлеуметтік топ өкілдерін еш өзгеріссіз тасымалдайды. Есесіне Павлодар қаласының әкімдігі тиісті сертификаты бар арнайы компанияны жалдап, 1 мамырға дейін жолақының толық құны - 80 теңгені төлейтін жолаушылар легін жеке, тегін немесе 50 пайыздық жеңілдікпен қатынайтындарды жеке есепке алады. Соған сәйкес, өтемақы төленетін болады. 

Айта кетелік, қазіргі уақытта жеңілдік қарастырылған 7 топқа жататын 70 мыңға жуық тұрғынның жолақы шығындарын мемлекет өтейді. Егер қоғамдық көлік иелері оларды тегін немесе жеңілдікпен тасымалдаудан бас тартса, әкімдік пен компания арасындағы келісімшарт біржақты негізде бұзылуы мүмкін. 


 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

«Бір кірпішті 25 теңгеге қалаймын». Қазақстандықтар өз өміріне қаншалықты риза?

Карантин, әрі – зиян, әрі – пайда

Фото:kursiv.kz

Ұлттық экономика министрлігіне қарасты статистика комитеті ерекше зерттеу жүргізген. Әсілінде, алып бара жатқан керемет бір ерекшелігі де жоқ. Тек зерттеудің негізі сондай әсерге жетелейді. Комитет қазақстандықтардың қаншалықты өз өміріне разы екенін зерттеп көрген. 

    Тап қазір қай адаммен пікірлессең де, барлығы жалақының жетпейтінін, несиенің алқымнан алып тұрғанын, азық-түлік пен киім бағасының шарықтап кеткенін айта жөнеледі. Бұған сәл кейінірек ораламыз, алдымен жоғарыда айтқан статистикаға көз жүгіртіп өтейік. Сауалнамаға қатысушылардың 63,5 пайызы өз өміріне риза екенін айтқан. Ризалық білдірушілердің басым бөлігі ауыл тұрғындары екен. «2019 жылмен салыстырғанда өміріне риза респонденттер саны біршама өскен» делінген хабарламада. Әрі қарай хабарлама мәтіні былай өріледі: «63,3 пайыз респондент материалдық жеткілік деңгейі бойынша орта деңгейдегі өмір сүріп жатырмыз деп есептейді. 0,7 пайызы ғана жоғары, тек 0,3 пайызы төменгі жағдайда екендерін айтты». Бұл сауалнаманың қай қалада, қаланың қай ауданында жүргізілгенін қайдам, бірақ шынайы өмірмен соншалықты сәйкес келеді деп айту қиын. 

    Дәл сол статистика комитетінің ақпаратына сүйенсек, биыл жұмысынан қысқарған азаматтар саны күрт артқан. Ал олар осы үшін өміріне риза бола ма? Әрине, жоқ. Осыдан бір ай бұрын еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ТЖ кезінде 4,2 млн адамның жұмыссыз қалғанын ресми жария етті. 

    «4 миллионнан астам адам жұмыссыз және табыссыз қалды. 20 сәуірден бері карантин режимі біртіндеп жұмсарды, соның арқасында жұмыссыздар саны 1 млн адамға қысқарады деген үміт бар. Бизнесті қолдау, экономиканы модернизациялау бойынша үкімет тарапынан жұмыс жүріп жатыр. Шілде айынан бастап еңбек нарығындағы жағдай тұрақталады және жыл соңында елдегі жұмыссыздық деңгейі 6,1 пайызды құрайды деп ойлаймын»,– деген еді министр Біржан Нұрымбетов. 

    Карантиннің көп кәсіпті тұралатып тастағаны анық. Ел соған қарамастан табыс көзін табу үшін жанталасып жатыр. Айдар есімді азаматпен кездейсоқ кезіктік. Алматы облысы, Қарасай ауданы, Көлді ауылында жеке үй құрылысын жүргізіп жатыр екен. Сөйлесе келе олардың міндеті тек кірпіш қалау екенін түсіндім. «Төбесін жабу, ішкі сылақ жұмыстарын жүргізуге келіскен жоқпыз. Басқа тапсырыс  күтіп тұр» дейді. Айдардың айтуынша, құрылыс маусымы басталғалы бері жұмыссыз қалған кезі жоқ. 

    «Біз 6 адам болып топтасып жұмыс істейміз. Қазір Көлді ауылындағы мына үйдің құрылысын бітірдік. Аумағы 12*15 болатын бұл үйдің кірпішін қалап шығуға тура екі апта уақытымыз кетті. Қазір әр кірпішке 25 теңгеден есептейміз. Сонда 30 мың кірпіштің құны 750 мың теңге болады. Оны 6 адамға үлестірсек, әрқайсына 125 мыңнан келеді екен. Екі аптағааз емес»,– дейді Айдар. 

Былтыр бір кірпішті қалау құны 15 теңге болған. Карантин басталғалы бері құрылысшылардың құны шарықтап шыға келген. 

«Қайта біздің бағамыз арзан» дейді құрылысын аяқтап, менімен бірге көлікте үйіне бара жатқан кейіпкеріміз. 

 «Қалада (Алматы) біз сияқты құрылысшылар бір кірпішке 32 теңгеден есептейді. Қымбат аудандарға барса 35-38 теңгеден сұрайтындар да бар. Осы салада келе жатқаныма биыл тура 15 жыл. Арасында автобус паркінде диспетчер болып істеген кездерім де болды. Саудаға да қызығып көрдім. Алайда қайта айналып бәрібір осы салаға келдім. Табысы да қомақты, жұмысын да ықыласпен істеймін. Қазір құрылысқа әбден маманданып алдық. Қандай дәрежедегі үй болса да кірісіп кете береміз»,– дейді ол. 

    Айдармен бірге істейтін жігіттер де бөтен емес, ағайындас туыстары екен. Бәрі бір-біріне жақын, Шамалған ауылында тұрады. 

«Бір-екі күн тынығып алған соң, келесі тапсырысты істеуге барамыз. Төсек-орын, ыдыс-аяқ, құрал-жабдықтарымыз үнемі өзімізбен бірге жүреді. Мақсатымыз – өнімді еңбек етіп ақша табу, соған сай сапалы жұмыс қалдыру. Жұмыс жоқ деп босқа сенделіп жүретін жігіттерге таңғаламын. Шын ниеттенсе екі қолға бір күрек табуға болады»,– дейді Айдар. 

    Ал Нағима есімді келіншек осы Қарасай ауданында шаштараз болып жұмыс істейді. Карантин режиміне байланысты қазір барлық сұлулық салондары жабық тұр. 

«Карантин басталғалы біздің жұмыс та тоқтады. Кішігірім салон болғандықтан сәнге қатысты біршама қызмет түрлерін ұсынамыз. Клиент көп келсе табыс та жақсы түседі. Одан нысанның жалға алу ақысын төлейміз. Өзімізге де жеткілікті артылатын. Енді қазіргі жағдай сәл қиындау тиіп тұр»,– дейді Нағима.  

    Кейіпкеріміз салондар қайта ашылғанша әлеуметтік желі арқылы табыс табудың қыр-сырын үйренсем дейді. Ол үшін арнайы курсқа да жазылып қойыпты. 

«Қазір Инстаграмда копирайтерлікті үйрететін курстар көп қой. Өзіме ұнаған біреуіне ақшамды төлеп, қатысып жатырмын. Ол жерде қалай мәтін жазуды, өз қызметіңді өзгеге сата білуді, түрлі парақшаларды қалай жүргізуді, жалпы әлеуметтік желіні игеруді үйретеді. Егер үйреніп, сәтті нәтиже шығара алсаң ол жерде айына 150-200 мың табыс табуға болады екен. Әрі қашанға дейін шаштараз болып жүреміз, тың мамандықты да игерген дұрыс шығар деп ойлаймын»,– дейді ол. 

Ресми түрде жұмыссыз ретінде тіркелмеген, әртүрлі алып-сатуды кәсіп еткен, күні бойы такси болып отбасын асырайтын азаматтар қаншама. Олардың 80-90 пайызы биліктің ай сайын жариялап отыратын статистикасына өмір-бақи енбейді десек те қателеспейміз. 
    
 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

#Қазақстандағы коронавирус

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

qazexpocongresskz.jpg