Депутаттар жұмыспен қамту бағдарламасын сынап тастады

Олардың айтуынша, бюджеттен қомақты қаржы бөлінгеніне қарамастан, еңбек нарығындағы жағдай өзгеретін емес

Фото: Depositphotos

2011 жылдан бері жұмыспен қамтудың мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруға республикалық бюджеттен 800 млрд теңге бөлінген. Бірақ жұмыссыздық деңгейі 4,8 пайыздан төмендемей тұр.

 «2020-2022 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасын талқылау барысында Мәжіліс депутаты Айгүл Нұркина осы мәселеге назар аударды.

«Талқыланып жатқан заң жобасында мемлекеттік «Еңбек» бағдарламасына алдағы 3 жылда тағы да 186 млрд теңге бөлінбек. Яғни, осы мақсатқа мемлекет қазынасынан бөлінетін қаржының көлемі 1 трлн теңгеге жетеді. Алайда еңбек нарығындағы жағдайдың жақсарар түрі жоқ. Жұмыссыздық еш төмендемей, 4,8% деңгейінде тұр. Ал атаулы әлеуметтік көмек алатындардың қатары күн санап артып келеді. Мұның барлығы, меніңше, жұмыспен қамту бағдарламасының тиімсіздігін дәлелдейді», – деген депутат аталмыш бағдарламаны уақытша тоқтатып, оның тиімділігін таразылау қажет деп санайды.

Ал Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетов жұмыспен қамту бағдарламасы халыққа қажет екеніне сенімді.

 «Әрине, кейбір құралдардың тиімділігі әртүрлі екенімен келісем. Мәселен, арзан шағын несиенің нәтижесінде, шынымен де жаңа жұмыс орындары ашылып жатыр. Соңғы 3 жылда 31,5 мың шағын несие беріліп, адамдар кәсіп бастап, қосымша 26 мыңға жуық жұмыс орны ашылған. Олардың бәрі 20 миллион теңге салық төлеген. Ал енді оқыту бағытына келер болсақ, ол жағынан түйткіл бар. Мәселен, 60 мың адам кәсіп негіздерін оқыса, осы қысқа мерзімді курстардан өткен азаматтардың 55 пайызы ғана жұмысқа орналаса алған. Сондықтан келер жылдан бұл бағытқа өзгеріс енгізбекпіз», – деді министр.

Жалпы, министрлік мәліметіне сүйенсек, 2017 жылмен салыстырғанда, еңбек нарығындағы жағдай біршама жақсарған, 200 мыңға жуық адам жұмысқа орналасып, жұмыссыздық деңгейі 4,1 пайыздан 3,7%-ға азайған, әйелдер арасындағы жұмыссыздық деңгейі 5,8-ден 5,2 пайызға төмендеген.

Палата спикері Нұрлан Нығматулин бағдарлама операторын түсіндіру жұмыстарын жан-жақты жүргізуге шақырды.

«Халыққа жұмыспен қамту бағдарламасы АӘК емес екенін түсіндіру қажет. Бұл кәсіптің негізін үйреніп, жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік беретін бағдарлама. Экономикадағы инвестициялық бағдарламаларда қолданылатын қағида сақталуы тиіс.  Салынған әрбір теңгенің қайтарымы болуы керек. Тек дивидент түрінде емес, нақты жұмыс орындары ретінде. Ашығын айтқанда, жұмыспен қамту саласына қазынадан бөлінген қаржы  жыл сайын өсіп жатыр, ал нәтиже жоқ. Ұлттық экономика министрлігінің дерегі бойынша, 2011 жылдан бері осы мақсатқа 800 миллиард қаржы бөлініпті, ал жұмыссыздардың саны тек 479 мыңнан 443 мыңға азайған. Яғни, бар-жоғы 36 мың адам жұмысқа орналасыпты. Қазір үкімет атаулы әлеуметтік көмек мәселесін ретке келтіріп жатыр, содан кейін, осы бағытты да қолға алу керек», – деп түйіндеді спикер.

banner_wsj.gif

Әлем елдерінің парламентінде гендерлік теңдік сақтала ма?

Соңғы 25 жылда әйелдердің үлесі 2 есе өскен

Фото: Асқар Ахметуллин

Соңғы 25 жылда парламенттегі әйелдердің үлесі екі есе өскен. Халықаралық парламент одағының (Inter-Parliamentary Union) мәліметі бойынша, бүкіл әлемдегі сайланбалы заң шығарушы органдардағы орынның 25 пайызы әйелдерге тиесілі. 

1995 жылдары парламенттегі әйелдердің үлесі бойынша Скандинавия және басқа да дамыған мемлекеттер көшбасшы болып, бірінші орында Швеция тұрған. Қазіргі кезде парламенттегі әйелдер саны бойынша Шығыс Африкада орналасқан Руанда көш бастап тұр. 

Төменгі палатадағы депутаттық 80 орынның 49-ын әйелдер иеленген, соның ішінде 24 орын әу баста-ақ әйел адамдар үшін арнайы квота ретінде бөлінеді. Дүниежүзілік экономикалық форумның байламы бойынша, 2015 жылы Руанда Үкіметі әлемдегі ең нәтижелі биліктің ондығына енген.

Куба Республикасының бір палаталы парламентіндегі 605 депутаттың 322-і – әйелдер, бұл мемлекетте биліктегі әйелдердің үлесі өте жоғары. Одан кейінгі орында Боливия тұр, онда парламен төменгі палатасының 53,3 пайызын әйелдер құрайды. 2019 жылдан республиканы ел тарихындағы алғашқы әйел-президент Жанин Аньес басқарып келеді. 

Ал төртінші орында – Біріккен Араб әмірліктері. Бұл елде парламеттің қызметін ұлттық аймақтық кеңес атқарады, онда президент резолюциясы бойынша әйел адамдарға 50 пайыз квота бөлінген. БАӘ ұлттық кеңесі – заң шығарушы орган емес. Тек заңды талқылау мен оған өзгертулер мен толықтыру енгізуге құқылы. 

Ал Швеция қазір жетінші орынға түсіп кеткен. Ел парламентіндегі әйелдердің үлесін арттыру бағытында соңғы ширек ғасырда Оңтүстік және Солтүстік Америка елдері қарқынды дамыды. Бұл ретте Тынық мұхиты аймағындағы мемлекеттерде алға жылжу аз. Мәселен, Папуа-Жаңа Гвинея және Вануату сынды мемлекеттердің парламентінде әйел адамдар мүлдем жоқ. 

Ал ТМД елдері арасында парламенттегі әйелдер саны бойынша бірінші орында Беларусь келеді, ал әлем елдері арасында –22 орында. Бұл елде парламент төменгі палатасындағы әйел депутаттардың саны 40 пайызды құрайды.

aiel.png

Осы ретте әйелдердің сайлау процесіне қатысуы елдегі саяси еркіндіктің кепілі бола алмайтынын айта кеткен жөн. Айталық, Руанданың өзі Freedom House тұжырымы бойынша, еркіндік рейтингіндегі 100 балдың тек 22-сін жанап, еркіндік жоқ елдердің қатарына кірген. Ал Араб әмірліктеріндегі еркіндік деңгейі 17 баллға бағаланса, Куба Республикасында тіптен төмен – бар-жоғы 14 балл. 

Кейбіл елдерде парламенттегі әйелдер санының артуын арнайы квота енгізілуімен түсіндіруге болады. Парламентаралық кеңестің бас хатшысы Мартин Чунгонг  квота енгізілген елдерде әйелдер өз қабілеттерін барынша көрсете алатынын атап өткен.

Әйелдердің сайлау процесіне қатысуына кепіл берілуі көптеген елдерде өз нәтижесін беріп келеді. Биліктің сайланбалы органдарында әйелдер үшін арнайы квота бөлу тәжірибесі әлемнің 104 елінде қолданылады. 
 

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg