ОПЕК+ бізді не нәрсеге міндеттеді? Қазақстан мұнай өндірісін қысқарта ма?

Пандемияға байланысты мұнай нарығында сұраныс азайған

Фото: Shutterstock

15 шілде күні ОПЕК+ елдері біріккен мониторингтік комитетінің отырысы өтіп, мұнай өндірісі көлемін қысқартуға байланысты ортақ келісімге келді. Бұған дейін ұйымға мүше елдер тамыз айынан жылдың соңына дейін мұнай өндірісін тәулігіне 9,7 млн баррелден 7,7 млн баррелге дейін қысқартуға келіскен. 

Комитет отырысында маусым айында елдердің қысқарту міндеттемесін қалай орындап жатқаны сөз болды. Бұл орайда қатысушылар мұнай өндірісін қысқарту әлемдік мұнай индустриясына оң ықпалын тигізгенін айтады. Түрлі себептермен міндеттемелерін толық орындай алмаған елдер мұнай өндірісіне қосымша қысқартулар жасайтынын жария етті. Мұның ішінде Қазақстан да бар. Энергетика министрлігінің хабарлауынша, мамыр айының алғашқы 12 күнінде республикада мұнай артық өндіріліп қойған. 

Ұлттық экономика министрлігі статистика комитетінің дерегіне сүйенсек, қаңтар-маусым айларында елімізде 38 млн 397 мың тонна шикі мұнай және 6 млн 500,2 мың тонна газ конденсаты өндірілген. Бұл дегеніміз 2019 жылдың қаңтар-маусым айларындағы көрсеткішпен салыстырғанда 1,3 және 3,5 пайызға жоғары деген сөз. 

Бұған дейін энергетика министрі Нұрлан Ноғаев мұнай нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігі үшін Қазақстанның ОПЕК+ келісіміне қосылуы маңызды деп пікір білдірген еді. 

«Мұнай мұнай қоймаларында жатып қалмас үшін орта, ірі және аса ірі кен орындарында мұнай өндірісін шектеу туралы шешім қабылданған болатын. Онда барлық кен орындары үшін міндеттемені әділ бөлістіру мәселесі қаралды. Егер біз осындай қадамға бармасақ онда 2020 жылдың II кварталында қоймаларға мұнай сыймай кетуші еді»,- деді министр. 

Әлем елдерінің мұнай өндірісін белсенді қысқартуын халықаралық энергетикалық агенттік те қолдайды.

«ОПЕК+ елдерінің өндірісті қысқарта бастауы жақсы үрдіс, алайда сұраныстың тым қатты құлап кетуіне байланысты мұның өзі балансты қалыпқа келтіруге жеткіліксіз болып отыр»,- деген ХЭА басшысы Фатих Бироль үш негізгі ұсыныс жасаған еді.

Біріншіден, қысқарту жайлы нақты шешім қабылдаған елдер сол іске мейлінше тез кірісуі тиіс. Екіншіден, мемлекеттің қаржы органдары нарықтық көрсеткіштердің ауытқуының алдын алу үшін нақты шаралар қабылдауы тиіс. Үшіншісі – ХЭА-ның артық стратегиялық мұнай қоры бар елдерді нарықтағы артық-ауыс баррелдерден арылуға шақыруы. 
Қазақстан қаржы қауымдастығының зерттеуінше, соңғы аптада біршама тұрақталып қалған мұнай бағасы алдағы уақытта өсе түсуі мүмкін. 

«Келесі айдан бастап Brent маркасы барреліне 44,6 доллар көлемінде болады деп болжанады. Сауал жүргізу кезінде (03.07 – 10.07) Brent мұнайы барреліне 42-43 доллардан саудаланып жатты» дейді сарапшылар. 

Қауымдастық келтірген дерек бойынша коронавирустің өрши түсуіне қарамастан ел экономикасының даму көрсеткіштері жоғары болмақ. 

«Осылайша, 12 айдан кейін Қазақстанның ЖІӨ-нің жылдық өсімі орташа есеппен 1,2 пайыз деңгейінде күтілуде, бұған дейінгі аймен салыстырғанда 0,8%-ға төмен. Естеріңізге сала кетейік, ұлттық экономика министрлігі 2020 жылы Қазақстанның ЖІӨ өсімі минус 0,9 пайызды құрайды деп болжаған болатын. Алайда, өндіріс пен ЖІӨ қызмет көрсету секторының өсуінің арқасында оң динамиканы көрсете алатынын байқатты. Сонымен қатар, 2020 жылдың бірінші жарты жылдығында Қазақстанның ЖІӨ 1,8 пайызға төмендеді» деп келтіреді қауымдастық. 

16 шілдедегі дерек бойынша Brent маркалы мұнай бағасы 1 пайызға өсіп, 43,33 долларды құраған. WTI бағасы 0,92 пайызға көтеріліп 40,70 долларға жеткен. 
Ал Ұлттық банктің бүгінге бекіткен теңге бағамы бойынша, 1 АҚШ доллары – 412,24 теңге, 1 еуро – 470,98 теңге, ал 1 рубль – 5,81 теңгені құрайды. 

 


 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

Пандемия еңбек нарығына қандай өзгеріс енгізді?

Солтүстік пен орталықта еңбек күші жетіспейді, ал оңтүстікте жұмыс орындары тапшы

Коллаж: Вадим Квятковский

Карантин елдегі еңбек нарығына, жұмыспен қамту саласына елеулі өзгеріс енгізді. Еңбек нарығындағы көктемді тыныштықтан кейін білікті мамандарға деген сұраныс бірден артып, өңірлерде еңбек ресурсы теңсіздігі тереңдей түскен. 

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты Еңбек ресурсын дамыту орталығының дерегі бойынша, жарты жылдан бері  enbek.kz электронды биржада жарияланатын вакансиялар саны ай сайын 10-26 пайызға қысқарып келеді. Жұмыс берушілерден ең аз ұсыныс сәуір айында түскен – бүкіл Қазақстан бойынша бар-жоғы 25 жұмыс орны бос болған.  Бос жұмыс орындарының бұндай дефициті соңғы бірнеше жылда бірінші рет қалыптасыпты. Орталық сарапшылары бұны сәуір айында  төтенше жағдайға байланысты ел экономикасында қалыптасқан белгісіздікпен байланыстырады. Орталық талдауы сәуір айында ресми жұмысы болса да, табыссыз қалғандардың саны 4,2 миллионнан асқанын көрсетеді. Алайда елдегі жұмыссыздыққа қатысты ресми статистика өзгеріссіз – 4,8 пайыз деңгейінде қалған. 

WhatsApp Image 2020-07-29 at 11.30.04 AM.jpg

Карантин бітіп, көптеген кәсіпорындардың жұмысын қайта бастауы еңбек нарығына бірден әсер еткен. Алғашқы «жұмыс айларында» техникалық тұрғыда жұмыссыз орынғандардың санын бірден 735 мыңға қысқартты. Ал мамыр-маусым айларында елдегі бос жұмыс орындарының саны бірден 2,8 есе өсіп, 712 мыңға жеткен. Бұл  көрсеткіш дағдарысқа дейінгі кезеңнен де асып түскен. 

Жұмыс берушіге қандай маман керек? 

Басты себеп – кейбір салаларда жұмыс күшіне деген сұраныстың артуы. ІІ тоқсанның қорытындысы бос жұмыс орындарының басым бөлігі (43 пайыз) құрылыс, көлік және өндіріс саласына тиесілі екенін көрсетті. 

Құрылыс нысандары мен «Жұмыспен қамту жол картасының» аясында жүзеге асырылып жатқан жобалар үшін өңірлерге тас қалаушыл, бетон құюшы, жұмысшы, сырлаушы мен ағаш ұсталары көптеп қажет. 

Қазіргі кезде Қазақстандағы ең қат маман – жол салатын жұмысшылар. Елімізде жол құрылысы мен жөндеу жұмыстары үшін 12 мыңнан аса жұмыс қолы керек. Алайда жол салғысы келетіндердің қатары 4 есе аз. 

Қазақстандық жұмыс берушілер арасында сұранысқа ие топ – кәсіби білікті мамандар. Ел бойынша бұндай 42 мыңнан аса бос жұмыс орны бар. Ұлттық қызметтер жіктеуішіне (жұмыспен қамту саласындағы техрегламент) сәйкес, бұл категорияға өз саласындағы білімі мен біліктілігі жоғары мамандар жатады. Бұл ретте сөз топ-менеджерлер туралы емес, инженер, зерттеуші, сарапшы, дәрігер және жоғары білікті ұстаздар туралы болып тұр. Еңбек ресурсын дамыту орталығы мамандарының айтуынша, бұндай қызметкерлерге сұраныс әрдайым жоғары. Олардың еңбек нарығындаға үлесі де жоғары: әр аймаққа байланысты 18-47 пайыз аралығында. 

Мемлекеттік еңбек биржасында жарияланған түйіндемелерге жасалған талдауға сүйенсек, басым көпшілігі (5 мыңнан аса) офис-менеджер, эколог пен заңғар қызметін іздеп жүр. Алайда қалың әкімшілік қызметкерлер ешкімге керек емес, бұндай мамандарға деген сұраныс ұсыныстан 5 есе төмен. Бұл салада жұмыс іздеушілердің қатарының артуына карантин кезінде бірқатар кәсіпорындардың (кинотеатр, банкет залдары) жұмысын тоқтатып, ал қызметкерлерінің басқа жұмыс іздеуі себеп болуы мүмкін. 

WhatsApp Image 2020-07-29 at 11.24.52 AM.jpg
.
ЕРДО-ның ІІ тоқсан қорытындысы бойынша жариялаған талдауы аймақтарда еңбек ресурсының бөлінісі үлкен түйкіл болып тұрғанын байқатады. Мәселен, Қостанай, Қарағанды, Ақмола мен Шығыс Қазақстан облысы бойынша жарияланған вакансиялар жұмыс іздеп жүргендерден 2-3 есе көп. Солтүстік-шығыс және орталық өңірлерге инжернер, жұмысшы, механик, дәнекерлеуші мен мұғалімдер қажет. Бос жұмыс орындары Нұр-Сұлтан мен Алматы қалаларында көп: жырты жылда 60 мыңнан аса вакансия жарияланған. 
Бұл ретте айта кетерлік жайт, солтүстік облыстардағы айлық жалақы көлемі, батыс өңірлерімен салыстырғанда, аса жоғары емес. Ресми статистика бойынша Қостанай мен Ақмола облыстарында бұл көрсеткіш 144 мыңнан аспайды, ал ШҚО мен Қарағанды облыстарында – 169 мың теңге. 

Ал оңтүстік облыстарда, керісінше, еңбек күші көп те, жұмыс орны жоқ. Қазіргі кезде жұмыс іздеп жүрген қазақстандықтардың үштен бір бөлігі  – оңтүстіктің тумалары. enbek.kz сайтында жариялаған түйіндемелердің 15 пайызы – Түркістан облысына тиесілі. Бұл өңірде 36 мыңнан аса адам жұмыс іздеп жүр. Еңбек күші артық облыстардың ішінде екінші орында Жамбыл облысы тұрса, үшінші орында – Алматы облысы. 

«COVID-19 пандемиясы Қазақстанның еңбек нарығындағы белсенділікті едәуір төмендетті. Көбіне кәсіби біліктілігі төмен, тұрақты жұмысы жоқ адамдар зардап шекті. Сала бойынша қарастырсақ, соңғы жылдары жұмыспен қамтуда маңызы артып келе жатқан – қызмет көрсету саласы қатты соққы алды», – деп атап өтті орталық мамандары. 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

#Қазақстандағы коронавирус

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg