Күл жинауға қатысты дауға нүкте қойылды

Күлді рұқсатсыз жинап сатқандардың ісі заңдастырылатын болды

Фото: ашық дереккөздерден

Бұған дейін Павлодар облысында күл үшін текетірес болып, тәртіп сақшысының қызметтен шеттетілгенін жазған едік. Бұл мәселе осы уақытқа дейін егжей-тегжей сараланып, билік пен бұқара бір байламға келді. 

Күл жинау оңай ма?

Көктем келе Ақсу қаласына қарасты Береке ауылының тіршілігі қызады. Тұрғындар Екібастұз қаласындағы ГРЭС-1, ГРЭС-2 зауыттарынан шыққан күлді көлдің бетінен қалқып алып, микросфера шығару үшін жинайды. Күні-түні бел жазбай жинаған күлді тапсырып, күнделікті нәпақасын содан табады.  

Десе де, тұрғындар күлді күнде жинамайды. Бұл - қысқа уақыттық олжа ғана. Яғни, тек қар кетіп, көлдегі мұз еріген тұста зауыттан шыққан күлді қалқып алуға болады. Бұл іске жергілікті тұрғындар тыңғылықты дайындалады. 

Мамықтай жеңіл күлді қолмен жинап алу әсте мүмкін емес. Ол үшін басы темірден төртбұрыш болып жасалған, ағаш сабы бар құрал керек. Оның басына арнайы материалдан тігілген қапты байлайды. Тұрғындардың барлығы дерлік күл жинайтын бұл құралды өздері тігіп, дайындап алады. Әйтпегенде, әрқайсысын 6 мың теңгеге сатып алулары керек. Бұл бағаны кез келген ауылдықтың қалтасы көтере бермейді. 

 

 

 

Сол құралды асынып, қаптарын дайындап, ауылдан бірнеше шақырым жерде жатқан көлге қарай бет алады. Күнкөріс қамымен бұл іске жас та, жасамыс та, ер де, әйел де барады. Қапты толтыру үшін су өткізбейтін киімдерін киіп, белуарға дейін көлге кіреді. Бір адам күніне 70-100 қап жинауы мүмкін. Желді, жаңбырлы күндері табыс табамын деу - әурешілік. Себебі көлдің бетіне күл жиналмай, тұрғындар бос қайтады. 

Ал қаптарын толтырып алса, сол жерде ресми түрде күл жинауға рұқсат қағазы бар бірнеше компанияға тапсырады. Жергілікті жұртшылықтың айтуынша, сатып алушылар бір қапты 250-500 теңгеге бағалап, оны микросфера дайындайтын отандық және шетелдік кәсіпорындарға келісін 50-60, тіпті 100 теңгеге сатады. Сонда бір қап күлді 5 мың теңгеге дейін өткізуге болады. Енді алыпсатарлардың бір қаптан табатын табысын есептей беріңіз. Бұл жайт күні-түні көл басында еңбек еткендердің наразылығын тудырмай қоймады. 

«Күл жинау оңай іс емес. Аз да болса ақша табайық деп қиындығына қарамастан жинаймыз. Бірақ, бізден бір қапты 250 теңгеге алып, оны 10, тіпті одан да көп есеге сату – халықты қанау әрі еңбегін бағаламау деп білеміз. Сондықтан қояр талабымыз – бір қапты 250 теңгеден жоғары бағаға сатып алсын», – дейді Еркебұлан есімді азамат. 

Даудың басы...

Жеке компаниялардың бағаларына келіспеген кейбір жұмысшылар көл басынан 7-8 қап күлді алып шығып, жақын орналасқан ауылдардағы қабылдау пунктеріне келісін 50 теңгеден өткізетін көрінеді. Микросфера өндірісіне қажет шикізаттан айырылып қалған кәсіпорындар тұрғындардың мұндай әрекетін құп көрмейді. Жалпы, микросфера – алюмосиликатты ұсақ түйіршіктер. Ол - мұнай өндірісі мен құрылыста таптырмас бөлшек. Көлемі небары 500 микрон болатын бұл шар тәріздес өнім ұңғымалар қазуда, цемент қоспаларына араластырып, оның беріктігін нығайтуда кеңінен қолданылады. Сәйкесінше, сұраныс та жоғары. 

Оны шығаратын кәсіпорындар тұрғындардың өз еркімен, еш рұқсатсыз көлдің бетінен күл жинап, жеке пунктерге тапсыруын дұрыс емес деп санайды. Соның салдарынан екі тарап арасында түсініспеушіліктер жиі туындайды. Тіпті, өткен жылы компаниялар жалдаған күзет фирмасының өкілдері көлдің аумағына кіріп, қап-қап күл шығармақшы болған тұрғындарға оқ атқаны бар. Тұрғындардың өздері мұндай әрекетке еріккеннен емес, ресми жұмыс болмағандықтан барып отырғандарын айтады. 

Ал Достық ауылдық округінің әкімі Жамбыл Қайырхановтың айтуынша, еңбек етемін деген адамға жұмыс табылады. 

«Біздің округте, жақын жатқан Қалқаман кенті мен Ақжол ауылында бос жұмыс орындары бар. Шаруа қожалықтарының өздері 10-ға жуық жұмыс орнын ұсынып отыр. Бірақ, 70-80 мың теңге айлыққа ешкімнің жұмыс істегісі келмейді. Кейбіреулері биржа арқылы ұсынған жұмыстардан да «жалақы аз» деп бас тартады. Сондықтан табысы анағұрлым көп күл жинау ісіне кіріседі», – дейді ауыл әкімі. 

Еңбектері лайықты түрде бағаланбағанына ашынған тұрғындармен Ақсу қаласының әкімі Балғабай Жұмағұлов та бірнеше рет кездесіп, көпшілікпен ортақ мәмілеге келудің амалын қарастырды. Сөйтіп, жергілікті билік пен тұрғындар бір байламға келді. Бұдан былай тұрғындардан күл бірдей бағамен қабылданатын болды. Тек ол үшін күл жинайтын азаматтар жеке кәсіпкерлік ашып, сол жерден күл алуға рұқсат берілген компаниямен өзара келісімшарт жасап, іс-әрекеттерін заңдастыруы тиіс. Талайдан бері келе жатқан дауға нүкте қойып, заңды түрде табыс табудың жалғыз жолы - осы. 
 

banner_wsj.gif

Потенциал водородного топлива ограничивается издержками на его производство

Однако инвесторы могут опережать кривую восприятия

Фото: Alex Kraus / Bloomberg News

Водород – это весьма много­обещающее экологически чистое топливо. Проблема в том, что его стоимость все еще слишком высока, как и цена акций тех компаний, которые могли бы помочь реализовать его потенциал.

Этот газ, который уже сегодня используется во многих промышленных процессах, способен снизить объем выбросов углекислого газа в атмосферу в тех отраслях, где сложно отказаться от применения углеводородов, а также сделать возобновляемую энергию транспортабельной. Технология, необходимая для реализации потенциала, достаточно развитая и надежная. Однако она все еще нуждается в промышленном масштабировании, чтобы снизить издержки на производство и конечную стоимость.

Между тем на фондовом рынке эта технология уже наделала много шума. В прошлом году цена акций компаний – производителей водородных топливных элементов, способных приводить в движение грузовики или поезда, а также электролизеров, необходимых для производства так называемого «зеленого» водорода, в большинстве случаев выросла более чем вдвое.

potencial-vodorodnogo-topliva-ogranichivaetsya-izderzhkami-na-ego-proizvodstvo.png

Инвестиции в эту сферу осуществлялись и раньше. Так, интерес к водороду вспыхнул на короткое время в 1990-е годы и погас. Однако сегодня ситуация изменилась. Во-первых, правительства большинства стран мира намерены снизить свою зависимость от углеводородов. Во-вторых, источников возобновляемой энергии, необходимых для производства «зеленого» водорода, теперь множество. Кроме того, многие промышленные отрасли столкнулись с необходимостью снижать выбросы углекислого газа.

Например, производители грузовиков работают над созданием электромобилей, которые бы соответствовали новым жестким стандартам по выбросам углекислого газа (стандарты вступят в силу в 2030-х годах в Европе и в американском штате Калифорния).

В автомобилях, предназначенных для передвижения на небольшие расстояния, вполне могут использоваться литий­-ионные аккумуляторы, как у Tesla. Однако для тяжелых грузовиков, преодолевающих большие расстояния, легкие водородные топливные элементы, которые можно заправить всего за 15 минут, являются более подходящим источником экологически чистой энергии.

Со временем подобные технологии могут использоваться в поездах, на кораблях и даже на самолетах. Кроме того, водород является единственным экологически чистым топливом, способным обеспечить необходимую тепловую энергию для производства стали и цемента – двух крупных источников промышленных загрязнений.

«Зеленый» водород образуется, когда возобновляемая энергия приводит в действие электролизер, который расщепляет воду на водород и кислород. Таким образом, водород может накап­ливать избыточную энергию ветра и солнца для последующего использования либо сжижения для транспортировки и экспорта.

potencial-vodorodnogo-topliva-ogranichivaetsya-izderzhkami-na-ego-proizvodstvo1.png

В этом весьма заинтересованы правительства различных стран мира. Они, во-первых, взяли на себя определенные обязательства по снижению уровня выбросов углекислого газа; во-вторых, растут объемы электроэнергии, производимой источниками возобновляемой энергии, которые нужно хранить или экспортировать; в-третьих, сохраняется общественное давление по поводу изменения климата; кроме того, возрастает осознание необходимости обеспечивать национальную энергетическую независимость. В этом году водород стал центральным элементом планов бюджетного стимулирования во многих странах Европы и Азии. Инвестиции размером в миллиарды долларов должны ускорить индустриализацию технологии, сократить издержки и расширить процесс ее внедрения.

Однако есть здесь и инвестиционные риски. Один из них заключается в том, что этот процесс будет негативно влиять на маржинальность до тех пор, пока с рынка не уйдут спекулянты и не произойдет его консолидация. Это будет способствовать его переходу в зрелое состояние точно так же, как это произошло в индустрии солнечных батарей. Другой риск, существующий прямо сейчас, – это то, что инвесторы вынуждены переплачивать за акции, так как их стоимость находится на пике.

За последний год производителей топливных элементов накрыла целая волна корпоративных инвестиций, прежде всего в автомобильную промышленность. Компания Cummins приобрела Hydrogenics; Daimler и Volvo создали совместное предприятие; Bosch лицензировала технологию PowerCell и увеличила свою долю в Ceres Power. Все это подстегнуло рост цены акций таких компаний, как канадская Ballard и американская Plug Power, выросших в цене более чем вдвое.

Еще одна популярная ниша – это электролизеры. Волна мегапроектов подтолкнула акции компаний McPhy, Nel Hydrogen и ITM Power к годовому росту на 168, 229 и 731% соответственно.

Впрочем, осторожные инвесторы могут предпочесть акции таких авторитетных европейских газовых гигантов, как AirLiquide и Linde. Эти компании знают, как производить и распределять промышленные газы, в том числе и водород, а также владеют долями в компаниях – производителях электролизеров и в крупных водородных проектах.

Бесспорно, для водородного бума существуют по-настоящему веские причины. Однако путь к повсеместному внедрению этой технологии будет долгим.

Перевод с английского языка осуществлен редакцией Kursiv.kz

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg