Қоғам белсенділері «СК-Фармация» мен ӘМСҚ-ның жаңа басшыларына жаппай қарсы шықты. Олар кімдер?

Экс-басшылар Тоқаевтың сынына іліккен

Коллаж: автордікі

Тәуелсіздік алғалы бергі тарих-намамызға үңілсек, биліктің сындарлы, берік қадам жасаған мезетін саусақпен санап алатын шығармыз. 

Тәуелсіздік алғалы бергі тарих-намамызға үңілсек, көз үйренген бір топ адам шыр айнала безек қағып қызмет біткенді қолғапша ауыстырып келеді. Қай бір жылы қаржы саласын билеп-төстеген шенеуніктің денсаулық саласы тізгінін ұстағанын да көргенбіз.

Тәуелсіздік алғалы бергі тарих-намамызға үңілсек, үкімет ешқашан халыққа құлақ асқан емес. Олар ұлан-ғайыр Қазақстан аумағында халық бар деп ойлар ма екен өзі?

Осы жолы да солай болған сияқты. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметтің кеңейтілген отырысында «СК-Фармация» мен әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) басшыларының әрекетін сынға алды. Олар туралы әлеуметтік желіде жеріне жеткізе жазылып жатыр. Сондықтан оны қайталамайық. Президент сынынан соң көп өтпей «СК-Фармация» басшысы Берік Шәріп пен ӘМСҚ тізгінін ұстаған Айбатыр Жұмағұлов қызметтерінен кетті. Есесіне жаңа басшылар да көп күттірмеді. Дипломатын ұстап, есіктен сығалап әрең тұр екен. Берік Шәріптің орнына келген Ерхат Исқалиев үнемі майлы жілік мүжіген, қолы басшылық қызметтен босамаған адам болып шықты. Әрі анау-мынау емес, бюджет есебінен шекесі шылқып күн көретін секторларды басқарған: Қазақстан даму банкінің атқарушы директоры; «БРК-ЛИЗИНГ» басқарма төрағасы; «ҚазТемірТранс» президенті; «Қазақстан Темір Жолы» вице-президенті; «Самұрық-Қазына» қоры «Транспорт және Логистика» салалық дирекциясының директоры. Соңғы қызмет орны – «Атамекен» кәсіпкерлер палатасында болған. 

ӘМСҚ-ға келген Болат Төкежановтың да көрген-білгені ешкімнен кем бола қоймас. АҚШ-та мемлекеттік басқару саласындағы мектеп пен мемлекеттік академияны тәмамдағаны да оған біраз айбар берсе керек. Кейін денсаулық сақтау министрлігі құрылымында жұмыс істеген. Вице-министр және жауапты хатшы болған. Әсіресе, соңғы лауазымда жүріп үлкен-үлкен ақшаның тағдырына да жауапты болған... әлде жауапсыз болған... Әйтеуір, кешелі бері желге ұшқан ақша һәм Төкежанов төңірегінде абың-күбің әңгіме көбейіп сала берді...

Белгілі саясаттанушы Ерлан Сайыров осы тағайындаулардан соң үкіметке деген наразылығын ашық білдірген. 

«Үкіметтің қоғамға құлақ аспайды. «СК-Фармация» мен ӘМСҚ басшыларын тағайындау процесін билік пен қоғам арасындағы диалог негізінде іске асыруы керек еді. Кеңесе отырып есімі елге белгілі әрі азаматтар сеніміне ие болған жандарды әкелу керек еді. Олай істей алмады. Адамдардың үкіметке деген сенімі одан әрі жоғалды. Бұл екі квазимемлекеттік құрылым азаматтарға моральдық һәм физикалық зиян шектіреді. Дәл осы құрылымдарға халықтық бақылау орнату мәселесін көтеру қажет. Біз халық сеніміне ие бола алатын үкіметке мұқтажбыз. Халық сеніміне ие бола алатын адамдар билікке келуі тиіс. Басқа жолы жоқ» деп жазады саясаттанушы. 

Желі қолданушысы Эльдар Кнардың айтуынша, ӘМСҚ басшылығына келген Болат Төкежанов Қазақстанның дүниежүзілік банкке 80 млн доллар қарыз болып қалуына себепкер болған жан. 

«Ол ақша отандық денсаулық сақтау саласының игілігіне жұмсалды деп айтылды. Сол 80 млн қайда және қалай жұмсалды? Енді қазақстандықтар сол ақшаны 92 млн етіп қайтаруы тиіс. Сондай-ақ былтыр дүниежүзілік банктің қазақстандық Success K компаниясымен бірлесе отырып 742,2 млн теңгеге консультациялық қызмет көрсету туралы келісім жасасқан дау-дамайы есте болар. Бұл жобаға Төкежановтың қатысы бар ма? Анықтау керек! Менің айтарға сөзім жоқ... Бәрі түсінікті... Қош бол, Қазақстан! Біз бәрібір мемлекет бола алмадық» деп жазады ол. 

Журналист Серікжан Мәулетбай да бұл тақырыпқа пост арнаған. 

«СК-Фармация» жаңа басшысы Ерхан Исқалиев ҚТЖ-да қазіргі премьер-министрмен бірге жұмыс істеген. Тоқаев «Бұл қандай ұйым, онда кімдер жұмыс істейді және олар неге үнемі бізді ұятқа қалдырады? 15 жыл бойы осы ұйым туралы естіп келе жатырмын. Бәрі сонда жұмыс істегісі келеді, ұйым айналасында кланаралық мүдделер де бар» деп мәлімдеді. Не істеу маңызды емес, ең бастысы әдемі айта білу. 

   ... ӘМСҚ-ға келген Болат Төкежанов расымен министрлікте жауапты хатшы болған. Бірақ 2019 жылдың қыркүйегіне дейін. Соңғы жұмыс орны – дүниежүзілік банктің әлеуметтік медициналық сақтандыру бойынша жобаны басқару тобы. Ол жерде жобаның ұлттық үйлестірушісі болған. Ол айтпақшы, жауапты хатшы қызметінде отырып осы жоба бойынша құжатқа қол қойған. Осы жоба бойынша тек PR-дың өзіне 1 млрд-тан астам теңге бөлінген» деп жазады ол. 

Журналист Ерқанат Көпжасарұлы желідегі парақшасында «СК-Фармация» сияқты мекеменің тіпті қажетсіз екенін жазады. 

«СК-Фармацияға» Асқар Мәминнің өз адамы келді. Ерхат Исқалиевтің жүріп өткен жолына қарап оны бір мықты менеджер деп айту қиын. Күйіп тұрған жерге қалай әкеле салғаны тағы түсініксіз. Түсіндірген ешкім жоқ. Халықты елемейді, ескермейді. Жәй ғана бір суретімен ақпаратты шығара салды. Қалғанын өздерің тауып алыңдар дегені ғой. Қоғаммен байланыс дегенді бұлар түсінбей кететін сияқты. Жалпы «СК-Фармацияның» қажеті қанша? Денсаулық сақтау министрлігі өзі ақ бақылауына алуға болады емес пе? Министрліктегі фармациялық бақылау комитеті не бітіріп отыр?!» дейді. 

HOLA News журналисті Айнұр Коскинаның зерттеуінше, Қазақстан халықаралық қайта құру және даму банкі арқылы дүниежүзілік банктен 80 млн доллар қарыз алған. 2017 жылдың 30 мамырында ел парламенті қарыз туралы келісімді ратификациялаған. Қарызды 10 жыл бойы өтейміз. Денсаулық сақтау министрлігі «Success K» ЖШС-мен 696 699 940 теңгеге келісім жасасқанын растаған. Оның ішінде «әлеуметтік медициналық сақтандыру жобасы» үшін медиа және PR-шараларына арналып 1 млрд теңге және 209 008 долларға келісім жасалғаны да айтылған. Жобаның қаржылық есебін министрліктің жаухатшысы Болат Төкежанов бекіткен. 

    Осыншама енапат ақша қайда жұмсалды, қалай жұмсалды, әділ бөлінді ме, әділетсіз желге ұшты ма, бұл енді ұшы-қиыры жоқ ұлы жұмбақ. Жалпы, бізде жұмбақ көп. Жұмбақтар бірінен соң бірі шешімін таба ма, әлде жұмбақ үстіне жұмбақ жамала ма, оны уақыт көрсетер. 


 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

Онкологиялық аурудан құлан-таза айығып шығуға болады. Ол үшін не істеу керек?

Алматы облыстық ауруханасы онкология бөлімінің меңгерушісімен сұхбат

Фото: жеке мұрағаттан

Қатерлі ауру – қоғамның қатерлі тақырыбы болып тұр. Дәрігерлер уақытылы скринингтерден өтіңдер деп дабыл қағады. Осы орайда Алматы облыстық ауруханасы онкология бөлімінің меңгерушісі Естөре Қарғабаевпен сұхбат құрдық. 

– Естөре Жайтөреұлы, сіз басқаратын бөлімге көбіне кімдер келеді? Ерлер ме, әйелдер ме?

– Аймақтық көпсалалы клиникамызға әйелдердің көбірек келетіні жасырын емес. Олар негізінен сүт безі обыры, эндометрия обыры, жатыр мойны обыры және аналық без ісігі диагноздары бойынша ем қабылдайды. Ал ерлердің көбі рактың жеңіл түрі бойынша түседі мұнда. Біразы темекі шегіп, соның салдарынан қатерлі ісікке ұшырап жатқандар. Оларға ас қорыту, асқазан рагы диагнозы қойылған. Біз Оңтүстік Кореяға барған кезімізде ол жақта темекі тартуға қатаң тыйым салғанын байқадық. Егер жұмыста темекі тартатын болса онда сөзге келмей жұмыстан шығара салады. Тәртіп қатал. Соның арқасында 20 жыл ішінде ол елде қатерлі ісіктің жеңіл түрі әлдеқайда азайған. 

– Әйел адамдарда қатерлі ісіктің қанша түрі кездесуі мүмкін?

– Соңғы уақытта гинекологиялық қатерлі ісік түрлері артып бара жатыр. Бұл алаңдатарлық жағдай. Гинекологиялық қатерлі ісіктің ең жиі кездесетін түрлері деп – жатыр мойны обыры, аналық без обыры, эндометрия обыры және сарпай (вульва) обырын айта аламыз. 2019 жылы 468 әйел гинекологиялық обырға шалдыққан. 23,5 пайызы – жатыр мойны обыры, 43,2 пайызы – аналық без қатерлі ісігі, 33,3 пайызының эндометрия обыры дертіне ұшыраған. Жалпы, онкологиялық дерт соңғы бес жылда сәл болса да азайды. 2014 жылы 100 мың адамға шаққанда 145,6 промилле болса, 2019 жылы бұл көрсеткіш 124,1 промиллеге дейін төмендеді. 

PHOTO-2019-05-22-21-05-14 (23).jpg

– Онкология десе көпшілік оны бірден жазылмайтын дерт деп түсінеді...

– Иә, солай ойлап, ем  қабылдаудан бас тартатын жағдай да кездеседі. Шын мәнінде бұл аурудан құлан-таза айығып шығуға болады. Ол үшін сенім керек. Мысалы, бізде Сағатбек есімді емделуші 1996 жылдан бастап ем қабылдаған. 2018-2019 жылдары да өкпесіне операция жасатты. Ол кісінің дерті төртінші сатыда бір-ақ анықталған. Соған қарамастан бірнеше химиотерапияға, ауыр операцияға шыдады. Нәтижесінде қазір біржола сауығып кетті. Бір ғана сол кісі емес, біздің ем-шарамыздың арқасында сауығып кеткен адамдар сонау Израиль, Оңтүстік Кореяға бармай-ақ тәуір болуға болатынына көз жеткізді. 
Негізінде онкологиялық аурудың алдын алудың екі жолы бар: Алғашқысы – салауатты өмір салтын ұстану. Екіншісі – арнайы скринингтен өтіп тұру. Мұндай скринингтер клиникаларда тегін жүргізіледі. Адам денсаулығына қаншалықты көңіл бөлсе, бізге де дертпен күресу соншалықты оңай. Алматы облысының аумағы өте кең. Біз жалғыз аурухана болғандықтан көбінің аяғы жетпей жатады. Тіпті жақын тұратын Талғар, Қарасай сияқты ауданның өзінен адамдар аз келеді. Келсе де аурудың соңғы сатысында қаралады. Біз оларды үнемі шақырамыз. Сөйтсек, біразы «бұл не деген тегін скрининг» деп күмәнданады. Бірақ бұл рас. Біз тегін тексеру өткізіп, оларда қауіпті дерттің ұшқыны бар ма, жоқ па, анықтап отырамыз. Тек шақырып қана қоймай, ай сайын аудан орталықтарына өзіміз де барып, скрининг жасаймыз. 

– Облыстық аурухана базасында операцияның қандай түрлері жасалады?

– Бұл ауруды емдеу үшін үш негізгі әдіс және олардың қоспасы пайдаланылады. Олар – хирургиялық ем, сәулемен емдеу, химиотерапия, қабаттастырылған ем және құрама ем. Хирургилық емнің өзі түбегейлі және паллиативтік болып екіге бөлінеді. Түбегейлі операция – қатерлі ісікті сау тіндер шеңберінде кесіп алып тастау. Хирургия ойдағыдай іске асса онда науқасты біржола жазып жіберетін екі ұстаным бар – абластика және антибластика. Абластика – операция кезінде қатерлі ісік клеткаларының шашырап таралуын болдырмауға бағытталған шаралар кешені. Операцияның абластикалық дәрежесін футлярлық және зоналық принциптерді сақтау арқылы арттыруға болады. Ал антибластика – операция кезінде негізгі ісіктен бөлініп қалған жеке клеткаларды жоюға бағытталған шаралар. 

– Жыл сайын сіздерге келетін науқастар саны қанша?

– 2019 жылы онкологиялық қатерлі ісік диагнозымен 1700 науқас тіркелсе, соның 732-сі ер адам, 968-і – әйелдер. Негізі қатерлі ісік алғашқы сатыда анықталса жазылып кету мүмкіндігі 80-85 пайыз деп бағаланады. Ал ауру кеш анықталса, онда жазылып кету мүмкіндігі тым төмен, яғни, 15-20 пайыз төңірегінде ғана. 

– Қазір аурухананың материалдық жағдайы қалай? 

– Медициналық жабдықтау мәселесі толық шешімін таппай отыр. Аудандардағы маммографтардың тозу пайызы 96 пайызға жеткен. Бұл скрининг сапасына әсер етеді. Сондай-ақ біраз аудандарда скрининг жүргізуге бағытталған колоректальды обырды ерте анықтау үшін пайдаланылатын видеоколоноскоп құрылғысының жоқтығына байланысты емделушілер шалғай өңірден біздің клиникаға келуге мәжбүр болып отыр. Алда жаңа ғимаратқа көшу жоспарланған. Соған байланысты компьютерлік томография және магнитно резонансты томография аппараттарымен қамтамасыз етілеміз деген үлкен үмітіміз бар. 

– Байқап отырғанымыздай сіздерде жас мамандар көп жұмыс істейді екен. 

IMG_8386-25-05-19-01-43.JPG

– Клиникамызды медицина ғылымдарының кандидаты Саяхат Тәуірбекұлы Олжаев басқарып отыр. Клиникамызда көптеген жоғары дәрежелі мамандар жұмыс істейді, оның ішінде 2 медицина ғылымының кандидаты, 2 профессор, 5 жоғары санатты дәрігер бар. Килиника қызметі өте сапалы жүргізіледі. Мекеме басшысының орынбасары Данияр Алдынгуров, консультативті диагностика бөлімінің меңгерушісі Меруерт Жүнісова, онкогинеколог Әсел Жақсылықова, паллиативтік бөлімше меңгерушісі Гүлнұр Нұрланова, хирург дәрігер Асылбек Әбжәлелов, онкомаммолог Дәулет Айдаров, басқа да өз ісіне асқан жауапкершілікпен қарайтын мамандар бар. Олар жұмысқа таңғы 7-де келіп, емделушілердің жағдайларын тексеріп, әрбіріне жіті көңіл бөліп, әрі қарай операция жасап, ұзақ уақытқа созылатын отадан соң қайтадан емделушілерге келіп, шаршамай тексеріп шығады. Бұл өте ауыр жұмыс. 

– Әңгімеңізге рақмет!


 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

#Қазақстандағы коронавирус

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

qazexpocongresskz.jpg