Батырбек Айтжанов, профессор: Қазіргі пневмонияны коронавирус таратып жатыр

Маман адамдарды сақ болуға шақырды

Фото: Жеке мұрағаттан

Ақтөбе облыстық денсаулық сақтау басқармасының дерегіне сүйенсек, маусым айында пневмониямен ауырғандар саны 6 есеге бір-ақ өскен. 18 маусымға дейін 650 адамнан осы індет табылыпты. Ауырғандар саны күн санап көбеюде. Түркістан облысындағы ахуал да адам шошырлық. Мұнда да науқастарға төсек жетіспей, дәрігерлер бірнеше сағат үзіліссіз жұмыс істеуде. Осыған орай дәрігер-маман, ҚазҰАУ профессоры, ветеринария ғылымдарының докторы Батырбек Айтжановпен аз-кем сұхбаттастық.  

– Соңғы 2-3 күнде елімізде пневмония індеті қатты өршіп жатыр. Коронавирус пен екеуінің ұқсастығы қандай?

– Негізі коронавирустің өзі «шектен шыққан пневмония» деп айтылған ғой о баста. Коронавирус адамның үш жерін зақымдайды: тыныс алу жолдарын, ас қорыту жүйесін және жүйке жүйесін. Солардың ішінде микробтардың өсіп-өнуіне қолайлы жері – тыныс алу жолдары.  Яғни, бұл көбіне ауа тамшылары – түшкіргенде, жөтелгенде адамнан адамға тез жұғады. Олар да өсіп-өнетін, көбейетін жер іздейді ғой. Әуелі вирус мұрынға барады, мұрыннан альбиолаға, одан әрі қарай өкпеге түседі. Өкпе – вирустардың өсіп-өнуіне өте ыңғайлы: оттегі келіп тұр, ол жердің тіні ұлпа, жұмсақ. Көбейгеннен кейін токсиндерін, уытты заттарын бөледі, сөйтіп некрозға, одан әрі пневмонияға алып келеді. Ақырында екі бірдей өкпені жойып жіберуі мүмкін. Қанмен бірге әрі қарай өтіп кетсе ішек жолдарын да зақымдайды. Мұндай кезде адам адам дәм мен иісті де сезбей қалады. Яғни, вирус жүйке жүйесінің эпителяларын да өлтіріп жатыр деген сөз. Негізі пневмонияны мироорганизмнің үш түрі таратады: бактериялар, вирустар және саңырауқұлақтар. Бұрын бактериялар таратқан кезде біз түрлі антибиотиктер қолданып, емделіп жүрдік. Оны пенициллин, басқа да заттармен жылдам емдейтін. Ал мына пневмонияны коронавирус таратып жатыр. Бактерияларды жәй микроскоппен қарап, көрсең, вирустарды үлкен электронды микроскоп арқылы қарап, әрең байқайсың. Вирустар өте ұсақ болған соң тез өніп, тез тарайды. Тамақ жыбырлай бастаса вирус тамаққа барды деген сөз. Әрі қарай жұтқыншаққа түсіп, тереңдей бермек. Мұны емдеу жолының бірі кәдімгі ас содасын пайдалану. Жалпы, вирустар 56-60 градус ыстыққа шыдай алмай, өліп кетеді. Сондықтан бір литр суға бір ас қасық соданы салып ингаляция жасаса әлгі сода вирустің майлы қабығын ерітіп, оны өлтіреді. Вирусті пневмонияның күші жоғары болғандықтан анау-мынау антибиотиктің қауқары жете бермейді. 

– Ақтөбе мен Түркістанда пневмониямен ауырып жатқан адамдар коронавирусқа тест тапсырса нәтижелері теріс болып шығып жатыр. Мұны қалай түсінуге болады?

– Ол жақта қандай диагностика қолданылып жатқанын білмейміз ғой. Жалпы, Covid-19-дың түрі өте көп. Қырық шақты түрі бар шығар. Түсінікті тілмен айтар болсақ, А, В, С деп бөліне береді. Әр түрінің өзіне ғана тән белгілері болады. Диагноз жасайтындар А вирусы бар ма, жоқ па дегенді анықтау үшін сол А түрінің микробын алып тест жасайды. Сосын ол тест адам организміндегі вирустің А түрін ғана қабылдап (вирустар бір-бірін тез тауып алады), В түрін қабылдамайды. Сөйтіп, табылған вирус негізінде диагноз жасайды. Пневмонияға шалдыққан адамдар тест тапсырса нәтижелері теріс болып (коронавирус жоқ болып) шығып жатқаны содан. Бәлкім, ол адамның бойында В түрінің немесе С түрінің коронавирусі бар шығар. Вирус мутацияға тез бейімделіп жатыр. Адам организмінің өзі мутагенді фактор ретінде бөлінеді. Негізі мутациядан қорықпау керек. Вирус мықты организмге түссе дамуын тоқтатып, зақымдау қасиетін жоғалтады. Тек иммунитеті әлсіз организмде олар өсіп, өніп, тарала түседі. Бұрыннан пневмониясы бар, жүрек ауруы, қант диабеті бар адамдар ерекше сақтануы керек. Олар әлсіз болады. Сондықтан барынша сақтық шараларын сақтап, күтініп, адамдар көп шоғырланған жерден аулағырақ болған жөн. 

– Пневмонияның дәл Ақтөбе мен Түркістанда қатты асқынуының себебі неде деп ойлайсыз?

– Аталған өңірлерде пневмонияның күрт көбею себебі – ол жақтағы халықтың тығыз орналасуынан және қазақшылыққа көп салынуынан. Елде ТЖ аяқтала салысымен халық қайтадан той-жиын жасап, өлім-жітім рәсімдеріне де көбірек жинала бастады. Соның салдарынан адамдар бір-біріне вирус таратып жатыр. Оны бастапқыда өздері де аңғармайды. Әр адам жауапкершілікті өзінен бастағаны дұрыс. Егер бойынан ауруға тән симптомдар байқаса онда өзін бактериялы қару деп санап, басқаларға зияным тиеді деп, оқшауланғаны жөн. Әр адам солай істесе ғана дертті жеңе аламыз. Мұны әлі күнге тұмау деп ойлап, бейқам жүрген жандардың қатары әлі көп. Осы бейқамдық ахуалды қиындатып жатыр. 

– Рақмет!
 

banner_wsj.gif

Борцы за гражданские права и рекламодатели атакуют Facebook

Это вынуждает компанию реагировать

Коллаж: Вадим Квятковский

Крупнейшая в мире социальная сеть столкнулась с призывами бойкотировать ее рекламные возможности на фоне обвинений в нежелании компании ограничить риторику ненависти на своей платформе. Ранее Facebook также обвиняли в политической предвзятости.

События, которые начались в конце мая 2020 года в США (толчком послужило убийство полицейскими афроамериканца Джорджа Флойда в Миннеаполисе), похоже, перешли в новую фазу. Своеобразным ответом на уличные протесты стала волна взаимных обвинений сторонников и противников движения Black Lives Matter, захлестнувшие социальные сети, и в первую очередь Facebook. По мнению гражданских активистов, Facebook несет всю тяжесть вины за нежелание противодействовать дезинформации и риторике ненависти, направленной, в частности, на мусульман, евреев и чернокожих. Активисты призвали компании проявить солидарность и приостановить свои рекламные активности в этой сети.

По данным издания The Wall Street Journal, свыше 240 компаний в США, включая Coca-Cola, Microsoft, Honda, Starbucks, уже откликнулись на призыв «Hit Pause on Hate» и приняли участие в бойкоте Facebook. По словам организаторов бойкота, рекламу в Facebook приостановила почти тысяча компаний, часть которых не стала афишировать свою поддержку.

В самой социальной сети на обвинения отреагировали, по­обещав усовершенствовать правила и алгоритмы. Компания даже наняла группу юристов для проведения соответствующего аудита, который, впрочем, завершился неутешительными для Facebook выводами. В частности, юристы фирмы Relman Colfax PLLC отметили, что, несмотря на усилия Facebook (например, введение правил против давления на избирателей и создание команды для изучения предвзятости алгоритмических систем), в целом они оказались неэффективными.

«К сожалению, по нашему мнению, подход Facebook к гражданским правам остается реактивным и фрагментарным», – приводит The Wall Street Journal цитату из отчета, опубликованного через день после того, как глава Facebook Марк Цукерберг провел встречу с борцами за гражданские права, выступившими организаторами бойкота.

Реакция Facebook на итоги аудита была достаточно сдержанной. Вице-президент компании Кэролин Эверсон лишь направила рекламодателям письмо, где пояснила: если в компании и не согласны с некоторыми выводами аудиторов, в частности, тех, что касаются политических заявлений и свободы слова, то в целом рассматривают эти выводы как полезные, так как они помогают узнать, что можно улучшить.

По данным гражданских активистов случаи, когда платная реклама размещается рядом с сообщениями, подпадающими под описание «риторика ненависти», – не редкость, о чем они и сообщили рекламодателям. Как выяснилось, компании, размещающие рекламу, не всегда знают о том, какой именно контент появляется рядом с их сообщениями.

«Мы не намерены мириться с разжиганием ненависти и верим в мир, где с уважением относятся к достоинству каждого», – заявила официальный представитель компании State Farm, реклама которой ранее показывалась рядом с постом группы «Мусульмане против сионистов».

Примечательно, что первый аудит Facebook на тему гражданских прав проводился еще в декабре 2018 года, и уже тогда компания обещала принять меры, пишет The Wall Street Journal. Однако у гражданских активистов и Facebook не совпадают представления о том, что считать нежелательным контентом, например, призывами к насилию, либо к неучастию в выборах, как и пассажи про превосходство белой расы.

В каком-то смысле Марк Цукерберг находится между двух огней. С одной стороны, социальную сеть критикуют за нежелание бороться с риторикой ненависти, а с другой – обвиняют в жесткой модерации постов и предвзятости.

Так или иначе, в самой компании проблему признают и демонстрируют готовность реагировать на нарушения. В минувшую среду Facebook сообщил о том, что удалил свыше 100 аккаунтов, связанных с бывшим доверенным лицом президента Трампа Роджером Стоуном. Последний, как это уже было доказано, использовал фейковые аккаунты в Facebook и Instagram для организации утечки информации и распространения материалов, полученных путем взлома электронной переписки членов Демократической партии.

Как утверждает Facebook, компания ежегодно инвестирует миллиарды долларов в обеспечение безопасности социальной сети, открыта к аудиту на предмет соблюдения гражданских прав, а также выявляет и блокирует 90% контента с риторикой ненависти. К примеру, для 250 организаций, проповедующих превосходство белой расы, доступ к Facebook и Instagram был закрыт, пишет The Wall Street Journal.

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер