Skip to main content

«Сен адам болсаң, мұрнымды кесіп берейін» немесе неге үшке оқығандар үздіктерді басқарады?

Өйткені олар тәжірибе жасаудан қорықпайды

Фото: shutterstock.com

Мектепте бұзық болғаны үшін жиі бұрышқа тұрған, соңғы партада ұйықтап отыратын, «болған істің бәріне кінәлі Қожаның» рөлінде жүргендер уақыт өте келе табысты жанға айналып жатады. Ең қызығы, олардың қол астында жұмыс істейтін – үздік оқушылар. Бұл қалай болғаны? 

Интеллект деген дүние өте абстракт келеді. Яғни сіздің үшке не беске оқығаныңыз интеллектіңіздің анық көрсеткіші бола алмайды. Үздік баға көбіне белгілі бір саладан хабардар екенін, қабілетін білдірсе керек. Өйткені жетістікке жету жолында сол іске деген құштарлық пен жоғары эмоционал интеллект қажет. Құлдыраудың не сәтсіздіктің дәмін сезіну, оған бола сынып кетпей, сабақ алу перфекционистерге оңай емес. Ал беске оқығандардың дені – перфекционист. 

Нашар оқығандар көбіне ерекше ойлайтынымен ерекшеленеді. Мысалы сабақта белгілі бір ережелер айтылып, оны еш өзгертуге, бұзуға болмайды деп үйретеді. Үздіктер сол күйі жаттап алса, үшке оқитындар «бұзып көрсе не болады» деп тәжірибе жасаудан қорықпайды. Соның арқасында сыни ойлау, шешім шығару сынды қабілеттер дамиды. Әлбетте, беске оқығандар орынбасар болады, оқу нашар болғандар бастық болады деп 100 пайыз сеніммен айта алмаймыз. Сол сияқты күнделіктегі «5» пен дипломның қызыл түсі сіздің топ жаратыныңызға кепілдік болмайды. Ендеше, үлгерімі нашар балалардың бірнеше ерекшелігіне тоқталайық.  

Білім жүйесін сынай біледі

Олар ағысқа қарсы жүзуден тайсалмайды. Өйткені ұстаздарының онсыз да оған көңілі толмайды. Сол себепті еш қорықпай пікірін айта салады. Өтіп жатқан тақырып ұнамаса, жасырмайды. Өзіне қажет емес деп есептесе, оқымай қоя салады. 

Қатып қалған қағидаға сүйенбейді

Оқиғаны жақсылап сараптай алады. Шектеулерге сыни көзқараспен қарап, қолайына келмесе бұзып көруден тайсалмайды. Мысалы олар үшін «болмайды дедім, болмайды» деген түсінік жоқ. Үздіктер болмайды дегенге келісіп, істесе не болады деп бас қатыра бермейді. Нашар оқитындар басқаның сүрлеуімен жүргенді қаламағандықтан, жолды өздері іздеп, өздері табады. 

Мұғалімге жағыну – оларға жат қылық

Беске оқитындар үнемі мұғалімнің сүйікті оқушысы атанып, сол атаққа лайық болайын деп көңілге қарап жүреді. Тіпті үдесінен шығу үшін артық энергия шығындауға бар. Ал үшке оқитындар, керісінше, ешкімге жағынбайды, мақтау есту үшін қаламаған дүниені жасамайды. Бірақ бұл жерде ескеру керек жайт – ұстазды қай кезде де сыйлау қажет. 

Бағадан басқа да ойлайтын нәрсе көп

Тек «5» алуға тырысып жүретіндердің көбі сол сәтпен ғана өмір сүреді. Болашағын елестетуге асықпай ма, әлде қорқа ма белгісіз. Үлгерімі төмен оқушылар болса, стратег келеді. Қалай десеңіз, бағаның соңынан қуып жүрмей, ересек өмірге ерте араласады. Мәселен қосымша жұмыс істейді, орта көреді, ақша табудың жолын әу бастан үйренеді. Осылайша кейін ұжымға сіңісу оған оңайырақ болады. 

Қателесуден қорықпайды

Расында нашар оқитындар батылдау. Жолдағы тосқауылдан қорықпайды. Жолы болмай қалып, жоспарының күл-талқаны шықса да езілмейді. Қайта содан сабақ алып, өзіне сенімді бола түседі. Табыс дегеніңіз ғылымдағы қағидаларды жақсы білу арқылы ғана есептелмейді. Жетістікке жету үшін тіл табысу білу, креатив ойлау білу қабілеті өте қажет.  

Үшке оқығанның бәрі топас емес

Біз айтып отырған табысты адамдар білім алудан қашпайды. Яғни барлық нашар оқығандар жетістікке жетеді демейміз. Бұл ретте білуге, дамуға құштар жандарды ғана айтып отырмыз. Үздік оқитындардан сәл ғана айырмасы сол – олар өзіне ұнайтын саланы таңдайды, «бір жерден тесіп шығам-ау» дегеніне қорықпай бағыт алады. Бүйрегі бұрып тұрса, сол салаға машықтана алса ғана кіріседі. 

Ақыры нашар оқығандардың қол астында жұмыс істеу тағдырына жазылар болса, оқып не керек демеңіз. Бұл жерде бастысы, дұрыс бағыт алу, қажетсіз дүниелерден бас тарта білу қажет. Бағада тұрған ештеңе жоқ. Алған білім болашақта пайдасын тигізуі шарт. Олай болмаса, бос білімнің керегі қанша? Білімнің түбіне жеткен ешкім жоқ. Бәрін оқып, біліп, адам біткеннің барлығына ұнау мүмкін емес. Сондықтан ата-аналар баласына мектептегі білім беру бағдарламасын жаттатумен емес, оның болашағына пайдалы инвестиция құюды ойлауы тиіс.   

banner_wsj.gif

Елорданың үш мыңға жуық тұрғыны жәрдемақыға өтініш берген

Қызметкерлердің өтінішін арнайы штаб қарастырып жатыр

Фото: Аскар Ахметуллин

Қазіргі кезде төтенше жағдайға байланысты табысынан айырылып қалған 31 жұмыс берушінің 317 қызметкеріне  42500 теңге тағайындалған.  Сонымен қатар 2828 адамның өтінішін арнайы комиссия қарап жатыр. Бұл туралы орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Нұр-Сұлтан қаласы әкімінің орынбасары Бақтияр Мәкен мәлім етті. 

"Жұмыссыз қалған азаматтарға бүгіннен бастап тиісті  жұмыс орталықтарында  онлайн арқылы  төлем беру басталады. 300-ден аса өтініш түскен болатын. Солардың бәріне, жүмысынан айырылған азаматтарға, жұмыскерлерге  беріледі  Оның көлемі 42 500 теңге көлемінде бекітілген. Мемлекет дегеніміз сіз бен біз. Біз бір бірімізді қиын-қыстау кезеңде ешқашан ұмыт қалдырмаймыз. Әлеуметтік аз қамтылған отбасылар мен мұқтаж азаматтарға азық-түлік, дәрі-дәрмек уақтылы жеткізіліп жатыр",- деді әкімнің орынбасары. 

Оның айтуынша, Үкімет осы мәселеге қатысты арнайы ережелер қабылдады. Елордада ақысыз демалысқа жіберілген азаматтарға Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төлем тағайындау басталды. Нүр-Сұлтанда  осы мәселемен тікелей айналысатын штаб құрылған, оның құрамына "Атамекен" өңірлік кәсіпкерлер палатасы, кәсіподақ комитеті, мемлекеттік органдар, жұмыспен қамту басқармасы және басқа да ұйымдардың өкілдері кірді.

Бақтияр Мәкеннің айтуынша, төлемдер бойынша барлық мәселелер бойынша штабқа хабарласуға болады. 

"Барлық өтініштер онлайн-режимде қабылданады. Онлайн-кеңес беру  55-14-87, 55-01-74 және 55-69-59 телефондары арқылы жүргізіледі, немесе жұмыстан босап қалған қызметкерлерді тіркеу мәселелеріне қатысты колл-орталыққа тәулік бойы хабарласа аласыз. Сонымен қатар қала әкімдігінің ресми сайтына да", - деді Мәкен.

23 наурыз күні  төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысында Президент  төтенше жағдай кезінде табысынан айырылғандарға ең төменгі жалақы мөлшерінде, яғни 42500 теңге жәрдемақы төлеуді тапсырған болатын. 

COVID-19 коронавирус инфекциясы Қазақстанда 13 наурызда анықталды. 16 наурызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығы бойынша  елімізде төтенше жағдай режимі енгізілді, ол 15 сәуірге дейін жалғасады және қажет болған жағдайда мерзімі ұзартылуы мүмкін. 19 наурыздан бастап Нұр-Сұлтан мен Алматы карантинге жабылды. 28 наурыздан бастап карантин шаралары күшейтіліп, қос қаладағы барлық ұйымдар мен кәсіпорындар 30 наурыз - 5 сәуір аралығында жұмысын уақытша тоқтатты. 

 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif