Ертісбаев Қытайдың басты мақсаты туралы айтып берді

Қазақстанда қандай 55 кәсіпорын салынады?

Фото: Shutterstock.com

Нұрсұлтан Назарбаевтың саяси мәселелер жөніндегі бұрынғы кеңесшісі Қытай мен оның 55 кәсіпорнынан келетін еш қауіп жоқ деп тұжырымдайды.

Президент Қ.Тоқаевтың ҚХР-ға  мемлекеттік сапары қарсаңында Қазақстанның Грузия мен Беларуссиядағы бұрынғы елшісі, Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы саяси кеңесшісі Ермұхамет Ертісбаевтың «Казахстанская правда» газетінде бағдарламалық мақаласы жарық көрді.

6 жыл шетелде тұрып, жақында Қазақстанға оралған, 2000-жылдардың басында өзекті әлеуметтік және саяси мәселелер бойынша көптеген пікірталастарға үн қосқан саясаткер бұл мақаласында  қазақстандық қоғамның бір бөлігінде кең таралған синофобияға ешқандай негіз жоқ деп атап өтті. 

Ертісбаевтың кеңестері 

Жалпы көлемі 8 парақ, 28 мыңнан аса белгі түскен мақаланың алғашқы жолдарынан-ақ Ертісбаев мырза «қоғамдағы Қытайға қарсы қорқыныш оны жетік білмеуімізден, алып көршіні толық зерттеуге ұмтылмауымыздан туындап отыр, оған қоса ол ешқайда көшпейді, бір жаққа жоғалып кетпейтінін естен шығармайық, сондықтан көршімен салмақты және байыпты қарым-қатынас орнату керек» деп пайымдайды. 

Ал «қытай қаупі» мен «экспанциясынан» қорқып, бұл алып державамен бүкіл ынтымақтастық пен әріптестікті үзуді талап ететін кейбір азаматттарға Тұңғыш Президенттің бұрынғы кеңесшісі Генри Киссинджердің «Қытай туралы» кітабын оқып, шығыстағы көршіміздің 5 мың жылдық тарихын зерттеуді ұсынады. 

Қытай тарихын егжей-тегжей зерттеуге аз уақытын жұмсамаған Ертісбаевтың өзі басқыншылық қасиет қытайлардың генінде жоқ, оларда еш уақытта өзге халықты басып алу пиғылы болмаған деген тұжырымға келіпті. 

«Бір ғажабы, Колумб экспедициясына дейін-ақ, қытайлардың испан армадасымен салыстырғанда әлдеқайда үлкен, ұрысқа бейім, қуатты флоты болған.  Бірақ еуропалықтардан айырмашылығы, Қытай ешқашан көршілеріне басқыншылық көрсетпеген. Неге? Өйткені Қытай - онсыз да  Жер ортасы, қытай халқының танымында өз-өзіне қанағаттану басым тұрады. Егер еуропалықтар жаңа елдерді аша отырып, оларды от пен қарудың күшімен шоқындырғысы келсе, Қытай ешқашан өзге аймақтарды жаулап алуға тырыспаған. Қытайлар айналасындағы өзге халықты шынымен де жабайы санаса да, оларды Конфуций іліміне табынушыларға немесе буддистке айналдыруға тырыспаған», –деп атап өтті өз мақаласында Е.Ертісбаев.

Үстемдік мен экспансиясыз

Ал бүгінгі күн туралы сөз қозғағанда, саяси ғылым докторы, Грузия мен Беларуссиядағы бұрынғы елші қытайлардың көзқарасы Конфуций заманынан бері айтарлықтай өзгермегенін айтады. Сәйкесінше, қазіргі коммунистік Қытай үкіметінің әрекеті қандай да бір аумақты басып алу мен мәдениетін енгізуге емес, тек өз елінің экономикасын бейбіт жолмен дамыту үшін қолайлы жағдай жасауға бағытталған. «2013 жылы Қытай «Бір белдеу – бір жол» атты ауқымды бағдарламаны ұсынды. Тынық мұхитынан Атлантқа дейінгі аралықта көпір, порт, теміржол мен автомобиль жолдарын, құбырлар мен басқа да инфрақұрылым нысандарын салуға бірнеше триллион доллар бөлінбек. Қытайдың басты мақсаты – әлемдік гегемония, яғни жерін кеңейту мақсатында басып алу емес, инфра¬құрылым құру», – деген Ертісбаев Қытай бұның бәрін еркін сауда-саттықты дамыту үшін жасап жатқанына ерекше мән береді. 

Сонымен қатар, Ермұхамед Ертісбаев өз мақаласында "Батыс стратегиясы мен дипломатиясынан айқын және түбегейлі ерекшеленетін, «нақты саясатты» жүзеге асырудың үлгісіне айналған» қазіргі Қытаймен өзара тиімді әріптестік мәселесін айналып өтпеді. Саясаткердің пікіріне сүйенсек, ортақ шекарасы 1700 шақырымды құрайтын шығыстағы қуатты көршімен достық қарыс-қатынаста болу Қазақстан үшін аса маңызды. «Қытай жылдан-жылға байып келеді және сапасы жоғары, экологиялық таза ауылшаруа¬шылық өнімдеріне мұқтаж, осы орайда ол Қазақстан үшін игерілмеген тың секілді. Бидай, қант, сүт, ет, жүн, зығыр, қызанақ, рапс майы және басқа да ауылшаруа¬шылық өнімдерін қайта өңдеу және экспорттауда бірлескен инвестициялық жобалар бұған дейін де жүзеге асырылып келеді. Әрине, Қытаймен робототехника мен заттар интернеті саласында бірлескен кәсіп¬орын құрғымыз келеді, осы мақсатта «Болашақ» іске қосылып, Назарбаев Университеті құрылды, бірақ бұл келешектің мәселесі екеніне сенімдімін», – деп атап өтті Ермұхамет Ертісбаев.

Маңызды тізім

Айта кетейік, Тұңғыш Президенттің саяси мәселелер жөніндегі бұрынғы кеңесшісінің мақаласында Қазақтан аумағында жүзеге асырылатын қытайлық жобалардың тізімі алғаш рет жарияланды, аталмыш жобаларды жүзеге асыру жөніндегі келісімге биыл сәуірде Пекинде өткен, Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан «Бір белдеу – бір жол» форумында  қол жеткізілген. Бұл тізім келесідей:

  1. Полипропилен ұнтағын шығаратын қондырғыны жаңғырту;
  2. JAC маркалы автокөліктерді ірі түйінді әдіспен құрастыру;
  3. Күріш майын шығару;
  4. Қорғастағы құрғақ порт;
  5. Құрғақ бие және түйе сүті өндірісі;
  6. Штапель талшықтарын шығару;
  7. Шымкент МӨЗ-ін қайта құру;
  8. Көпсалалы автокөлік құрастыру кластерін дамыту;
  9. Шыны зауытын салу жобасы;
  10. Шанхай қор биржасы мен Жібек жолы қорының AIFC құрамына кіруі;
  11. Цемент өндірісі;
  12. Күн электр станциясының құрылысы;
  13. Трактор шығару;
  14. Үлкен диаметрлі болаттан дәнекерленген құбырлар өндірісі;
  15. Полипропилен өндірісі;
  16. Кальцийленген тұз өндірісі;
  17. Қуаты 60 МВт жел электрстансасының құрылысы;
  18. «Тұрғысын ГЭС-ін» жаңғырту;
  19. Қуатылығы 100 МВт жел электр стансасын алу;
  20. Өнеркәсіптік жарылғыш заттарды шығаратын зауыт;
  21. Қыш бұйымдар өндірісі; 
  22. Күн электр стансасының құрылысы; 
  23. Суды тұщытатын қондырғы құрылысы; 
  24. Май экстациясын өндіретін зауыт салу; 
  25. Күн энергиясын өндіретін кәсіпорындардағы үлесті сатып алу; 
  26. Жылжымалы бұрғылау қондырғыларын жасау; 
  27. Қуаттылығы 50 МВт жел электрстансасын салу; 
  28. Табиғи тастан жасалған бұйымдарды өңдеу және өндіру; 
  29. Көміртекті өндіріс; 
  30. Кабельдік өнімдер өндірісі; 
  31. Жамбыл облысындағы тау-кен, химия және металлургия кешені; 
  32. Вольфрам кенінің кен орындарын өнеркәсіптік игеру; 
  33. Кешенді қорытпаларды өндіру

«Басқа жобалар бойынша әлі дайындық жұмыстары жүріп жатыр (электролиттік мырыш зауыты, қауіпті мұнай қалдықтарын өңдеу, ауылша¬руа¬шылық дақылдарын қайта өңдеу кешені, биохимиялық кластер құру, жылу электр стансасын салу және басқалары)», – деп Ермұхамет Ертісбаев Қазақтан аумағында пайда болатын 55 кәсіпорын туралы өз білгенімен бөлісті.
Айта кету керек, «Казахстанская правда» газетінде жарияланған бұл мақалада одан басқа да қызықты ақпарат мол. 

Мысалға, Қазақстанда жүрген қытай жұмысшыларының саны туралы. «Ресми деректер бойынша, шетелдік жұмыс күшін тарту квотасымен Қазақстанда қазіргі кезде 4300 қытай маманы жұмыс істейді, ал 2019 жылы 23 мың адамға квота бөлінген», – деп атап өтті Ертісбаев.

banner_wsj.gif

Белый дом может ограничить въезд в США гражданам Кыргызстана и Белоруссии

Также под новые ограничения могут попасть Мьянма, Нигерия, Судан, Танзания и Эритрея

Фото: Bob Daemmrich / Zuma Press

ВАШИНГТОН – Администрация Трампа планирует ввести ограничения на въезд в США для еще семи государств, включая Нигерию – самую населенную страну Африки, по словам должностных лиц администрации, которые видели список этих стран.

Новые ограничения коснутся путешественников и иммигрантов из Белоруссии, Кыргызстана, Мьянмы, Нигерии, Судана, Танзании и Эритреи. Гражданам этих стран необязательно полностью запретят въезд в США, но они могут столкнуться с ограничениями по определенным типам виз, например, деловой или гостевой визе, говорят чиновники.

Гражданам некоторых стран могут запретить участвовать в программе розыгрыша виз «Диверсификационная лотерея», в которой граждане стран с низким уровнем иммиграции в США могут выиграть грин-карту. Президент Трамп призвал покончить с этой программой, заявив, что она позволяет нежелательным лицам въезжать в Штаты. Он предложил переориентировать существующую визовую систему в пользу квалифицированных рабочих.

Чиновники сказали, что список еще не утвержден окончательно, а 21 января в Белом доме всё еще велись дебаты о том, включать ли в список одну или две страны.

Министерство внутренней безопасности США не ответило на запрос о комментарии. Госдеп отказался прокомментировать новость.

Администрация президента планирует ввести расширенные ограничения в понедельник 27 января, в третью годовщину первого указа Трампа о запрете на въезд для граждан Ирака, Ирана, Йемена, Ливии, Сирии, Сомали и Судана, который он подписал в седьмой день на посту президента. Указ вызвал неоднозначную реакцию публики в начале президентства Трампа.

Белый дом заявил, что политика ограничения на въезд необходима, чтобы предотвратить возможные террористические акты, так как страны в списке недостаточно тщательно проверяют граждан, отправляющихся в США.

Первый указ, который запрещал въезжать в США большинству категорий граждан семи преимущественно мусульманских стран, был отклонен в федеральном суде и отозван. Второй вариант указа вышел в марте 2017 года и также был отклонен федеральным судьей, который заявил, что указ по-прежнему дискриминирует мусульман по религиозному признаку.

Третий вариант указа, выпущенный в сентябре 2017 года, был поддержан Верховным судом (пять голосов против четырех) в июне 2018 года на том основании, что федеральный закон предоставляет президенту широкие полномочия для приостановления въезда в США.

Согласно нынешней политике, в США не могут въезжать граждане Ирана, Йемена, КНДР, Ливии, Сирии и Сомали, а также политические чиновники из Венесуэлы. Белый дом ненадолго включил в этот список Чад, но убрал страну из списка в апреле 2018 года.

В отличие от первоначального списка, большинство стран-кандидатов для новых ограничений не являются преимущественно мусульманскими. Тем не менее, граждане некоторых из этих стран относительно часто просрочивают визу в США, по данным министерства внутренней безопасности.

В 2018 финансовом году 24% эритрейцев, въехавших в США по деловой или гостевой визе, просрочили визы. Для граждан Нигерии этот показатель составил 15%, для Судана – 12%. При этом в целом процент людей, просрочивших визу, составляет 1,9%.

Газета Politico первой сообщила об этих семи странах, которые могут попасть под ограничения.

Защитники прав иммигрантов раскритиковали планируемое расширение ограничительной политики.

«Десятки тысяч американских семей уже страдают и уже разделены из-за этого жестокого и предвзятого запрета. Усиление запрета не усилит безопасность ни для кого из нас», – сказала Фархана Хера, президент некоммерческой организации по защите гражданских прав мусульман Muslim Advocates.

Решение расширить ограничения на въезд сигнализирует о готовности администрации Трампа ужесточить иммиграционную политику в преддверии выборов 2020 года. Как считают советники Трампа, этот шаг сыграет в его пользу.

В этом месяце администрация Трампа повесила в Юме, Аризона, табличку в честь возведения 100 миль заградительной стены на южной границе Штатов. Администрация президента также усилила критику городов и штатов с лидерами-демократами, которые приняли политику предоставления убежища в отношении иммигрантов. Чиновники Белого дома рассматривают для них новые ограничения.

Федеральный судья в январе заблокировал распоряжение президента, которое дает властям штатов и местным властям право отказаться от размещения беженцев в их общинах.

Американский союз защиты гражданских свобод, который оспорил все три варианта указа Трампа, отказался комментировать вопрос о том, будет ли он снова оспаривать в суде расширение ограничений на въезд.

Перевод с английского языка осуществлен редакцией Kursiv.kz

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg