Еліміздегі шағын бизнес табысын неге жасырады

«Учет.kz» компаниясының негізін қалаушы осы тұрғыдағы ойын ортаға салды

Фото: Shutterstock

Елімізде «Қазақстан Республикасының салық салу және инвестициялық климатты жетілдіру мәлелелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заң жобасы дайындалды. Құжат ҚР Ұлттық экономика министрлігінің бастамасы бойынша дайындалған. Қазіргі таңда заң жобасы парламенттен жария талқылау кезеңіне кері қайтарылды.

Бұл жобаның аса маңызды жаңалығы – табыс шегінің төмендетілуі, ал одан асып кету салық төлеушіні қосымша құн салығы (ҚҚС) бойынша тіркеуге тұруға міндеттейді. Қазіргі таңда мұндай шек 30 АЕК-ті  немесе 79,5 млн теңгені құрайды. ҚР Ұлттық экономика министрлігі бұл шекті 20 мың АЕК-ке немесе 53 млн теңгеге дейін төмендетуді ұсынып отыр.

Шағын бизнеске жататын кәсіпкерлердің көпшілігі оңайлатылған мағлұмдама негізіндегі арнайы салық тәртібін пайдаланады, ол жерде жарты жылдағы  табыс шегі 24 038 АЕК-ті немесе 63,7 млн теңгені құрайды. Алайда бұл тәртіпті пайдалану (және шағын бизнес болып қалу) үшін, 63,7 млн теңге сомасындағы табыс жартыжылдық шамаға шағылады, ал ҚҚС мақсаттары үшін шек жылдық шамада есептелінеді.

Сонда бұл қайда апарады? Оның үстіне, жұмыстың алғашқы бірнеше айында салық төлеушілер ҚҚС бойынша тіркеуге тұруға мәжбүр, ал бұл олардың салық жүктемесін бірден 12%-ға арттырады. Осы орайда, шағын бизнесті салықтан босатудың қандай мәні бар, деген сұрақ туындайды. Сонда, 3%-дан босатып, оның орнына бірден 12%-ды іліп қойса!

Ұсынылып отырған заңнамалық жаңалықтар қазақстандық бизнес-қауымдасдықтың ауқымды бөлігін қамтиды. Соңғы мәліметтер бойынша, Қазақстанда табысы 50 млн теңгеден асатын 20 мыңға жуық кәсіпкерелер жұмыс істейді. 

Нәтижесінде, бұл норма тек салықтық жүктеменің елеулі ұлғаюына ғана емес, сонымен қатар, қосымша қаржылай шығындарға жетелейді. Кәсіпкерлер штатқа бухгалер алуға мәжбүр болады, өйткені ҚҚС-ты есепке алу оңай жұмыс емес, ол кәсіби біліктілікті талап етеді. Осы орайда, бизнес жаңа жеткізушілермен, өздері сияқты ҚҚС төлеушілермен, жұмыс істеуге мәжбүр, ал олардың бағасы, әдеттегідей, әрқашан жоғары болады.

Ұлттық экономика министрлігінің заңнамалық бастамасынан күтетін тағы бір салдар – ол көне замандағы грек пәлсапашылары айтатындай, «бизнестің мәжбүрлі дихотомиясы», яғни екіге бөлінуі. ҚҚС шегін көтермей, амалдап күн көру үшін, компаниялар бірнеше ұсақ кәсіпорындарға бөлініп, көлеңкеге кетеді де, табысының барлық сомасын көрсетпейді немесе тауарлар мен қызметтер бағасын көтереді. Нәтижесінде, бұл кәсіпкерлерге де, тұтынушыларға жағымсыз әсер етеді.

Осы бастаманың жаһандық салдары мемлекет басшысының шағын және микробизнеске қолдау көрсету жөніндегі тапсырмасына қарама-қайшы келеді. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ШОБ-ты дамытудың, осы санаттағы кәсіпкерлердің салықсыз тәртіпті тиімді пайдалануының, еліміздегі шағын бизнес масштабының кеңеюінің маңыздылығына бірнеше дүркін ерекше назар аударған болатын. Сондықтан шағын кәсіпкерлік пен микробизнесті дамыту мақсатында ҚҚС-ты есепке алу бойынша табыс шегін төмендету жөніндегі норманы алып тастау қажет және оны қазіргі қолданыстағы шеңберде қалдырған жөн.

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

Ұлттық кәсіпкерлер палатасының сауалнамасы: Шағын кәсіп қызметкерлерінің үштен бір бөлігі жұмыссыз қалған

Онлайн-сауалнамаға қатысқан 37 мың кәсіпорынның 99 пайызы – шағын бизнес өкілдері

Фото: Pixabay

Сауалнамаға қатысқандардың басым бөлігі – қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін кәсіпкерлер. Респонденттердің 41 пайызы сауда-саттық саласында еңбек етсе, 18%-ы – тұрмыстық қызмет көрсету, 8,5%-ы – агроөнеркәсіптік кешен,  6%-ы – қоғамдық тамақтану, ал 5,4 пайызы көлік және жүк тасымалы саласында жұмыс істейді. Сауалнама нәтижесі шағын бизнес жұмыс орнының үштен бір бөлігін қысқартқанын көрсеткен.

Карантинге дейінгі 279,6 мың қызметкердің 41,3 мыңы қысқартылып кеткен. Ал 52,2 мың адам ұзақ мерзімді ақысыз демалысқа жіберілген. 

Карантин кезіндегі шектеулер әсіресе Түркістан облысында орналасқан бизнес өкілдеріне қиын тиген. Осы аймақ бойынша жауап берген респонденттер жұмыс орнының 67 пайызы қысқарғанын айтады. Маңғыстау және Қызылорда облыстарында ШОБ қызметкерлерінің 52 пайызы қысқартуға ұшыраса, Шымкетте – 48 пайыз, ал Қарағанды облысында шағын бизнестегі жұмыс орындарының 44 пайызы жабылған. 

Алматы, Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облысының шағын және кіші кәсіпкерлік саласындағы жұмыс орындары 17-19 пайыз қысқарған.
Сауалнамаға Ақтөбе, Жамбыл, Атырау, Шығыс Қазақстан, Павлодар және Батыс Қазақстан облыстарынан қатысқан респондент-компаниялардағы жұмыс орны 22 пайыздан 42%-ға дейін қысқарыпты. 

Ситуация с занятостью в разрезе отраслей.jpg

Елдегі ең үлкен еңбек нарығын иеленген (бөлшек сауданың 29,4 пайызы) Алматы қаласында орналасқан  3323 компания қызметкерлерінің 37 пайызын қысқартуға мәжбүр болған. Сауалнамаға Нұр-Сұлтан қаласынан қатысқан 2264 компаниядағы жұмыс орындары 19 пайызға қысқарған.

2 полоса_Ситуация с занятостью [Восстановлен].jpg

Нақты сала бойынша талдау пандемия мен карантин қай салаларға қатты соққы болғанын айқындаған. Қоғамдық тамақтандыру саласы жұмыс орындарының 65%-ын, демалыс пен ойын-сауық  62%-ын, туризм саласы 58 пайызын қысқартқан. 

АӨК саласында қызметкерлерінің 13,6 пайызы, жекеменшік білім беру саласынде еңбек етіп жүргендердің 24 пайызы, сондай-ақ сауда-саттық салсында жүргендердің 27 пайызы жұмыссыз қалған. 

B2B, көлік саласында қызмет көрсететін, қонақ үй бизнесімен, жылжымайтын мүлікпен айналысатын, сондай-ақ тұрмыстық және өзге де қызметтер көрсететін компанияларда жұмыс орны 34 %-дан 44%-ға дейін қысқарды.

Сонымен қатар, карантинде кіріс те азайған. Айталық, сауалнамаға қатысқан кәсіпкерлердің 35 пайызы кіріс қатты төмендеп кетті десе, 20 пайызы мүлдем кіріс кірмей жатқанын айтқан. Ал 15 пайызы кіріспен қатар, сұраныс та төмендегенін алға тартады. Нәтижесінде сауалнамаға қатысқан кәсіпкерлердің төрттен бір бөлігі алған несиесін уақытында төлей алмай отыр. 20 пайызы салық пен өзге де міндетті жарналарды төлей алмай қиналса, 2,7 пайызының қызметкерлер жалақысын төлейтін қаржысы жоқ. 

«Курсивті» кез келген жерде оқыңыз. Бизнес әлеміндегі ең өзекті жаңалықтар Facebook, Telegram және Яндекс.Дзен-де.

banner_wsj.gif

 

#Қазақстандағы коронавирус

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

qazexpocongresskz.jpg